Những cách thoát “top cuối” chiều cao trung bình của thế giới

Theo các chuyên gia, có nhiều yếu tố ảnh hưởng tới chiều cao trẻ em Việt Nam, trong đó 5 yếu tố chính là: Di truyền, dinh dưỡng, tập luyện thể thao, bệnh tật và giấc ngủ. Hình minh họa

Cao - một lợi thế đáng mong ước

Chiều cao là mong ước của tất cả các bậc cha mẹ với con cái mình, sau yếu tố thông minh, khỏe mạnh. “Thiếu chiều cao là mất đi một lợi thế cực kỳ to lớn. Anh rất giỏi nhưng bé như cái kẹo mút dở thì vẫn luôn tự ti khi đứng cùng những người bạn cao lớn khác. Trong khi các bạn có thể tự tin trên bất cứ chiếc xe nào, kể cả xe “khủng” thì dù có tiền anh cũng chỉ dám đi chiếc xe máy thấp mà khi chống chân vẫn còn chới với”, anh Ngọc Vinh, quản lý bộ phận marketting của một công ty thời trang chia sẻ.

Theo anh Vinh, đánh giá một con người là trên tổng thể cả về trí tuệ, tố chất và thể lực. “Nhưng rõ ràng, một nội dung tốt được nằm trong một hình thức đẹp, đó là sự hoàn hảo” - anh Vinh nói - “Với cả nam và nữ, chiều cao tạo cho họ có lợi thế lớn về hấp dẫn hình thể, giúp các bạn có được sự thiện cảm ban đầu trong lần gặp gỡ, đặc biệt là những công việc cần đến yếu tố ngoại hình”.

Chị Minh Phương (Hà Nội) có con gái học lớp 9 chia sẻ: “Trong lớp con tôi có khoảng 8 bạn có chiều cao vượt trội, còn lại nhiều đứa nhìn loắt choắt như học sinh lớp 5, lớp 6. Con gái tôi cũng thuộc thành phần bé còi trong lớp. Trong chuyến dã ngoại cùng các con, thấy các bạn có vóc dáng to lớn đi phăm phăm, mang vác đồ rất nhẹ nhàng. Con mình thì mồ hôi nhễ nhại, xách túi đồ dài gần bằng người, thở không ra hơi”.

Anh Mạnh Tuấn, đốc công của một công ty lắp ráp điện tử cho biết, khoảng 1/3 số công nhân ở công ty của anh cao khoảng 1m7 trở lên, còn lại trên dưới 1m65. “Chúng tôi tuyển chọn dựa trên yếu tố kỹ thuật, tuy nhiên những bạn có chiều cao tương đối có thể lực tốt hơn, làm việc có hiệu quả hơn. Những người có chiều cao nhỏ con thì cũng nhanh nhẹn nhưng sức không bền, những lúc cần mang vác thiết bị, máy móc thì nhìn rõ nhất sự hơn kém này”, anh Tuấn chia sẻ.

TS.BS Trương Hồng Sơn - Phó Tổng Thư ký Tổng hội Y học Việt Nam, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam cho biết: Trong 10 năm trở lại đây, trên thế giới, chiều cao trung bình của người trưởng thành tăng 2,3cm nhưng tại Việt Nam chỉ tăng từ 1 - 1,5cm. Kết quả tổng điều tra dinh dưỡng trong vòng 34 năm (1975 - 2009) cho thấy, chiều cao trung bình của nam giới Việt Nam tăng 4,4cm (từ 1,6m lên 1,64m), chiều cao trung bình của nữ giới tăng 3,4cm (từ 1,5m lên 1,53m). Đây là mức tăng trưởng thấp khi chiều cao trung bình trên thế giới là 171cm (nam) và 159cm (nữ). Hiện các nước Đông Nam Á đã có sự tăng trưởng về chiều cao những năm gần đây, nhưng nếu xếp hạng trong khu vực thì chiều cao của người Việt Nam ngang với Indonesia, Myanmar nhưng thấp hơn so với Singapore, Nhật, Thái Lan và Malaysia.

Gene và những yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao

Lý giải thực trạng người Việt nằm trong top 20 nước có chiều cao thấp nhất thế giới, TS.BS Trương Hồng Sơn cho biết có nhiều yếu tố ảnh hưởng tới chiều cao trẻ em Việt, trong đó 5 yếu tố chính là: Di truyền, dinh dưỡng, tập luyện thể thao, bệnh tật và giấc ngủ.

Kết quả nghiên cứu đăng tại Scientic American chỉ ra rằng khoảng 60-80% chiều cao khi trưởng thành là do yếu tố di truyền quyết định. Tại các quốc gia châu Âu hoặc Bắc Mỹ, di truyền có thể ảnh hưởng tới 80% chiều cao khi trưởng thành, trong khi tại các quốc gia châu Á như Trung Quốc, di truyền chỉ quyết định khoảng 65% chiều cao khi trưởng thành. "Ảnh hưởng của yếu tố gen lên chiều cao sẽ tăng dần theo tuổi và sẽ gây ra ảnh hưởng lớn nhất ở độ tuổi vị thành niên, quyết định tới 83% chiều cao ở trẻ trai và 76% ở trẻ gái", TS.BS Trương Hồng Sơn cho biết.

Dinh dưỡng là yếu tố thứ hai ảnh hưởng tới sự phát triển chiều cao của trẻ, chiếm vai trò từ 20-40%. Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, để giúp trẻ đạt được chiều cao tối ưu cần có một chế độ dinh dưỡng cân đối. Trẻ cần được bổ sung đầy đủ protein, đặc biệt từ thịt nạc, đậu nành, cá và các sản phẩm từ sữa. Những loại protein này sẽ giúp cơ thể phát triển, làm chắc khỏe xương và kích thích sự tăng trưởng của trẻ.

Nói về vấn đề này, PGS.TS Lê Bạch Mai - nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, trong 30 năm qua, tỷ lệ biến đổi suy dinh dưỡng ở Việt Nam giảm ngoạn mục từ 51% xuống 14%, nhưng tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi chỉ giảm một nửa, từ 59,7% xuống 26%. Theo kết quả nghiên cứu mới nhất, cứ 6 trẻ dưới 5 tuổi thì có 1 trẻ suy dinh dưỡng, 10 trẻ có 7 trẻ thiếu kẽm, 2 trẻ có 1 trẻ thiếu máu. Thiếu máu ảnh hưởng lớn tới việc phát triển tầm vóc và trí tuệ của trẻ.

Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt “Đề án Tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011-2030”. Tuy nhiên, việc thiếu kinh phí khiến Đề án đã qua hơn 1/3 thời gian vẫn giậm chân tại chỗ cũng khiến những người quan tâm đến vấn đề này lo lắng. Trong khi đó, chiều cao trên thế giới và các nước Đông Nam Á những năm qua có sự tăng lên rõ rệt. 100 năm qua, mức tăng chiều cao trung bình lớn nhất thuộc về nữ giới Hàn Quốc (tăng 20,2 cm, từ vị trí thứ 196 vươn lên thứ 55 thế giới) và nam giới Iran (tăng 16,5 cm, từ vị trí 181 lên thứ 67 thế giới). Nhật Bản và một số quốc gia khác đã ứng dụng thành công các giải pháp đồng bộ về dinh dưỡng và thể dục thể thao để trực tiếp tác động đến hệ xương, nâng cao tầm vóc thân thể, chức năng cơ thể, đồng thời trực tiếp phát triển thể lực nhân dân. Từ năm 1950 – 1970, Chính phủ Nhật Bản đã thực hiện chương trình tăng chiều cao thân thể người Nhật bằng các giải pháp đồng bộ, trực tiếp là dinh dưỡng và thể dục, thể thao hợp lý đối với con người từ bào thai tới 18 tuổi. Nhờ vậy mà những thanh niên độ tuổi trung bình (20 tuổi) ở Nhật Bản những năm 1980 đã cao hơn so với các thanh niên không được thụ hưởng chương trình khoảng 10cm.

Mai Anh