Nhà ngoại giao và kỷ vật “theo chân Bác”

Một đời “tìm kiếm” Bác Hồ

Chiếc giường Bác đã từng nằm mà ông Bao đã mất hơn 3 năm tìm kiếm. Ảnh: Nhật Đình

Ông Bao nói còn nhớ y nguyên ngày Bác mất, cả trời đất như tối sầm lại vì đau buồn. Chàng sinh viên Ngô Vĩnh Bao còn tìm đến nhặt những viên gạch xanh người ta xây lăng Bác đem về nhà gìn giữ. Năm 1999, khi làm lãnh sự Việt Nam tại Thái Lan, nghe kiều bào Việt Nam kể về những năm tháng Bác Hồ ở Thái, ông Bao đã tìm đến tất cả những nơi Bác Hồ lưu lại, không chỉ để tìm những di vật có liên quan đến Bác mà còn để ngồi đúng chỗ Bác đã ngồi, cảm nhận những gì Bác đã trải qua, để hiểu thêm về vị lãnh tụ mà ông ngưỡng mộ.

Có một lần, để hiểu hơn về bài thơ Bác viết trong tâm trạng nhớ quê hương da diết khi còn ở Thái, ông Bao đã tìm đến đúng bờ sông nơi Bác ngồi, đúng hướng mà Bác nhìn về quê hương và giây phút đó, ông nói, đã cảm nhận được phần nào nỗi day dứt của Bác.

Ông Bao thuyết minh về thời gian Bác ở Thái Lan. Ảnh: Nhật Đình

Làm sáng tỏ 5 vấn đề về thời gian hoạt động của Bác Hồ

Lần đầu tiên tôi gặp ông Bao đã gần một năm, khi ông 65 tuổi thì cũng đã mắt mờ chân chậm. Từ đó đến giờ, tôi vẫn thấy ông miệt mài tìm lại cứ liệu, kỷ vật đánh dấu những chặng đường Bác đã đi qua. Ông nói, qua nghiên cứu đã phát hiện ra 5 điểm mới về chặng đường hoạt động của Bác Hồ.

Ông Bao bên những di vật của Bác. Ảnh: Nhật Đình

Thứ hai, theo cách “đuổi” theo sát nút hành trình của Bác Hồ, ông đã tìm ra điểm xuất phát và điểm kết thúc trong chuyến đi vòng quanh châu Phi của Bác. Ông Bao khẳng định điểm xuất phát và kết thúc này chính là thành phố Harve của Pháp.

Khi cập cảng Harve, con tàu của Đô đốc Latouche Tréville phải sửa chữa, Bác theo chủ tàu về nhà ông này ở được một tháng thì có chuyến tàu chở rượu vang Pháp đi châu Phi, Bác Hồ đã xin làm bồi bàn trên con tàu này. 8 tháng sau, con tàu quay trở về Harve và Bác bắt đầu hành trình đi Anh. Nguồn tư liệu này được ông Bao tìm thấy và chắp nối lại từ “Hồ Chí Minh - Biên niên tiểu sử” và cuốn “Vừa đi đường vừa kể chuyện” của Bác Hồ.

Thứ ba, ông Bao đã hoàn thành 20 tấm bản đồ về hành trình của Bác tại Thái Lan một cách chi tiết nhất với những thuyết minh và hình ảnh cụ thể, từ việc Bác đã từng ở nhà ai, từng ăn uống như thế nào... Ông còn tìm đến tất cả những nơi Bác Hồ đã sống tại Thái Lan, chụp ảnh và thu thập được rất nhiều vật dụng mà Bác Hồ đã từng dùng khi còn ở Thái. Tại những nơi này, ông đã gặp nhiều kiều bào Việt và cả những người dân Thái Lan đã từng cưu mang Bác, nghe những chuyện xúc động về Hồ Chủ tịch.

Thứ tư, lần theo hồi ký con tàu của Đô đốc Latouche Tréville, ông Bao phát hiện ra cũng trong năm 1911, sau chừng 5 tháng rời Việt Nam ra đi, Bác đã trở lại và gửi cho cụ thân sinh là ông Nguyễn Sinh Sắc 15 đồng tiền Đông Dương. Bằng chứng là Bảo tàng Hồ Chí Minh vẫn còn lưu giấy chứng nhận của Bưu điện Sài Gòn hồi tháng 9/1911, ông Nguyễn Sinh Sắc đã nhận số tiền 15 đồng này từ con trai mình.

Thứ năm, ông Bao đã tìm ra gốc gác, tên tuổi đầy đủ của ngôi chùa Việt bên Thái Lan mà Bác Hồ đã lánh nạn và vị ân nhân Sư Ba đã cưu mang Bác khi Bác bị cảnh sát Thái Lan và mật thám Pháp truy đuổi.

“Tôi không muốn bảo tàng “đi theo” mình”

Trong mấy chục năm qua, bất cứ khi nào hay ở đâu nghe thấy có phát hiện mới về Bác, người đàn ông này lại tìm đến, mong sẽ góp thêm được gì đó vào kho thông tin bài bản quý giá của mình. Tuy nhiên, những cuốn ký sự về cuộc đời Bác được sắp xếp theo năm tháng với đầy đủ bản đồ, tranh ảnh, báo chí làm thuyết minh hình như đã quá to và quá nặng so với sức khoẻ của ông hiện nay. “Đã đến lúc tôi muốn công bố tác phẩm của mình để chia sẻ thông tin, quảng bá đến mọi người. Tôi đã dành cả đời để sưu tập, dùng hết cả tiền dành dụm để đi tìm kiếm và theo dấu Bác chỉ vì yêu quý Bác. Giờ đây, tôi không muốn những tài liệu này “theo” tuổi già của tôi ra đi”.

Chỉ hơn một năm không gặp mà dấu vết của năm tháng đã hằn lên khuôn mặt ông những vết nhăn sâu hơn rất nhiều. Ông quên nhiều, lẫn lộn cũng nhiều, không còn hăng hái được nhiều nữa vì căn bệnh tiểu đường đã làm ông yếu đi.

Ông muốn công trình cả đời của ông được công bố đến rộng rãi độc giả, ông muốn chắp nối lại hành trình của Bác trong một cuốn sách mà ông mong chờ có nhà xuất bản nào đó sẽ thấy được giá trị của chúng để kết hợp với ông tạo ra một Bảo tàng Hồ Chí Minh trên giấy, một bảo tàng mà, chỉ cần nhìn vào những tấm bản đồ đính trong đó, người đọc sẽ dễ dàng nhìn thấy cuộc đời bôn ba hoạt động của Bác.

Thùy Ninh