Người cung cấp dịch vụ "lách luật", nhiều thai phụ biết giới tính thai nhi từ rất sớm

Những đặc quyền cho lao động nữ từ 1/1/2021

Đủ cách "lách luật" để biết giới tính thai nhi

Biết tin mang thai không lâu, chị N.T.T (Hà Nội) đã nôn nóng muốn biết được giới tính của thai nhi. Chị cho biết, hai con đầu là gái nên hi vọng lần này là con trai. Để đạt được "ý nguyện", chị đã uống thuốc theo liệu trình của một thầy lang ở Bắc Ninh.

Khi thai nhi ở tuần thứ 12, được thầy bắt mạch cho kết quả là bé trai, chị đã rất mừng. Thế nhưng để chắc ăn, chị đi siêu âm thêm mấy chỗ để "kiểm tra giới tính". "Vì biết bệnh viện sẽ không nói giới tính thai nhi nên tôi đi siêu âm tại phòng khám tư. Bác sĩ không nói thẳng là con trai nhưng nói "giống bố" là mình cũng yên tâm rồi" – chị T chia sẻ.

Mong muốn biết giới tính thai nhi là tâm lý của rất nhiều thai phụ. Ảnh Chí Cường

Không phải chỉ có chị T mới có tâm lý vậy. Hiện nay cứ hỏi 10 phụ nữ mang thai thì gần như cả 10 đều muốn biết giới tính thai nhi từ rất sớm. Về điều này, TS Tạ Hương, Phó Trưởng Khoa Quản lý nhà nước về xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia cho biết, nguyên nhân sâu xa, cốt lõi của lựa chọn giới tính thai nhi (GTTN) là tư tưởng coi trọng con trai hơn con gái, có con trai để nối dõi tông đường và việc lợi dụng kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh là tác nhân, phương tiện, nguyên nhân trực tiếp để thực hiện hành vi lựa chọn GTTN dẫn đến tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ở nước ta.

Siêu âm thai đã và đang là kỹ thuật phổ biến, góp phần tích cực vào việc sàng lọc trước sinh nhằm phát hiện dị tật bẩm sinh ngay từ trong bào thai, giúp các cặp vợ chồng sinh ra những đứa con khỏe mạnh. Song mặt trái của nó là có thể chẩn đoán giới tính thai nhi, và điều này dễ dẫn đến khả năng nạo phá thai để lựa chọn giới tính của trẻ. Trong những báo cáo gần đây đều cho thấy hơn 98% phụ nữ khi mang thai đều biết trước giới tính thai nhi.

Nắm bắt tâm lý muốn biết giới tính của sản phụ, các cơ sở y tế và phòng khám siêu âm thai, nhất là ở phòng khám tư nhân và thậm chí ở một số bệnh viện tình trạng khám, siêu âm để biết giới tính thai nhi vẫn xảy ra, thậm chí còn được hỗ trợ bởi nhiều công nghệ và giải pháp hiện đại… Lý do một số tổ chức cá nhân cố tình vi phạm, là do việc tiết lộ giới tính thai nhi hiện đang là "lợi thế" hút khách lớn nhất ở phòng khám tư nhân.

Về luật pháp, đã có nhiều quy định rõ ràng, như Theo Điều 7, Pháp lệnh Dân số VN 2003, sửa đổi 2008, 2010 hay NĐ 104/2003 đã qui định việc thông báo GTTN là vi phạm điều cấm. Đã có các qui định xử phạt cụ thể, chẳng hạn như Nghị định số 176/2013/NĐ-CP, ngày 14.11.2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Y tế, có 6 nhóm hành vi bị nghiêm cấm gồm: Vi phạm quy định về tuyên truyền, phổ biến, tư vấn phương pháp để có được giới tính thai nhi theo ý muốn bị xử phạt bằng tiền với cách hành vi như chẩn đoán, xác định giới tính thai nhi, lựa chọn giới tính thai nhi, loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính...

Ngoài ra, còn có hình phạt bổ sung như: Tịch thu tang vật vi phạm các quy định trên, tước quyền sử dụng Giấy phép, Chứng chỉ hành nghề từ 1 đến 3 tháng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm bắt mạch hoặc siêu âm hoặc xét nghiệm cho người đang mang thai để chẩn đoán và tiết lộ, cung cấp thông tin về giới tính thai nhi, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác… Nhưng để lách quy định cấm, nhiều bác sĩ không tiết lộ giới tính thai nhi một cách thẳng thắn mà có vô vàn cách để thông báo với khách hàng như nói nhỏ "giống mẹ rồi", "giống bố nhé", "được làm ông nội rồi"…

Đẩy mạnh xử lý các cơ sở siêu âm chẩn đoán giới tính

Trong thời gian qua, ở nhiều địa phương cũng đã đẩy mạnh các hoạt động tổ chức các đợt thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất các cơ sở dịch vụ siêu âm, nạo phá thai, các đơn vị sản xuất, kinh doanh ấn phẩm, sản phẩm truyền thông liên quan đến lựa chọn giới tính thai nhi. Tuy nhiên việc xử lý các cơ sở siêu âm chẩn đoán giới tính là điều rất không phải dễ.

Ở Hà Nội, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình Hà Nội hàng năm phối hợp với Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tổ chức kiểm tra việc thực hiện các quy định về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi tại các tại các cơ sở kinh doanh và các phòng khám sản có dịch vụ siêu âm trên địa bàn nhằm kịp thời xử lý sai phạm theo quy định của pháp luật. Ở 30 quận, huyện của Hà Nội đã thành lập đoàn kiểm tra, tổ chức kiểm tra, giám sát hầu hết các cơ sở thực hiện dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, các cơ sở y tế có dịch vụ siêu âm, nạo phá thai, các cơ sở sản xuất, kinh doanh sách báo, văn hóa phẩm về thực hiện các quy định của pháp luật về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi. Theo báo cáo kết quả thanh tra, kiểm tra 6 tháng đầu năm nay, không phát hiện được trường hợp nào vi phạm.

Để đẩy lùi tình trạng lựa chọn giới tính khi sinh trong khi sự ưa thích con trai và tư tưởng trọng con trai vẫn còn khá đậm nét trong xã hội, theo TS Tạ Hương là một điều cũng không dễ dàng. Tuy nhiên, trước vấn đề xã hội nóng bỏng này cùng những hậu quả và hệ lụy xã hội của nó, chúng ta không thể không can thiệp, nhất là dưới góc độ quản lý nhà nước. Các cấp chính quyền, các bộ ngành, toàn xã hội cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ vừa cấp bách, vừa lâu dài.

Trước hết, cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân về hậu quả, hệ lụy của mất cân bằng giới tính, phê phán các hủ tục như "Trọng nam khinh nữ", nâng cao vị trí của con gái trong gia đình và xã hội, tạo điều kiện cho phụ nữ và trẻ em trong mọi lĩnh vực.

Thứ hai, cần tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật, yêu cầu các cơ sở y tế, nhất là các cơ sở y tế tư nhân cam kết không tư vấn, chẩn đoán, xác định giới tính thai nhi; Thứ ba, cần xử phạt nghiêm các hành vi vi phạm quy định đồng thời xây dựng quy định đạo đức nghề nghiệp.

H.My