Mơ theo con chữ

Năm nay Hà Hồng Phương (thôn Sát, xã Ban Công, huyện Bá Thước) 13 tuổi. Chỉ còn một năm nữa là học hết THCS nên Phương lo lắm. Lo vì bố mẹ mình đều làm ruộng nên liệu em có đủ tiền học lên đến THPT hay không? Ước mơ làm  cô giáo của Phương không biết có thành hiện thực được không khi thu nhập từ một sào ruộng của gia đình em, mỗi năm chỉ được 2 tạ thóc/mùa. Anh Hà Văn Xiên, bố Phương cho biết, gia đình năm nào cũng thiếu ăn đến 10 tháng. Ngoài làm ruộng, anh chị phải trồng ớt, trồng rau, trồng mía, thậm chí cả mò cua bắt ốc để bán thêm nhưng vẫn không đủ sống. Ngôi nhà hai vợ chồng có được vỏn vẹn 30m2, mái lá, vách nứa. Ngày mưa, nước nhỏ tong tong vào giường. Hai vợ chồng lại kiếm nilon giắt mái.

Tiền sách vở cho 4 con đi học, anh chị vay mượn rồi trả dần. Ngoài giờ học ở lớp, Phương đi chăn trâu, trồng sắn trên nương. Từ nhà lên nương, Phương phải trèo núi hết 30 phút mới tới. Nhiều lần anh chị đã có ý định bảo các con nghỉ học để làm nương, đỡ mấy miệng ăn nhưng đứa nào cũng thích đi học nên anh chị lại không nỡ. Được cái các con anh mê chữ và học giỏi. 8 năm nay, Phương đều là học sinh tiên tiến ở Trường THCS Ban Công. Trước đó, năm lớp 3, lớp 4, Phương đã đoạt giải 3 cả môn Toán và Văn trong cuộc thi học sinh giỏi toàn huyện Bá Thước. Chị gái Phương là Hà Hồng Như năm nay đã học lớp 12. Năm lớp 5, Như cũng đoạt giải khuyến khích cuộc thi học sinh giỏi môn Toán trong cuộc thi học sinh giỏi toàn huyện.

 

Em Hà Hồng Phương vừa chăn trâu, làm nương nhưng vẫn chăm chỉ đi học.

Không may mắn như gia đình anh Xiên, vợ chồng chị Vi Thị Nghiêm có hai con nhưng không có tiền cho con theo học nên hết THCS, con gái chị phải bỏ học nửa chừng để đi làm công chữa bệnh cho mẹ. 17 tuổi, con gái chị đã phải một mình bôn ba tận Gia Lai, Bình Dương làm công nhân. Dăm tháng, cô mới tằn tiện được vài trăm ngàn đồng gửi về cho bố mẹ. Còn cậu con trai cũng bỏ học, ở nhà chăn trâu, trồng sắn. Anh Hà Văn Quyên, chồng chị tâm sự: “Trước đây nhà mình toàn ăn sắn với củ mài. Đào củ mài trong rừng phải sâu đến 2m mới được một củ bằng ngón tay cái. Năm nào gia đình cũng thiếu ăn từ 3-4 tháng. Hàng ngày, gia đình phải ăn cơm độn sắn”. Tài sản có giá trị nhất của gia đình là con trâu để cày bừa. Chị Nghiêm bị bướu cổ và bệnh tim nên không thể làm được việc nặng. Vừa rồi, chị mới nằm bệnh viện tỉnh hơn một tháng, tốn gần 4 triệu đồng, gia đình phải vay nóng để trả.

Trên con đường đất đỏ bụi mù, em Hà Văn Hoàn (lớp 6, Trường THCS Lũng Cao, huyện Bá Thước) vừa đi học về. Vừa gạt mớ tóc bết mồ hôi trên trán, Hoàn cho biết, ngày nào em cũng cuốc bộ 5-6km đường rừng đi học. Mùa mưa, bùn cắm ngập ống chân, đến đi bộ cũng không thể. Thế nhưng năm nào em cũng là học sinh tiên tiến. Mẹ em, chị Lò Thị Chúc, cho biết, cả hai vợ chồng đánh vật ra làm thuê, trồng sắn, nấu rượu, nuôi lợn... để nuôi hai con ăn học. Đứa con gái lớn nhà chị là học sinh tiên tiến từ lớp 1 đến lớp 9. Năm lớp 5, cô bé còn đoạt giải 3 toàn huyện trong cuộc thi viết chữ đẹp. Vì thế cho dù phải lăn lưng làm thuê cả đời, anh chị vẫn phải cố cho hai con mình đi theo con chữ. Ước mong lớn nhất của anh chị bây giờ là có vốn làm ăn hoặc được học một nghề gì đó cho đỡ khổ.

Trở lại ngôi nhà lá của em Hà Hồng Phương, giờ đây đã mọc lên căn nhà mới khang trang bên cạnh. Anh Hà Văn Xiên cho biết, nhà mới ấm lắm, lại không có muỗi, tất cả cũng nhờ ơn Chính phủ. Trong đó, gia đình được Nhà nước hỗ trợ 7 triệu đồng, Tổng Cty thông tin di động Viettel hỗ trợ 5 triệu đồng và Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay 5 năm không lãi 8 triệu đồng. Có nhà, giờ anh chị sẽ nỗ lực lao động để cho các con ăn học, hy vọng tương lai gia đình dần thoát nghèo. Còn chị Vi Thị Nghiêm cũng mừng đến ứa nước mắt khi biết mình thuộc diện được Nhà nước và doanh nghiệp cho làm nhà mới. Có nhà nhưng chị vẫn áy náy lương tâm vì cái nghèo mà hai con mình đã phải bỏ học đi làm thuê nửa chừng. Ước gì chị có thêm con giống gì đó để nuôi, thêm cây giống gì đó để trồng. Như vậy, gia đình chị mới đỡ nghèo.

 

Ước mơ đến trường của những đứa trẻ ở Bá Thước được nuôi dưỡng trên lưng trâu. Ảnh: TG

Anh Hà Văn Duy (thôn Cao, xã Lũng Cao, huyện Bá Thước) cũng đang trong giai đoạn hoàn thiện căn nhà mới. Anh tâm sự, con mình sắp đến tuổi học lớp 1 nhưng chưa biết lấy tiền đâu mua sách vở. Ngoài vốn vay và hỗ trợ làm nhà, anh trót vay nóng thêm một ít để làm căn nhà rộng hơn nhà cũ một chút. Năm nào anh cũng phải vào Nam làm thuê nhưng vẫn không đủ ăn. Giờ biết lấy đâu tiền trả nợ và trang trải cho con đi học?
Chính vì cái khó, nên theo ông Hà Ngọc Quý, Chủ tịch xã Thành Lâm (huyện Bá Thước), khoảng một nửa số học sinh ở xã phải bỏ học giữa chừng. Phần lớn học sinh bỏ học khi đã lên THCS vì chi phí cho cấp học này nhiều hơn. Toàn xã có 8 trường mầm non, 3 trường tiểu học và một trường THPT, hiện trường THPT còn thiếu 2 giáo viên vì không ai muốn lên vùng sâu vùng xa cả.

Ông Bùi Văn Huy, Chủ tịch UBND huyện Bá Thước cho biết, toàn huyện có đến hơn 10.000 hộ nghèo. Trong đó, hơn 3.000 hộ được làm nhà theo nghị quyết 30A của Chính phủ (chương trình giảm nghèo nhanh và bền vững đối với huyện nghèo). Hiện tại, việc làm nhà đã cơ bản hoàn thành. Hàng trăm chiếc ti vi, máy tính, điện thoại đã đến tay tận cấp xã. Có 4.000 lao động đã có công ăn việc làm. Đặc biệt, khoảng 2 tỉ đồng đã được đưa vào quỹ khuyến học của huyện nhằm động viên các em đi học. Cũng nằm trong gói giảm nghèo này, ông Huy tự tin, sang năm 2010, các hộ dân ở Bá Thước sẽ tiếp tục được hỗ trợ về cây con, giống vật nuôi để sản xuất và hỗ trợ cho bà con đi xuất khẩu lao động, với số vốn lên đến hàng chục tỉ đồng.

 

Ông khẳng định, chắc chắn sang năm 2010, số hộ nghèo trên toàn huyện dự kiến giảm xuống chỉ còn 40%. Như vậy, cùng với việc thoát nghèo dần, những giấc mơ đi theo con chữ của các trẻ em nghèo ở Bá Thước cũng dần được lớn lên trong những mái nhà mới ấm áp.