Nghệ nhân Ngô Thị Tính trăn trở đưa bánh cốm trở thành thương hiệu bánh quốc gia

- Thưa nghệ nhân Ngô Thị Tính, được biết vừa rồi Công ty CP bánh mứt kẹo Bảo Minh của chị đã lần đầu tiên tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt "Tinh hoa Việt Nam"?

Đúng thế! Hồi giữa tháng 10, CTCP bánh mứt kẹo Bảo Minh phối hợp với Thành đoàn Hà Nội và Oscar Media tổ chức chương trình nghệ thuật "Tinh hoa Việt Nam" tại đền Bà Kiệu (bờ hồ Hoàn Kiếm). Chương trình tôn vinh hai sản vật đặc sắc của ẩm thực Việt là cặp bánh Cốm - Phu Thê đạt kỷ lục Guinness Việt và "Đám cưới truyền thống Việt Nam theo nếp sống mới".

- Lần đầu tổ chức chương trình nghệ thuật hoành tráng như thế, chắc hẳn chị và ekip gặp không ít khó khăn?

Quả thật chúng tôi đã gặp rất nhiều khó khăn: từ việc lên ý tưởng, xin cấp phép tổ chức, địa điểm,... Thực sự, việc phải thay đổi địa điểm vào "phút chót" khiến tôi có phần lo lắng. Tuy nhiên, nhờ có được sự hỗ trợ từ ekip chuyên nghiệp, đặc biệt là tổng đạo diễn Mai Thanh Tùng, chương trình đã được diễn ra thành công ngoài sức mong đợi.

Tôi biết Tùng đã được 10 năm nay và từng tham dự rất nhiều chương trình ý nghĩa do Tùng tổ chức, nhưng đây là lần đầu tiên tôi và Tùng chính thức hợp tác cùng nhau để làm chương trình. Và tôi hoàn toàn tin tưởng ở Mai Thanh Tùng.

Vào thời điểm "nước rút", phải thay đổi địa điểm bất ngờ, phải bắt tay dựng lại sân khấu, cả ekip gần như phải thức suốt đêm ở địa điểm để gấp rút hoàn thiện. May mắn chương trình "Tinh hoa Việt Nam" đã cực kỳ thành công, được bạn bè và khán giả đón nhận cùng vô vàn những phản hồi tích cực.

- Quay lại với câu chuyện ý nghĩa trong chương trình, xin hỏi, lý do nào khiến chị nảy ra ý tưởng về cặp bánh kỷ lục?

Từ ngàn đời nay, bánh cốm đã trở thành báu vật tượng trưng cho tình yêu đôi lứa, không thể thiếu trong lễ cưới hỏi truyền thống của người dân Việt Nam.

Còn với bánh phu thê, vào thời vua Lý Anh Tông ra trận đánh giặc, bảo vệ bình yên cho đất nước, hiền thê của ông ở nhà đã làm một loại bánh chắt lọc, tinh tế nhất để gửi ra chiến trường. Vua ăn thấy ngon, lại thấy trong trẻo, mềm dẻo như tình cảm của người phụ nữ gắn kết hạnh phúc gia đình, đặt tên là bánh phu thê.

Như vậy, chiếc bánh cốm đậm đà, điềm tĩnh như người chồng, còn chiếc bánh phu thê lại dẻo dai, đằm thắm như người vợ. Chả thế mà, người Hà Nội xưa nay luôn tinh tế trong từng nét ăn, đặc biệt là thứ quà bánh dùng vào dịp đặc biệt quan trọng như thế thì sự ngon, sự đẹp và ý nghĩa luôn được đặt lên hàng đầu.

Xuất phát từ những điều đó, tôi muốn làm một điều gì để lan tỏa, đồng thời tôn vinh nghề truyền thống, tri ân những người đã phát hiện và ghi nhận sự thiêng liêng của sản phẩm và tri ân Tổ nghiệp, tri ân những người nghệ nhân, thợ giỏi đã cùng mình bao năm miệt mài trên hành trình lưu giữ và phát huy hương vị cổ truyền, tri ân tới những người đã và đang thưởng thức thứ bánh đặc sản này. Đó là lý do cặp bánh cốm - phu thê kỷ lục ra đời.

- Nghệ nhân Ngô Thị Tính cùng thương hiệu Bảo Minh từng được ghi nhận với kỷ lục bánh trung thu khổng lồ, vậy với cặp bánh cốm - phu thê lần này có gì đặc biệt?

Quá trình lên ý tưởng đến quá trình hiện thực hóa được triển khai rất nhanh, các nghệ nhân thợ giỏi của Bảo Minh đã cùng tôi bắt tay vào thực hiện cặp bánh này: đường kính 70cm, cao 25cm, nặng 130kg/chiếc. Bánh được chia thành nhiều tầng để đảm bảo vừa có tính thẩm mỹ, vừa đạt được kỷ lục, mang giá trị văn hóa lại có tính thực tiễn.

Phải nói, các Nghệ nhân của chúng tôi có rất nhiều sự sáng tạo, vốn dĩ kết cấu của bánh rất mềm, phải làm khi bánh còn nóng vì nếu để nguội, bánh sẽ bị co lại. Sau khi thảo luận đưa ra nhiều giải pháp, đội ngũ chúng tôi đã quyết định chia làm nhiều tầng. Điều này sẽ giúp khi chia bánh cho người dân thưởng thức ở phố đi bộ, mỗi miếng bánh sẽ đều có cả nhân, cả vỏ của bánh để ai cũng được nếm thử vị ngon ngọt của món đặc sản này.

Tiếp đó, khi làm một khuôn ở bên trong sẽ giúp bánh không bị chảy. Mọi người vừa phải chế tác khuôn tròn, khuôn inox đặt dưới đáy để đưa từng lớp nguyên liệu vào một.

Khi được hoàn thành và giới thiệu tại chương trình "Tinh hoa Việt Nam", cặp bánh này được đặt trên hoa sen - Quốc hoa của Việt Nam và cả quần thể ấy lại được đặt trên đế chạm trổ hình rồng thời Lý. Điều đó cho thấy sự trân trọng, nâng niu và kỳ công của những người tạo ra cặp bánh này. Đây không chỉ là sản phẩm ẩm thực mà còn là sản phẩm văn hóa, mang nhiều giá trị của truyền thống gửi tới hiện tại và tương lai. Hiện, cặp bánh đã được vinh danh kỷ lục lớn nhất, mang nhiều giá trị nhất Việt Nam.

- Chắc hẳn khi thực hiện điều đặc biệt này, bà đã đặt nhiều kỳ vọng vào đêm nghệ thuật, đặc biệt là cặp bánh cốm - phu thê?

Tôi luôn nghĩ rằng, trên thế giới đã có Nhật Bản nổi tiếng với bánh Mochi, Ý nổi tiếng với Tiramisu, Hàn Quốc với bánh gạo, Đức với Black Forest… Vậy còn Việt Nam thì sao? Tại sao không phải là Việt Nam với bánh cốm?

Bánh Cốm - Phu thê, tinh hoa của nền văn minh lúa nước với nguyên liệu dân dã, gần gũi với ruộng đồng lại gắn với văn hóa cưới hỏi truyền thống, xuất xứ từ truyền thuyết núi Tản Viên, đã trở thành đặc sản của Hà Nội, đặc sản của cả dân tộc. Trong đó, văn hóa Hà Nội là đặc trưng cho văn hóa Việt Nam, là nơi bạn bè quốc tế đến tìm hiểu và cảm thụ những điều cốt lõi, tinh túy nhất.

Ước mơ đưa bánh Cốm trở thành thương hiệu bánh Quốc gia, nhắc đến bánh Cốm là người ta nghĩ đến Việt Nam cũng chính là cách để lan tỏa sản phẩm của Việt Nam, văn hóa ẩm thực Việt Nam, đến với sâu rộng bạn bè quốc tế.

- Để thực hiện được điều đó có lẽ còn là cả một hành trình không đơn giản!?

Đúng vậy. Để thực hiện được điều tôi trăn trở không phải đơn giản. Nhưng tôi hiểu những giá trị cốt lõi mà sản phẩm của Bảo Minh luôn hướng tới là "Ngon - Đẹp - Sang trọng - Bất ngờ - Thú vị" nên chúng tôi không ngừng nghiên cứu và đổi mới các sản phẩm bánh kẹo truyền thống, từ chất lượng tới mẫu mã, bao bì. Sản phẩm không chỉ ngon mà còn phải đẹp. Đã đẹp mắt lại sang trọng, có thể làm quà biếu/tặng. Khi mở hộp bánh ra sẽ phải "bất ngờ" bởi màu sắc, hình dạng của bánh. Đặc biệt sẽ cảm thấy "Thú vị" khi thưởng thức. Mỗi sản phẩm của Bảo Minh đều mang những nét ấn tượng riêng, không thể lẫn với các sản phẩm khác. Chỉ cần ăn một lần sẽ để lại ấn tượng khó quên.

Ngoài ra, năm 2024, bà sẽ mở chuỗi cửa hàng bánh truyền thống cao cấp. Vẫn sẽ những dòng sản phẩm bánh cổ truyền của Hà Nội nhưng sẽ được nâng cấp giá trị lên, khác biệt hơn, với bao bì mẫu mã hiện đại, đẹp mắt hơn, ngon hơn, sang trọng hơn và đi kèm với nhiều giá trị khác nữa.

- Nói như thế, chị có lo ngại việc bị đánh giá rằng những sản phẩm truyền thống không giữ được nguyên vẹn hương vị dân tộc?

Tôi cho rằng, dù xã hội có ngày càng phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao, nhưng các sản phẩm truyền thống như bánh Cốm, bánh Phu thê - Xu xê vẫn luôn vẹn nguyên những giá trị tinh túy mà nó luôn hàm chứa, luôn cần thiết và không thể thiếu trong mỗi dịp lễ hội và cưới hỏi; hay những chiếc bánh Dẻo, bánh Nướng mỗi dịp Tết Trung thu và hộp bánh Mứt kẹo trong dịp Tết đến, xuân về…Tôi nghĩ rằng, trong nhịp sống hiện đại, bánh kẹo truyền thống vẫn song hành cùng trường tồn và phát triển.

Xin cảm ơn chia sẻ của nghệ nhân Ngô Thị Tính!

PV