Ngày Tết nói chuyện bếp lửa gia đình

Ở mỗi vùng miền có nếp sống - nếp sinh hoạt khác nhau và theo thời gian, các lề thói cổ xưa đã dần được điều chỉnh để phù hợp với đời sống mới. Thế nhưng dù thời buổi ngày nay hiện đại đến mức nào, tập tục nghi lễ có giản tiện đến đâu đi chăng nữa thì vẫn luôn có những hình mẫu truyền thống về cách thức chăm chút bữa ăn giấc ngủ cho gia đình của các bà, các cô ngày xưa để chị em phụ nữ thời nay tham khảo học tập cho bếp lửa gia đình của mình mãi ấm cúng.

Mâm ngũ quả ngày Tết

Trong tư tưởng của người Việt Nam ta, dẫu cả năm có muộn phiền, khó khổ đến đâu thì ngày Tết cũng phải ráng thu xếp sao cho có hương có sắc, có bánh mứt, áo quần đủ đầy. Nhớ lại lúc còn nhỏ, cụ Vương Hồng Sển đã kể về người mẹ của mình trong cơn bạo bệnh như sau:

Gần Tết, mẹ tôi còn ráng ngồi dậy may cho Ba tôi một bộ áo quần lục soạn đen, nói pha lửng “e cho chưa kiếm được người mới”…Rồi còn gượng ăn Tết mua cam tàu hồng khô…” (Hơn nửa đời hư, Vương Hồng Sển)

Cái đức của người phụ nữ Nam Bộ thời cận đại ấy là sự gắng gượng để làm tròn bổn phận của mình đối với đấng phu quân kể cả khi trong người không còn mấy phần khí lực bởi đối với các gia đình thời bấy giờ, lễ tiết ngày thường chứ đừng nói chi là một dịp quan trọng như ngày Tết, chuyện tấm áo, miếng ăn đối với chồng con không ai khác phải do người vợ, người mẹ trong gia đình thu xếp. Phải chăng vì cái nết ăn ở này nên mặc dù thân mẫu yểu mệnh và thân phụ của cụ còn tục huyền lần lượt thêm 3 lần thế nhưng cụ Sển cũng cảm nhận rằng dường như cảnh nhà không bao giờ còn có những niềm vui như thuở ban đầu nữa. Hình ảnh người phụ nữ đó vẫn luôn mãi đẹp ở tuổi 35, “người dáng xinh xinh không cao không thấp, không mập cũng không gầy, tóc đen và dài chí gót…”, làm chồng con nhung nhớ: “rất giỏi về khoa nấu nướng hằng đổi bữa với các điệu Miên Việt và Tàu đi chợ ít tiền, mà món ăn lạ miệng. Có tánh khéo chiều chuộng chồng…” Đó là một trong những ký ức đầu tiên và theo đến suốt cuộc đời của học giả miền Nam gắn liền hình ảnh ngày Tết với người mẹ hiền.

Không khí gói bánh Tét đón Tết ở miền Nam

Còn đối với nhà văn Vũ Bằng ở xứ Bắc, ngày Tết đẹp vì có người vợ quán xuyến vẹn toàn: “.... người vợ ngày nào cũng dậy từ tinh mơ đi chợ để bắt đầu mua các thứ đồ nấu cất sẵn một chỗ, vi bóng, bào ngư, bột ngọt, măng tây, vây cá... tất cả những thứ đó cất sẵn cả vào trong chạn. Tuy vậy, cũng chửa yên tâm. Nhiều khi sực nhớ ra điều gì lại lấy cuốn sổ ra ghi…” Lại còn: “…không được quét nhà vì sợ đuổi thần tài ra khỏi cửa, không được đánh vỡ chén bát để tránh đổ vỡ suốt năm, không được khâu vá vì kim chỉ tượng trưng cho công việc làm ăn vất vả…” Trong cái ngất ngây của niềm vui ngày Tết, đối với nhà văn, hình ảnh người vợ yêu thương đẹp như một vầng sáng mà ông chỉ có thể dùng hai chữ “mê ly” để miêu tả:

“…cúng kiến trời đất tổ tiên xong rồi, người vợ thoa tí phấn, điểm một giọt hồng lên má rồi bận cái áo nhung màu hoa sim cùng chồng và con mở cửa đi ra đền Ngọc Sơn, rẽ sang đình Hàng Trống, đi lên Hồ Tây, vào đền Quan Thánh, lễ giao thừa, rồi người thì cầm cành lộc, người cầm hương lộc, đi thong thả về nhà, sự mê ly còn gấp trăm gấp ngàn lần nữa…” (Thương nhớ mười hai, Vũ Bằng)

Chuẩn bị lá gói bánh chưng đón Tết ở miền Bắc

Có lẽ vì nếp sống trầm lặng hoặc vì sự dung hòa giữa phong tục 2 miền Bắc Nam, không thấy các học giả, nhà văn miền Trung nói nhiều đến ký ức ngày Tết của mình. Thế nhưng dù là vùng miền nào, không cần tả nhiều cũng hiểu rằng mỗi một gia đình đều có sự chuẩn bị cho bếp lửa ngày Tết được ấm cúng, chí ít cũng phải cơm canh đủ đầy để sang một năm mới được sung túc.

Ngày nay, gánh nặng lễ tiết ngày Tết dường như đã không còn quá nặng nề đối với người phụ nữ thế nhưng chưa thể gọi là nhẹ nhàng. Tuy vậy, phụ nữ thời hiện đại có nhiều lợi thế hơn các bà, các mẹ xưa trong việc bếp núc, làm cho áp lực chuẩn bị chuyện ăn uống, cỗ bàn ngày Tết cũng trở nên bớt đi. Nếu như trước đây người nội trợ phải vất vả ghi nhớ tỉ lệ gia vị mỗi loại một phân lượng khác nhau cho từng món ăn thì ngày nay, nhờ có các sản phẩm gia vị được các công ty thực phẩm nghiên cứu sẵn, bà nội trợ chỉ cần nhẩm thuộc công thức một cách ngắn gọn.

Ví dụ như công ty VIFON khi giới thiệu loại hạt gia vị TASTY thì hướng dẫn người nội trợ chế biến món canh theo công thức 2 muỗng hạt gia vị với 1 lít nước và món xào thì cũng lượng này cho 500gr rau củ, riêng nếu ướp thịt cá thì chỉ 1 muỗng cho nửa ký thực phẩm. Ngoài ra, hình thức bao bì được nhà sản xuất thiết kế tiện dụng, dễ bảo quản.

Hạt gia vị TASTY được thiết kế túi zip tiện lợi, dễ dàng mở, đóng và bảo quản sản phẩm

Mạn đàm vài ba chuyện về bếp lửa ngày thường cũng như ngày Tết để thấy rằng phụ nữ ngày nay đã được “giải tỏa” nhiều trong việc nội trợ so với thế hệ trước. Tuy nhiên dù thế nào đi chăng nữa, người xưa vẫn luôn có những điều hay để ta học hỏi cho nếp nhà trong ấm ngoài êm.

*Ghi chú: lục soạn: loại lụa trơn, mỏng; Nói pha lửng: nói tếu, nói pha trò; Hằng đổi: luôn đổi; Các điệu Miên Việt và Tàu: các món theo kiểu của Miến Điện - Myanmar, Việt và Tàu

AT