Nâng cao chất lượng dân số vùng biển tỉnh Thái Bình

Phát tờ rơi tuyên truyền về công tác dân số cho người dân. Ảnh: Thu Hà

Những thay đổi tích cực, những hiệu quả thiết thực bước đầu

Thái Bình có 2 huyện biển là Tiền Hải và Thái Thụy với 68 xã, thị trấn, trong đó có 14 xã có bờ biển. Diện tích 2 huyện là 499,97 km2, dân số 521.421 người chiếm 25,2% dân số toàn tỉnh, mật độ dân số trung bình 1.042 người/km2.

Do đặc thù công việc của người dân vùng biển, phong tục tập quán của một bộ phận dân cư vẫn còn nặng tư tưởng trọng nam hơn nữ, muốn có nhiều con, đặc biệt muốn có con trai nên rất khó khăn cho việc tuyên truyền, vận động, quản lý dân số, số sinh, thực hiện các biện pháp tránh thai. Năm 2009, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên huyện Tiền Hải là 20,0%, huyện Thái Thụy là 13,8%, cao hơn bình quân chung toàn tỉnh (12,4%). Cũng do đặc thù nghề biển nên đối tượng trong độ tuổi lao động, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ ít có cơ hội tiếp cận với các dịch vụ CSSKSS/KHHGĐ.

Với mục tiêu kiểm soát quy mô dân số và chất lượng dân số các vùng biển và ven biển góp phần thực hiện thắng lợi chính sách DS-KHHGĐ và các mục tiêu của chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020, ngày 23/9/2009, UBND tỉnh Thái Bình đã phê duyệt Đề án Kiểm soát dân số vùng biển, ven biển giai đoạn 2009 - 2020. Sau hơn 10 năm thực hiện (2009-2020), nhờ triển khai nhiều giải pháp phù hợp, công tác DS-KHHGĐ tại các địa bàn triển khai Đề án 52 đã có những thay đổi tích cực, bước đầu đạt được những hiệu quả thiết thực.

Điểm nổi bật của Đề án là việc thành lập và duy trì 4 đội y tế lưu động tuyến huyện thực hiện công tác truyền thông, tư vấn và cung cấp 3 gói dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em KHHGĐ và chăm sóc SKSS tại các xã ven biển, xã có đông người lao động nhập cư. 4 đội y tế lưu động đã phối hợp với Trạm Y tế các xã, thị trấn khám phụ khoa cho gần 66.000 lượt chị em/năm, chiếm 80% số chị em trong độ tuổi 15- 49 có chồng, đặt dụng cụ tử cung cho 43.582 ca, 1.317 ca đình sản nam và nữ, 369 ca tiêm thuốc tránh thai, 36 ca thuốc cấy tránh thai, 7.689 ca uống tránh thai, 7.132 ca sử dụng bao cao su, biện pháp khác là 530 ca.

Bên cạnh đó, để góp phần nâng cao chất lượng dân số khi sinh tại vùng ven biển, các hoạt động tư vấn, kiểm tra sức khoẻ, kiểm tra các yếu tố nguy cơ cao ảnh hưởng trực tiếp đến sự mang thai, sự phát triển và chất lượng bào thai, phòng chống bệnh lây truyền qua đường tình dục, phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, phá thai an toàn được duy trì. Thái Bình đã thành lập 130 Câu lạc bộ Chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, 82 Câu lạc bộ Tư vấn sức khỏe cho vị thành niên và thanh niên trẻ, 135 Câu lạc bộ Hỗ trợ chăm sóc sức khoẻ bà mẹ khi mang thai.

Trung tâm Y tế, Bệnh viện huyện và các trường học tổ chức khám và tư vấn về sức khỏe sinh sản cho gần 4.000 lượt vị thành niên và thanh niên, phát hiện 195 trường hợp bị mắc các bệnh về mắt, da, dinh dưỡng, hẹp bao quy đầu và một số bệnh khác. Trạm Y tế xã tổ chức khám định kỳ cho nhóm bà mẹ có nguy cơ cao, kịp thời tư vấn đối với những trường hợp phát hiện có bất thường bào thai.

Tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác truyền thông

Xã Đông Minh (Tiền Hải) truyền thông về nâng cao chất lượng dân số.

Song song với cung cấp dịch vụ CSSKSS/KHHGĐ, việc tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác truyền thông đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc triển khai Đề án.

Theo đó, đã tổ chức trên 1.000 hội nghị nói chuyện chuyên đề, 1.200 nhóm tư vấn, truyền thông lồng ghép… cho trên 140.000 lượt người là lãnh đạo Đảng, chính quyền, các ban ngành, đoàn thể, người cao tuổi, ngư dân, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, vị thành niên, thanh niên; nhân bản 200.800 tờ gấp, 525 đĩa với nội dung CSSKSS/KHHGĐ; cấp trang thiết bị truyền thông cho Trung tâm DS-KHHGĐ của 2 huyện và 12 xã thực hiện Đề án.

Trên 200 tin bài phản ánh hoạt động của Đề án được đăng, phát trên báo, đài Trung ương, tỉnh, huyện. Tổ chức 20 cuộc truyền thông lưu động bằng xe phát thanh tại các khu công nghiệp, cảng cá, chợ cá, âu thuyền, 2 cuộc truyền thông lưu động bằng thuyền trên biển tại huyện Tiền Hải cho ngư dân đánh bắt hải sản và lao động tại các đầm ngao xa bờ. Những hoạt động trên đã tạo được nhiều dấu ấn góp phần nâng cao nhận thức và dần thay đổi hành vi của một bộ phận không nhỏ người dân vùng biển.

Chị Nguyễn Thị Phượng, cán bộ DS-KHHGĐ xã Đông Minh (Tiền Hải) chia sẻ: Là xã ven biển với gần 10.000 dân, từ khi triển khai Đề án 52, công tác dân số của Đông Minh đã có sự thay đổi rõ rệt, tâm lý thích sinh nhiều con của người dân dần hạn chế. Năm 2010, tỷ lệ sinh con thứ 3 của xã ở mức cao 24,6%, năm 2014 giảm xuống 20,1%, đến năm 2019 còn 19,5%.

Tại huyện biển Thái Thụy, bà Vũ Thị Quyên - Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện cho biết: Trong hơn 10 năm thụ hưởng Đề án, huyện xác định nội dung trọng tâm là đẩy mạnh truyền thông, tư vấn cho các nhóm đối tượng lồng ghép với cung cấp dịch vụ CSSKSS, KHHGĐ. Kết quả 10 tháng năm 2020, tỷ số giới tính khi sinh của huyện ở mức cân bằng 108 trẻ nam/100 trẻ nữ, tỷ lệ áp dụng biện pháp tránh thai của huyện đạt 74,5%, Đặc biệt, năm 2014, huyện có xã Thái Thủy là xã duy nhất toàn tỉnh không có người sinh con thứ 3 trở lên. Thôn Nam Hưng xã Thái Thủy, thôn Liên Khê xã Thái Thành từ 10 - 12 năm liền không có người sinh con thứ 3 trở lên. Các đơn vị đều được UBND tỉnh tặng Bằng khen.

Đánh giá về việc thực hiện Đề án 52, ông Nguyễn Văn Phỏng, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh cho biết: Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai Đề án Kiểm soát dân số các vùng biển và ven biển còn một số tồn tại. Tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên ở 2 huyện biển vẫn ở mức cao, tỷ số giới tính khi sinh không ổn định. Tỷ lệ phá thai là 0,58ca/1ca sinh, tỷ lệ mắc các bệnh viêm nhiễm đường sinh sản, bệnh lây truyền qua đường tình dục trên 30%. Việc thu thập thông tin quản lý dân số và kế hoạch hóa gia đình với người dân làm ăn, sinh sống trên biển và người dân đến các khu kinh tế biển gặp nhiều khó khăn. Kinh phí đầu tư cho hoạt động Đề án ngày càng bị cắt giảm.

Trong thời gian tới, để tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác DS-KHHGĐ ở vùng ven biển, ngành Dân số Thái Bình xác định cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp như nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban quản lý Đề án các cấp; tăng cường, đổi mới và nâng cao hiệu quả các hoạt động truyền thông, phối hợp xây dựng, biên tập và phát sóng các chương trình, phóng sự truyền hình, phát thanh, tổ chức các sự kiện truyền thông và các hoạt động truyền thông tư vấn trực tiếp tại cộng đồng, hộ gia đình, trên tàu thuyền và nơi tập kết của ngư dân. Nâng cao chất lượng dịch vụ DS/SKSS/KHHGĐ, trong đó quan tâm tới các nhóm đối tượng làm việc trên biển, đánh bắt xa bờ, trong các khu chế xuất, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ; đẩy mạnh hoạt động sàng lọc trước sinh, sơ sinh, tầm soát các dị dạng, bệnh, tật bẩm sinh và nâng cao chất lượng dân số. Triển khai áp dụng hệ thống dữ liệu điện tử về dân số. Đảm bảo các nguồn lực về tài chính, trang thiết bị, con người cho hoạt động của Đề án. Triển khai đồng bộ các hoạt động nâng cao chất lượng dân số... nhằm thực hiện thành công Nghị quyết số 21-NQ/TW và Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030.

 Thu Hà

Chất lượng dân số được nâng lên nhờ thực hiện tốt công tác xã hội hóa phương tiện tránh thai