Nắm tay nhau vượt khó, hướng về quê hương

Sang Ba Lan từ hơn 20 năm trước theo diện thực tập sinh, hết hạn Sơn ở lại miền đất này rồi đón vợ con sang lập nghiệp. Chịu khó cần cù, gia đình Sơn cuối cùng cũng đã có được một quầy bán buôn hàng may mặc trong khu Trung tâm Thương mại EACC  tại vùng Wolka Kosowska ngoại ô Warszawa (Ba Lan).

“Giàu nghèo gì, quan trọng là ổn định không chỉ đối với cuộc sống của vợ chồng con cái bên này, mà còn giúp cho đại gia đình nội ngoại ở quê nhà. Mà ở đây ai chả thế”, Sơn nói thêm sau khi khoe con trai thứ hai vừa đỗ Đại học Kinh tế SGH Warszawa với vẻ tự hào.

Người Việt ở Ba Lan đón năm mới. Ảnh: KK

Với cộng đồng người Việt ở Ba Lan, chuyến về thăm nhà mỗi năm vào dịp Tết là “tập quán” văn hóa, tinh thần quan trọng. Nhưng mấy năm nay nhu cầu tưởng chừng “giản dị” này lại trở nên “xa xỉ” đối với nhiều người.

Cùng chung hoàn cảnh với hầu hết các gia đình Việt Nam tại Ba Lan, gia đình Sơn năm nay không về thăm nhà và đón Tết. Do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu diễn ra từ năm 2008, Ba Lan khó tránh khỏi tác động tiêu cực. Các trung tâm thương mại, các chợ nơi tập trung tiềm lực kinh tế của người Việt doanh số giảm, lợi nhuận kém.

“Họa vô đơn chí”, cuối năm bỗng xảy ra chuyện truyền thông Ba Lan rầm rộ phát tán tin có thịt chó tại các cửa hàng thực phẩm của người Việt mà chưa được kiểm chứng. Thậm chí còn suy diễn đầy ác ý là hệ thống quán bar, nhà hàng Việt sử dụng nguồn thịt này để chế biến món ăn. Doanh thu của hàng trăm quán bar, nhà hàng Việt đột ngột giảm sút. Sau khi biết thông tin sai, nhiều tờ báo mạng đã gỡ bài nhưng chưa có báo nào chịu đăng lời xin lỗi, cải chính.

Chị Thủy quê Thanh Hóa, chủ một quầy bar gần trung tâm Warszawa tính nhanh: “Gia đình tôi bốn người, về Tết phải chi hết trăm triệu đồng riêng tiền vé máy bay, cộng thêm tiền quà, tiền chi phí ăn ở và đi lại khoảng năm mươi triệu nữa. Vậy là phải “để dành” được ít nhất một trăm năm mươi triệu đồng chúng tôi mới dám dắt díu nhau về thăm mẹ. Thời gian trước, hầu như năm nào cả nhà tôi cũng về quê ăn Tết. Năm nay làm ăn sa sút quá, tôi đành đón Tết qua tivi vậy”.

Buôn bán khó khăn, cuộc sống ít nhiều chật vật hơn trước, nhưng không vì thế mà những sinh hoạt văn hóa, tinh thần của người Việt tại Ba Lan bị ngưng trệ.

Vụ “thịt chó” là dịp gắn kết cộng đồng thành một khối thống nhất. Việc thuê luật sư kiện cơ quan chức năng và truyền thông Ba Lan diễn ra trong sự đồng tình và ủng hộ của nhiều người. Hiệp hội quán bar, nhà hàng Việt Nam đã ra đời sau sự kiện này. Cuối năm 2014, chùa Nhân Hòa hai tầng, rộng hơn 500m2 trên khuôn viên gần 7.000m2 được xây dựng từ nguồn tiền quyên góp của phật tử và cộng đồng người Việt tại Ba Lan đã hoàn thành. Ngày 15/12/2014, chùa Nhân Hòa làm lễ ra mắt sư trụ trì, đi vào sinh hoạt Phật pháp ổn định. Cộng đồng Việt tại Ba Lan ngày càng chú trọng đến sinh hoạt văn hóa. Đó là giữ gìn tiếng mẹ đẻ cho thế hệ trẻ qua hình ảnh các lớp dạy tiếng Việt luôn đông đảo học viên. Đó là trại hè “Vui cùng tiếng Việt” tổ chức đều đặn bốn năm nay được nhiều người hưởng ứng. Đó là buổi liên hoan đêm Giao thừa nhân dịp Tết Nguyên đán đầy sắc màu truyền thống dân tộc.

Anh Phương - Việt kiều Mỹ vừa sang thăm Warszawa. Trước khi rời Ba Lan, anh đã kể lại câu chuyện mà anh cho là “ấn tượng nhất”: “Tôi đến một chợ bán lẻ, tình cờ gặp chị Lộc. Chị là diễn viên múa chuyên nghiệp sang đây đã 17 năm. Hàng ngày kể cả mùa đông giá rét, chị dậy từ 4 giờ sáng để đi bán hàng. Tôi hỏi: “Nếu được chọn lại từ đầu, chị có bỏ Việt Nam để sang đây nữa không?”. Chị thẳng thắn: “Mỗi người một hoàn cảnh, mình phải biết chấp nhận số phận”. Tuy rất vất vả mưu sinh nhưng chị vẫn tranh thủ dạy múa miễn phí, tích cực tham gia các sinh hoạt khác của cộng đồng. Tấm gương của chị Lộc giúp tôi soi lại bản thân mình”.

Chỉ đôi ba ngày trong chuyến thăm ngắn ngủi, anh Phương biết được một chị Lộc. Và tôi cũng mượn câu chuyện sinh động này của anh để kết lại bài báo, bởi tôi biết chắc rằng, có rất nhiều chị Lộc như thế trong cộng đồng Việt Nam tại Ba Lan.

(Để bảo đảm sự riêng tư, một số nhân vật trong bài viết đã được đổi tên).

Trần Quốc Quân