Nếu thấy con có một trong số các dấu hiệu này, đừng chủ quan vì rất có thể con bạn đã bị trầm cảm

Liên tiếp các vụ trẻ vị thành niên tự tử: Chuyên gia chỉ rõ điều bố mẹ cần tránh làm khi có con ở tuổi này để không xảy ra những hậu quả đáng tiếc

GiadinhNet – Theo các chuyên gia, những áp lực bên ngoài khiến trẻ dễ có những suy nghĩ tiêu cực, mất kiểm soát dẫn đến hành vi tự tử và xem đó là một cách giúp giải thoát khỏi những bế tắc trong cuộc sống.

Thời gian gần đây, liên tiếp các vụ trẻ vị thành niên tự tử đã gây bàng hoàng trong dư luận. Những việc này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh đối với gia đình và toàn xã hội đối với vấn đề sức khỏe tâm thần của trẻ vị thành niên. Trong đó, theo các chuyên gia, trầm cảm có thể coi là căn nguyên phổ biến nhất dẫn đến tự tử ở lứa tuổi này.

TS.BS Đỗ Minh Loan, Khoa Sức khỏe vị thành niên, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, trầm cảm là một rối loạn tâm trạng gây ra cảm giác buồn bã và mất hứng thú. Trầm cảm ảnh hưởng đến cách cảm nhận, suy nghĩ và hành xử và có thể dẫn đến một loạt các vấn đề về cảm xúc và thể chất.

Người bị trầm cảm có thể gặp khó khăn khi thực hiện các hoạt động hàng ngày và đôi khi có thể cảm thấy như thể cuộc sống không đáng sống.

Theo BS Loan, trầm cảm là vấn đề hay gặp và phổ biến trong giai đoạn phát triển trẻ vị thành niên. Theo số liệu của 1 số nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy, tỷ lệ trẻ vị thành niên bị trầm cảm là 26,3%, trẻ có suy nghĩ về cái chết là 6,3%, trẻ lập kế hoạch tự tử là 4,6% và trẻ cố gắng tự tử là 5,8%.

BS Nguyễn Minh Quyết, Khoa Tâm thần, Bệnh viện Nhi Trung ương cho hay, một số yếu tố nguy cơ của trầm cảm bao gồm gia đình có người mắc các rối loạn cảm xúc, có 1 đợt trầm cảm trước đó, thất bại trong học tập, xung đột trong gia đình, quan hệ bạn bè hoặc đi kèm các rối loạn tâm thần như rối loạn hành vi, rối loạn lo âu…

Bên cạnh đó, tình trạng bị bắt nạt và dành nhiều thời gian sử dụng mạng xã hội có thể liên quan đến trầm cảm.

Dấu hiệu nhận biết trầm cảm ở trẻ vị thành niên

Theo BS Quyết, các biểu hiện trầm cảm ở trẻ em và vị thành niên khá đa dạng và không điển hình. Các biểu hiện chung thường gặp là:

- Tâm trạng cáu kỉnh hoặc thất thường (gắt gỏng, thù địch, dễ nổi cáu bộc phát…)

- Giảm hoặc mất hứng thú kéo dài với các hoạt động giải trí được yêu thích trước đây (ví dụ: bỏ các hoạt động thể thao, âm nhạc, vẽ,..)

- Không muốn đi ra ngoài, rút lui xã hội, không tham gia các hoạt động trên lớp hoặc không còn muốn đi chơi với bạn bè

- Tránh né việc đi học

- Suy giảm kết quả học tập, than phiền không tập trung, hay quên

- Thay đổi giấc ngủ như mất ngủ hoặc ngủ nhiều

- Thường xuyên có các phàn nàn không giải thích được như cảm giác mệt mỏi, đau đầu, đau dạ dày,…

- Xuất hiện các vấn đề về hành vi (ví dụ: trở nên cố chấp hơn, trốn khỏi nhà, bắt nạt người khác)

- Có các suy nghĩ tiêu cực, ý tưởng hoặc hành vi tự tử

- Cảm giác vô dụng (tức là cảm thấy bị từ chối và không được yêu thương) hoặc tội lỗi quá mức

- Lạm dụng rượu hoặc các chất kích thích khác.

Theo các bác sĩ, đối với trẻ vị thành niên bị trầm cảm, các triệu chứng trên có thể bị ẩn nấp, khó nhận ra. Thay vào đó, trẻ hay có xu hướng chống đối, không chịu lắng nghe và tiếp nhận các ý kiến từ mọi người.

Trẻ sẽ có những hành vi phản kháng lại những hành động mà cha mẹ đề cập đến, luôn có cảm giác đề phòng và muốn xa lánh với tất cả mọi người. Đặc biệt khi trẻ cảm thấy bị tấn công bằng lời nói, hành động, cử chỉ thì sẽ có hiện tượng nổi loạn, muốn phản kháng lại và ngừng tiếp nhận thông tin. Biểu hiện đó khiến trẻ bị hiểu lầm là "sự nổi loạn của lứa tuổi ẩm ương".

Các chuyên gia khuyến cáo, trầm cảm là rối loạn có thể điều trị ổn định được. Khi phát hiện trẻ có các dấu hiệu trầm cảm, gia đình nên đưa trẻ đến thăm khám với bác sĩ chuyên khoa tâm thần.

Các biện pháp điều trị bao gồm điều trị thuốc, liệu pháp tâm lý và giáo dục cho trẻ và gia đình. Tùy thuộc chẩn đoán và mức độ trầm cảm, bác sĩ chuyên khoa sẽ đưa ra lời khuyên phù hợp về lựa chọn điều trị.

Đối với những trẻ có biểu hiện có ý tưởng và hành vi tự hủy hoại bản thân hoặc tự sát, cần loại bỏ những vật sắc nhọn hoặc dây thừng trong môi trường xung quanh trẻ và luôn có sự giám sát của cha mẹ hoặc người chăm sóc.

Cùng với đó, cần có sự tham gia hỗ trợ của nhà trường trong việc phát hiện sớm, giáo dục kiến thức, liên kết gia đình và các nhà chuyên môn trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị cho các trẻ có các vấn đề sức khỏe tâm thần, trong đó có trầm cảm.