Nhiều biện pháp nâng cao chất lượng dân số đồng bào dân tộc ở Na Hang

Nhiều khó khăn, thách thức

Na Hang là huyện vùng cao nằm ở phía bắc của tỉnh Tuyên Quang, cách trung tâm thành phố Tuyên Quang 110km. Với diện tích: 1.471,7 km², bao gồm 12 xã, Na Hang là nơi sinh sống của các dân tộc thiểu số như: Tày (57,52%), Dao (23,38%), H’Mông (5,31%)...

Tuy nhiên với đặc thù địa hình phức tạp chủ yếu là đồi núi, đa số người dân là đồng bào dân tộc thiểu số nên việc thực hiện công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) ở đây gặp không ít khó khăn, vướng mắc.

Tuyên truyền pháp luật cho bàn con dân tộc người dao đỏ tại Bản Lục, xã Đà Vị, huyện Na Hang. Ảnh: T.L

Bà Phúc Thị Nhung, Phó Trưởng phòng Kế hoạch Nghiệp vụ - Dân số (Trung tâm Y tế huyện Na Hang) cho biết, do mặc dù giao thông những năm gần đây đã được cải thiện rất nhiều nhưng do vùng cao, địa hình chia cắt nên công tác tuyên truyền thực hiện kế hoạch hoá gia đình đến đồng bào dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn.

Ngoài ra, do bất đồng ngôn ngữ và nhận thức của bà con dân tộc về công tác DS - KHHGĐ còn hạn chế nên việc vận động, tuyên truyền cho người dân hiểu còn đạt hiệu quả chưa cao. Đặc biệt, với phong tục tập quán lạc hậu, quan niệm của người dân về việc sinh con trai để thờ cúng, giúp gia đình làm việc hay để nối dõi tông đường nên có trường hợp đã sinh 4-5 con gái, nhưng vẫn cố sinh bằng được con trai. Đa số những hộ gia đình đông con đều thuộc hộ nghèo và tình trạng tảo hôn trong đồng bào dân tộc vẫn còn tái diễn. Bên cạnh đó, nhân lực làm công tác dân số còn hạn chế.

Chị em phụ nữ xã Sinh Long, huyện Na Hang tham gia chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và KHHGĐ. Ảnh: T.L

Cả huyện Na Hang hiện nay chỉ có 2 cán bộ phụ trách về dân số, còn phải kiêm nhiệm thêm nhiều công việc khác. Chế độ phụ cấp cho các Cộng tác viên dân số tại các thôn bản còn thấp, chỉ được 100.000 đồng/1 người/1 tháng. Ngoài ra, do điều kiện huyện Na Hang còn nhiều khó khăn nên kinh phí, ngân sách dành cho công tác dân số - KHHGĐ còn hạn chế, rất cần sự quan tâm của các cơ quan cấp trên.

Mặc dù vậy, với sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là quan tâm bố trí ngân sách để triển khai các hoạt động của công tác DS - KHHGĐ… đã tạo nền tảng, động lực để chính sách DS - KHHGĐ đến với từng hộ dân, từng người dân trên địa bàn; thực sự đi vào cuộc sống, làm thay đổi cách nghĩ, hành động và hành vi của người dân, các đối tượng trong độ tuổi sinh đẻ, đặc biệt là đồng bào dân tộc,

Đẩy mạnh công tác DS - KHHGĐ cho đồng bào dân tộc

Theo bà Phúc Thị Nhung, giải pháp nòng cốt vẫn là tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, truyền thông giáo dục thay đổi hành vi bằng nhiều hình thức để người dân hiểu biết và thực hiện công tác DS- KHHGĐ. Từ đó, dần đi tới sự tiến bộ, xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết đang gây suy thoái về chất lượng dân số.

Trong những năm qua, Trung tâm Y tế huyện Na Hang đã xây dựng kế hoạch truyền thông thường xuyên, tuyên truyền về chế độ chính sách về công tác dân số, thực hiện Nghị quyết 21/NQ – TW ngày 25/10/2017 Hội nghị lần thứ Sáu Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về công tác Dân số trong tình hình mới; Tuyên truyền Nghị định 39/2015/NĐ- CP ngày 27/4/2015 của Thủ tướng chính phủ quy định chính sách hỗ trợ cho phụ nữ thuộc hộ nghèo là người dân tộc thiểu số khi sinh con đúng chính sách dân số năm 2021.

Chị em dân tộc thiểu số tại lễ phát động chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS-KHHGĐ tại xã Sinh Long. Ảnh: T.L

Về công tác quản lý, giám sát, trong đầu năm 2021, huyện Na Hang đã xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát về chương trình mục tiêu Dân số năm 2021 và mất cân bằng giới tính khi sinh tại 12 xã, thị trấn. Cán bộ chuyên trách dân số của 10/12 xã đã được tập huấn chuyên môn về công tác dân số. Tại 114 thôn của 12 xã đều có cộng tác viên dân số lồng ghép với y tá thôn bản.

Trong năm 2020, Trung tâm Y tế huyện Na Hang đã xây dựng kế hoạch phối hợp với các xã triển khai sàng lọc trước sinh tại 12 xã, thị trấn. Phụ nữ mang thai đã được khám sàng lọc trước sinh nhằm phát hiện những bất thường của thai nhi ngay từ trong bào thai. Trung tâm cũng đã triển khai sàng lọc sơ sinh (lấy máu gót chân trẻ sau sinh trong vòng 48 đến 72 giờ) nhằm phát hiện sớm và điều trị các bệnh kịp thời (một số bệnh lý nội tiết, di truyền và rối loạn chuyển hóa bẩm sinh của trẻ) nhằm nâng cao chất lượng dân số.

Đồng thời, Trung tâm Y tế huyện Na Hang đã phối hợp với các xã tổ chức tập huấn nâng cao chất lượng dân số các dân tộc ít người tại cộng đồng, đã triển khai 11/12 xã. Thành lập các câu lạc bộ tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân; Triển khai tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân, khám sức khỏe tiền hôn nhân tại các xã nhằm phát hiện các bệnh ảnh hưởng đến sự phát triển của con cái sau này.

Nhờ thực hiện tốt nếp sống văn hóa trong việc cưới, việc tang mà đời sống của người dân, đặc biệt là chị em phụ nữ người dân tộc thiểu số ngày càng phát triển. Ảnh: T.L

Công tác tổ chức khám sức khỏe cho Người cao tuổi cũng được triển khai trên địa bàn 12 xã với hơn 4.000 người cao tuổi được khám và tư vấn các bệnh. Chất lượng dân số từng bước được cải thiện, các chỉ số sức khỏe của người dân được nâng lên như: Tuổi thọ trung bình đạt 73 tuổi; mạng lưới tầm soát, chẩn đoán sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh từng bước được quan tâm triển khai.

Ngoài ra, chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ KHHGĐ với chăm sóc sức khỏe sinh sản đã được triển khai tại 10/12 xã vùng sâu, vùng xa, xã đặc biệt khó khăn trên địa bàn huyện; Kết hợp với tuyên truyền tư vấn tại cộng đồng thay đổi hành vi, quan niệm trọng nam khinh nữ; Đưa nội dung về mất cân bằng giới tính khi sinh vào các trường Trung học phổ thông, Trung học cơ sở trên địa bàn huyện.

Theo ông Trần Tuấn Bình, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Na Hang, muốn nâng cao chất lượng dân số cần nâng cao nhận thức từ trong chính người dân về DS - KHHGĐ. Những kết quả đạt được trong việc nâng cao chất lượng dân số những năm qua là động lực để huyện Na Hang thực hiện tốt công tác DS - KHHGĐ trong thời gian tới. Từ đó, đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Đức Duy