Ngao chết trắng bãi, hàng trăm tỉ đồng đổ biển

Ngao chết trắng và cảnh đau đớn của người nuôi nhìn tài sản hàng tỉ đồng chết bên bờ biển. Ảnh: HC

 

Những giọt nước mắt xót của, những khuôn mặt thẫn thờ, những tiếng thở dài ngao ngán… là những gì chúng tôi thấy khi tiếp xúc với người dân tại xã Đông Minh. Nơi bãi bồi này, trước đây không những nổi tiếng bởi bãi biển Đồng Châu đẹp mê hồn mà còn nức danh là vựa nuôi ngao hái ra tiền nhưng những gì đang diễn ra cho thấy thảm cảnh mà những người dân lao động đang gánh chịu. Thời gian gần đây, loài nhuyễn thể từng được ví là “ngọc của đại dương” bỗng dưng đổ bệnh chết trắng bãi.

Vừa xuống mép cát, gặp cơn gió từ biển hắt vào, chúng tôi đã thấy đầu óc choáng váng, quay cuồng bởi mùi ngao chết nồng nặc. Đập vào mắt chúng tôi là những đống ngao chết được người dân thu gom chất cao như núi. 

Vựa ngao xã Đông Minh ăn ra biển đến gần cả cây số. Qua bất cứ vuông ngao nào chúng tôi cũng được người dân khẩn thiết gọi mời. Có lẽ, biết chúng tôi là nhà báo, họ muốn níu chân để than phiền, kể khổ về nỗi mất mát đang oằn lưng gánh chịu. “Nhà tôi có vài nghìn mét vuông thôi, nhưng là cả một gia tài ấy. Nuôi gần hai năm rồi, cũng chỉ ít ngày nữa là bán, vậy mà trở tay không kịp. Ngao chết trắng thế này thì giấc mơ học đại học của con tôi có khi phải hoãn lại”, một lão nông tuổi ngũ tuần, mặt mày đen đúa thảm thiết nói.

Ra gần đến mép nước, đứng trên chòi cao trông xuống mới thấy hết cảnh ngộ bi thương. Nhìn hướng nào cũng chỉ thấy một màu trắng xóa xác ngao. Những bao tải đựng ngao chết chất thành những đống lớn, ngổn ngang hệt như công trường xây dựng khổng lồ.

Ông Nguyễn Phúc Hiện (chủ một vuông ngao) lúi cúi cùng hơn chục người nữa thu dọn ngao chết cho biết, hơn 3 ha ngao của gia đình ông chết gần 100%. “Cứ sáng ra, khi nước biển rút, nhìn xác ngao nổi trắng trên mặt cát mà buốt hết tâm can. Nuôi ngao bây giờ như đánh bạc ấy, hôm nay có bát ăn bát để nhưng mai lại trắng tay. Hàng tỉ đồng vốn liếng chứ có phải ít đâu, gia đình tôi phải vay ngân hàng, thậm chí vay nóng ở ngoài để đầu tư đấy. Ngao nhà tôi cũng chỉ còn vài tháng nữa là thu hoạch, vậy mà…”, ông Hiện nói.

Ngao nuôi ở Đông Minh chủ yếu xuất đi châu Âu nên nuôi phải khoảng 20 tháng mới thu hoạch, trong khi nơi khác là 15 tháng. Phần lớn các hộ dân Đông Minh đã nuôi được 16-17 tháng. Nhiều gia đình đã lên kế hoạch đầu tư tiếp cho vụ sau thì gặp họa. Ngao chết, mất vốn nhưng vẫn chưa hết những bi thảm mà người nuôi ngao phải gánh chịu. Đó là việc mỗi hécta ngao chết, những hộ nuôi phải bỏ ra chừng khoảng 200 công để thu dọn. Tiền thuê ngần ấy công lao động mất chừng 40 triệu đồng. Thu dọn ngao chết xong, chủ đầm ngao lại phải đầu tư ngần ấy tiền để cải tạo lại đầm thì mùa sau mới có thể nuôi tiếp.

 

Theo người dân xã Đông Minh, việc ngao chết bất thường là hệ quả của môi trường ô nhiễm. Vựa ngao truyền thống này nằm kẹp giữa hai cửa sông Lân và sông Trà Lý. Mức độ ô nhiễm ở hai cửa sông này, theo nhiều hộ nuôi ngao là rất đáng báo động, đặc biệt là ở cửa sông Lân. “Chúng tôi đã nhiều lần kêu với các cơ quan chức năng nhưng không thay đổi được”, bà Đỗ Thị Đào - đại diện cho các hộ nuôi ngao ở đây nói.

Cũng theo người dân phản ánh, ngoài việc nguồn nước ô nhiễm, việc xả nước ở cửa sông Lân cũng được thực hiện “không đúng quy trình” đã dẫn đến việc ngao chết hàng loạt do độ mặn của nước thay đổi. Theo kinh nghiệm người nuôi ngao, khi độ mặn của nước biển thay đổi thì ngay lập tức phải xả nước ngọt vào đầm để dung hòa. Tuy nhiên, khi ấy người nuôi ngao đã nhiều lần xin những người quản lý cống sông Lân xả nước nhưng sự cầu khẩn ấy đã rơi vào im lặng. “Chỉ một vài ngày không được xả nước kịp thời thì ngao chết ngay chứ có gì là lạ”, một người dân bức xúc.

Ông Vũ Trung Tiến, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Minh cho biết, diện tích ngao thực tế của xã là trên 400 ha. Tính tới thời điểm này, toàn bộ diện tích đều đã có ngao chết, gây thiệt hại tạm tính hơn 100 tỉ đồng. Theo ông Tiến, con số trên chắc chắn chưa dừng lại bởi qua theo dõi, diễn biến của dịch bệnh vẫn theo chiều hướng xấu đi.