Nhu cầu tiêm vaccine viêm não mô cầu tăng cao bất thường

Bệnh nhân Hảng Thị Dùa (Yên Bái) mắc viêm màng não do não mô cầu được xác định chết não và gia đình xin về nhà.

Chết não vì viêm màng não do não mô cầu

BS Nguyễn Trung Cấp – Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, bệnh nhân là chị Hảng Thị Dùa (24 tuổi, dân tộc Mông, quê ở Trạm Tấu, Yên Bái). Bệnh nhân nhập viện ngày 3/5, trong tình trạng hôn mê sâu, trên người có nhiều vết ban xuất huyết dưới da. Trước đó một ngày, khởi điểm chị Dùa có biểu hiện sốt, tiêu chảy, hôn mê… Trong 5 ngày ở Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân Dùa được làm nhiều xét nghiệm khẳng định bị viêm màng não do não mô cầu thể viêm màng não mủ, diễn biến bệnh rất nặng, mất phản xạ. Ngày 8/5, bệnh nhân được làm test khẳng định chết não. Trong ngày, gia đình đã xin bệnh viện cho bệnh nhân ra viện.

Đây là ca bệnh viêm màng não do não mô cầu thứ 3 trong năm 2018 nhập viện tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, trong đó có một bệnh nhi. Ngoài ra, tại Bệnh viện Bạch Mai mới đây cũng tiếp nhận một nam bệnh nhân vào viện vì bệnh nguy hiểm này.

Viêm màng não do não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính xảy ra đột ngột. Đây là bệnh được xác định là bệnh nguy hiểm. Bệnh nhân có các triệu chứng sốt, đau đầu dữ dội, buồn nôn và nôn, cổ cứng, thường có ban xuất huyết hình sao hoặc có thể có mụn nước. Bên cạnh đó, bệnh nhân thường lơ mơ hoặc hôn mê, có trường hợp biểu hiện mệt lả đột ngột, xuất hiện mảng xuất huyết và sốc. Nếu phát hiện sớm và điều trị tích cực thì tỷ lệ tử vong từ 5% - 15%.

Cách duy nhất để phòng bệnh là viêm vaccine. Đến thời điểm này, vi khuẩn não mô cầu được phát hiện có 13 chủng, nhưng ở Việt Nam nguy hiểm nhất là các chủng A, B, C. Do đó, trẻ cần tiêm ngừa cả 2 vaccine phòng viêm não mô cầu A C và B C. Trong đó, vaccine phòng viêm não mô cầu B C áp dụng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên đến người lớn đến 45 tuổi. Lịch gồm 2 mũi tiêm, cách nhau từ 6 - 8 tuần. Vaccine phòng viêm não mô cầu A C áp dụng cho trẻ từ 24 tháng tuổi; mũi nhắc lại tiêm sau mỗi 3-5 năm.

Nhu cầu tăng cao nhưng lại… hiếm vaccine

Đại diện của Trung tâm Tiêm chủng - Viện Kiểm định Quốc gia vaccine và sinh phẩm y tế cho biết, thời điểm vào hè, lượng trẻ đến tiêm vaccine viêm não mô cầu tăng lên từ 30% – 50% so với trước. Tại Trung tâm Nghiên cứu vaccine và sinh phẩm y tế (Bộ Y tế), đại diện Trung tâm này cũng cho biết, sau khi xuất hiện nhiều ca mắc viêm não mô cầu, nhu cầu được tiêm vaccine phòng bệnh này của người dân cũng tăng cao.

Nhu cầu tăng cao nhưng phía Trung tâm Tiêm chủng - Viện Kiểm định Quốc gia vaccine và sinh phẩm y tế cho biết, hiện vaccine viêm não mô cầu B C đã trong tình trạng “cháy hàng” và chưa rõ khi nào sẽ có trở lại. Tương tự, Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội (70 Nguyễn Chí Thanh, Ba Đình, Hà Nội) cũng thông báo hết vaccine viêm não mô cầu B C. Trung tâm này cho biết, các bậc phụ huynh có nhu cầu tiêm chủng cho con có thể điện thoại liên lạc lại vào cuối tháng 5/2018 để nắm được tình hình cụ thể.

Trong vai một bà mẹ có nhu cầu tiêm chủng viêm não mô cầu cho con tại Trung tâm Tiêm chủng VNVC (Đống Đa, Hà Nội), nhân viên tại đây cho biết, vaccine viêm não mô cầu A C và B C đều có sẵn. Dù vậy, do nhu cầu tiêm đang tăng cao, số lượng liên tục biến động nên Trung tâm chỉ đảm bảo tại thời điểm liên hệ. “Để chắc chắn em bé có thuốc tiêm trong thời gian tới, bố mẹ có thể đặt trước vaccine tại Trung tâm để giữ thuốc”, một nhân viên tại đây tư vấn. Tương tự, tại Trung tâm Nghiên cứu vaccine và sinh phẩm y tế, lãnh đạo Trung tâm cho biết, dù vẫn còn nguồn vaccine B C nhưng số lượng không dồi dào.

Chị N.L (40 tuổi, ở huyện Sông Mã, Sơn La) có 3 cháu, các cháu có độ tuổi lần lượt là 13 tuổi – 3 tuổi – gần 2 tuổi, tức là đều trong độ tuổi tiêm phòng vaccine viêm não mô cầu, nhưng các bé chưa được tiêm. Chị L cho hay, do đây là vaccine dịch vụ, nằm ngoài Chương trình Tiêm chủng mở rộng nên ở huyện Sông Mã không có điểm nào cung cấp vaccine này để tiêm cho các cháu.

Chị L không phải trường hợp duy nhất ở địa phương này có nhu cầu tiêm vaccine phòng bệnh nguy hiểm cho con. Chị L đã phải đưa con đi 100km lên Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Sơn La hi vọng nguồn cung ứng vaccine này tốt hơn. Dù đi lại vất vả, nhưng không phải lúc nào cũng có đủ vaccine để tiêm, hoặc mỗi lần chuẩn bị đi tiêm, các bé lại “lăn đùng” ra ốm, nên nhà chị L luôn trong tình trạng “đăng ký chậm”, chưa có vaccine để tiêm. Ngoài điểm tiêm tại Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, các gia đình phải đăng ký tiêm dịch vụ bên ngoài, với mức giá 350.000 đồng (cao hơn 100.000 đồng so với giá tại Trung tâm niêm yết).

Để được tiêm vaccine cho con, tránh phải đưa con đi lại xa, có thể ảnh hưởng tới sức khỏe vào thời điểm tiêm chủng, nhiều bà mẹ tại huyện Sông Mã đã rủ nhau lập nhóm “tiêm chung”. Theo đó, nhóm này trực tiếp liên lạc với Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, đặt vấn đề để mời các bác sĩ vào huyện tiêm, số lượng đông và nhóm nãy sẵn sàng chịu mọi mức chi phí. Tuy nhiên, đề nghị này của nhóm đã bị từ chối vì lý do vận chuyển thuốc khắt khe, phải đảm bảo tuyệt đối an toàn. Các bà mẹ trong nhóm lại tiếp tục đưa con đi và “lập hội” để thuê xe đi lại cho đỡ vất vả.

Thu Nguyên