Nâng cao quyền năng cho phụ nữ góp phần giảm mất cân bằng giới tính khi sinh

Các xét nghiệm sàng lọc trước sinh phổ biến góp phần nâng cao chất lượng dân số

Theo kết quả Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2019, dự báo Việt Nam sẽ thừa 1,38 triệu đàn ông vào năm 2026. Nếu chúng ta không kiểm soát và can thiệp kịp thời để chặn đứng sự gia tăng mất cân bằng giới tính khi sinh, đến năm 2050, khuyến cáo Việt Nam sẽ thiếu khoảng 2,3 – 4,3 triệu phụ nữ.

PGS.TS Giang Thanh Long Viện trưởng Chính sách công và Quản lý (ĐH Kinh tế quốc dân cho rằng, nếu để mất cân bằng giới tính khi sinh lớn sẽ dẫn tới nhiều hệ lụy. Đầu tiên là mất cân bằng trong các cặp vợ chồng. Trên thực tế, tỷ số giới tính cao sẽ dẫn tới hệ lụy là nhiều nam giới không lấy được vợ và vấn nạn này đã thấy rõ ở nước Trung Quốc.

Ngoài ra, hậu quả lâu dài về mặt xã hội và nhân khẩu học như gia tăng áp lực buộc các em gái phải kết hôn sớm; tăng tỷ nạn buôn bán phụ nữ, trẻ em gái và các hình thức bạo lực gia đình đối với phụ nữ và trẻ em gái, bất bình đẳng…

Cùng với đó, sinh nhiều bé trai, ít bé gái thì khi lớn lên dẫn tới sự thay đổi trong cơ cấu lao động. Chúng ta biết rằng nam giới và phụ nữ có sự khác biệt trong kĩ năng, các nghề nghiệp nên buộc phải thay đổi cơ cấu ngành nghề. Những ngành cần sử dụng nhiều lao động nữ có nguy cơ khó tuyển dụng lao động và ngược lại, lao động nam nhiều, cho nên nam giới sẽ phải cạnh tranh gay gắt hơn trên thị trường lao động.

Phụ nữ được nâng cao quyền năng góp phần giảm mất cân bằng giới tính khi sinh. Ảnh Hồng Đào

Theo PGS. TS Giang Thanh Long, để góp phần từng bước khống chế tốc độ gia tăng mất cân bằng giới tính khi sinh, tiến tới giảm dần và đạt mức cân bằng tự nhiên cần thúc đẩy bình đẳng giới, nâng cao vai trò của phụ nữ và trẻ em gái trong xã hội.

Như ở Hàn Quốc, Nhật Bản… trước đây chênh lệch tỷ số giới tính khi sinh cũng cao và có sở thích con trai khá lớn. Nhưng họ đã thay đổi chính sách thừa kế, phát triển hệ thống an sinh xã hội, trong đó có cung cấp nguồn hưu trí, trợ cấp của người cao tuổi dẫn tới dần thay đổi sở thích con trai giảm. Quyền năng của phụ nữ cũng được nâng cao. Khi phụ nữ được nâng cao quyền năng trong gia đình, quyền năng kinh tế rõ ràng họ sẽ tham gia, có quyền quyết định có sinh con hay không và sinh con như thế nào?

Tăng quyền năng cho phụ nữ thực chất là tạo điều kiện cho họ làm việc, giúp cho nam giới nhận ra rằng cần phải công bằng với phụ nữ trong quá trình thực hiện các chức năng về gia đình, xã hội. Lấy ví dụ, trong một độ tuổi với nhau nhưng phụ nữ đang có sức ép lớn về xã hội và gia đình. Sau khi sinh phải chăm sóc con, có thể hy sinh nhiều cơ hội khác nhau để lo cho gia đình.

Bên cạnh nâng cao quyền năng của phụ nữ cần thúc đẩy mạnh mẽ việc thực thi nghiêm minh pháp luật về giải quyết mất cân bằng giới tính khi sinh, nghiêm cấm các hành vi hướng dẫn, tư vấn, cung cấp dịch vụ lựa chọn, xác định giới tính trước khi sinh trong các cơ sở y tế, tại cộng đồng và trong toàn xã hội.

Theo TS Khuất Thu Hồng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội, định kiến giới là nguyên nhân cơ bản dẫn đến mất cân bằng giới tính khi sinh. Chẳng hạn, định kiến nội trợ là việc của phụ nữ chứ không phải nam giới. Người nam giới là người kiếm tiền, trụ cột chính trong nhà. Quan niệm này hình thành từ lâu và truyền từ đời này qua đời khác thông qua giáo dục và học hỏi tạo nên những suy nghĩ cố hữu về vai trò, khả năng, loại công việc mà phụ nữ và nam giới có thể thực hiện.

Nâng cao quyền năng cho phụ nữ là một trong những giải pháp góp phần giảm mất cân bằng giới tính khi sinh. Để giải phóng người phụ nữ phải đầu tư ngân sách vào xây dựng nhà trẻ, trường học, đầu tư vào hệ thống chăm sóc y tế, chăm sóc sức khỏe ban đầu… và đầu tư chăm sóc người già, người ốm. Hiện nay, ở bệnh viện cứ một người bị ốm, cả nhà đến chăm nhưng người phụ nữ đóng vai trò chính, trong khi ở bệnh viện có điều dưỡng, y tá làm điều này. Gánh nặng của người phụ nữ cũng giảm bớt khi có trung tâm chăm sóc người già thật tốt, trường mầm non, trường học thật tốt…

Phụ nữ nhờ đó có nhiều thời gian, sức lực để phát triển bản thân hơn. Một gia đình sẽ phát triển tốt hơn nếu cả vợ và chồng đều giỏi. Thế nhưng, để có điều này, người đàn ông cần chia sẻ gánh nặng chăm sóc, phải thay đổi cách suy nghĩ. Xã hội mới thay đổi, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh mới giảm khi nhiều đàn ông cùng nghĩ và hành động.

Hơn nữa, tuyên truyền và giáo dục nâng cao nhận thức về giới và bình đẳng giới là điều rất quan trọng để giảm thiểu và tiến tới xóa bỏ định kiến giới. Trong đó, nhất thiết phải có sự phối hợp đồng bộ giữa 3 môi trường giáo dục là nhà trường - gia đình - xã hội, nơi mà định kiến giới đang tồn tại. Trong chương trình của các cấp học, từ giáo dục mầm non đến giáo dục đại học cần lồng ghép giáo dục bình đẳng giới.

Hà My