Ngân hàng cuống rốn đầu tiên tại miền Bắc: Cơ hội chữa bệnh hiểm nghèo

Đây là nguồn "vốn" quý giá, tăng cơ hội chữa trị các bệnh hiểm nghèo cho trẻ nhỏ.

Nhiều tính năng ưu việt

Theo TS Nguyễn Thanh Mai, Phó Trưởng khoa Truyền máu (BV Nhi TƯ), hiện nay ứng dụng lâm sàng của việc ghép tế bào gốc tạo máu được lấy từ 3 nguồn: Từ tủy xương, máu ngoại vi và từ MCR.

Sự ra đời của ngân hàng MCR sẽ giúp  nhiều trẻ nhỏ tìm thấy cơ hội chữa trị các bệnh nan y (Ảnh chỉ mang tính minh họa). Ảnh: Dương Ngọc

MCR là máu có trong dây rốn - phần nối giữa em bé và bà mẹ thông qua bánh rau. "Bấy lâu nay, chúng ta đã "lãng phí" nguồn vốn quý giá này và cũng chưa có kế hoạch tái thu thập. Trên thực tế, theo nhiều nghiên cứu ứng dụng lâm sàng, một ca ghép có hiệu quả hay không phụ thuộc nhiều vào tổng lượng tế bào gốc tạo máu chia cho cân nặng của người nhận. Tổng lượng tế bào gốc tạo máu thu thập được thấp nên "ứng cử viên" dùng nhiều nhất là bệnh nhân nhi", TS. Thanh Mai cho biết.

"Để một đơn vị MCR muốn mang ra ghép thì điều đầu tiên là phải phù hợp về hệ thống hòa hợp tổ chức, thường gọi là HLA (viết tắt của human leukocyte antigen). Việc kết nối mạng trong các ngân hàng MCR sẽ tăng xác suất, mở rộng phạm vi tìm thấy sự phù hợp trong các đơn vị MCR", TS.Thanh Mai chia sẻ.

Theo TS.Mai, hiện nay BV Nhi TƯ đang phối hợp với BV Phụ sản Hà Nội tiến hành việc thu thập mẫu MCR. Có hai quy trình thu thập mẫu MCR là  trước sổ nhau và sau sổ nhau. Trong đó, trước sổ nhau được áp dụng cho những ca sinh thường, sau sổ nhau với những ca sinh mổ. Đối với quy trình trước sổ nhau, MCR được lấy trên tĩnh mạch cuống rốn. Đầu cuống rốn được kẹp lại trong vòng 15 giây ngay sau khi sinh, tiếp theo dùng kim luồn vào tĩnh mạch rốn để máu từ tĩnh mạch cuống rốn chảy vào túi dung dịch chống đông. Việc thu thập máu cuống rốn kết thúc trước khi nhau bong bình thường.

"Ở các nước khác, với người sinh mổ họ vẫn tiến hành thu thập trước khi bóc bánh nhau. Nhưng với điều kiện còn thiếu thốn về máy móc, kỹ thuật như hiện nay, tại BV Nhi TƯ chỉ áp dụng cho sau sổ nhau, tránh việc nhiễm trùng cho bà mẹ. Phương pháp ứng dụng chủ yếu là thu thập trước sổ nhau", TS. Mai khẳng định.

Công việc đầy tính nhân văn

MCR sau khi được xử lý và lưu trữ đạt tiêu chuẩn sẽ phục vụ chữa trị các bệnh về huyết học như suy tủy, thalassemia, hay bệnh bạch cầu cấp (ung thư máu ở trẻ em). Ngoài ra, nếu tìm thấy sự phù hợp, tế bào gốc tạo máu từ MCR có thể tạo cơ hội chữa trị được cho người thân trong gia đình, trong đó anh em cùng huyết thống có xác suất tiềm năng cao nhất.

Trên thực tế, số mẫu MCR thu thập được có thể rất nhiều nhưng số lưu trữ được, ứng dụng ghép được lại giảm dần, do phải tuân thủ theo quy trình chặt chẽ. Sản phụ và gia đình được tư vấn, được phát đơn, bản cam kết, đăng ký tham gia vào quy trình thu thập MCR, xét nghiệm cho mẹ từ lúc mang thai, lấy thông tin về trẻ, xét nghiệm mẫu, loại trừ các mẫu nhiễm khuẩn, virus, xác định kiểu HLA.

Sản phụ sẽ được cung cấp số liên lạc với nhân viên ngân hàng MCR. Đến lúc chuyển dạ thì liên hệ lại và sẽ có nhóm bác sĩ, kỹ thuật của ngân hàng MCR lấy mẫu máu đưa về xử lý. "Chúng tôi đang hoàn thiện quy trình thu thập và lưu trữ MCR, cũng như chi phí cho công tác này",TS. Mai nói.

Kỹ thuật lấy MCR đòi hỏi sự nhuần nhuyễn và thu thập được càng nhiều mẫu máu càng tốt. Tuy nhiên, do mới bắt đầu tiến hành thu thập và lưu trữ, nhiều người chưa biết đến ý nghĩa của việc lấy mẫu MCR, một số sản phụ còn tâm lý sợ "động chạm" đến bản thân đứa trẻ vừa sinh, nên e ngại cho bác sĩ lấy mẫu MCR ở trẻ. "Trong tương lai, nếu ở một số bệnh viện sản, khoa sản có số lượng đăng ký lấy mẫu MCR nhiều, thay vì cử người đến lấy từng đơn vị, chúng tôi muốn hướng tới việc đào tạo kỹ thuật cho nữ hộ sinh, bác sĩ sản khoa cho những bệnh viện này", TS. Mai chia sẻ.

Theo thông tin từ ban giám đốc BV Nhi TƯ, trong thời gian tới (khoảng tháng 7- 8/2011), sẽ tiến hành một đợt thu thập mẫu MCR mới, dự kiến sẽ tăng số lượng đơn vị lên vài nghìn mẫu. Với số lượng này, hi vọng sẽ có thêm nhiều trẻ nhỏ tìm thấy cơ hội chữa trị các bệnh nan y. Ngân hàng MCR sẽ ngày càng khẳng định tính thiết thực, nhân văn, vì cộng đồng.