Những mối quan ngại về COVID-19 khi mùa lạnh đến, nhiều hoạt động đông người, trong khi người dân đã có tâm lý chủ quan

Đã xuất hiện tâm lý chủ quan

Trả lời chất vấn của đại biểu tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XV, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long ngày 10/11 cho biết, khi cả nước chuyển sang trạng thái bình thường mới, dịch bệnh có dấu hiệu tăng trở lại ở một số địa phương. Chính phủ và Bộ Y tế liên tục chỉ đạo các tỉnh thành tăng cường ứng phó.

Có một thực tế là, dịch vẫn diễn biến phức tạp nhưng một số nơi, một số người dân xuất hiện tâm lý chủ quan, không áp dụng biện pháp phòng dịch theo khuyến cáo của cơ quan y tế, như 5K (khẩu trang - khoảng cách - khử khuẩn - khai báo y tế - không tụ tập).

"Miền Bắc vào mùa lạnh, lại sắp đến dịp Tết sẽ diễn ra rất nhiều hoạt động đông người, chúng tôi quan ngại", ông Long nói.

Hà Nội là một trong những địa phương gia tăng số ca mắc mới, đặc biệt là ca cộng đồng. Những ngày gần đây, Thủ đô liên tục phát hiện nhiều F0 trong cộng đồng không rõ nguồn lây. Hôm 9/11, thành phố phát hiện 222 ca bệnh, trong đó 105 ca ngoài cộng đồng. Đây là ngày có số ca COVID-19 cộng đồng cao nhất từ trước tới nay ở Hà Nội. 

Trước đó, mỗi ngày Thủ đô có khoảng 45-65 ca cộng đồng, nhiều ổ dịch phức tạp, lây lan nhanh. Trong 2 ngày gần đây, số ca mắc mới ở Thủ đô giao động quanh số 140.

Tâm lý chủ quan như lãnh đạo ngành Y tế và chính quyền Hà Nội lo ngại một phần do người dân cho rằng tiêm 2 mũi là an toàn 100%.

Hiện Hà Nội đã tiêm được 10,62 triệu liều vaccine cho hơn 6,2 triệu người dân, trong đó hơn 4,5 triệu người từ 18 tuổi trở lên đã tiêm đủ 2 mũi (tỷ lệ gần 70%).

Thực tế hiện nay người dân còn chủ quan trong sinh hoạt cộng đồng như đi ăn hàng, ăn quán không thực hiện 5K theo quy định. Bản thân các nhà hàng, quán ăn, chợ búa không thực hiện quy định. Không khó để bắt gặp người bán hàng ở các chợ dù tiếp xúc rất đông người qua lại nhưng không đeo khẩu trang, hoặc có đeo nhưng kéo xuống dưới cằm.

"Người dân chủ quan chính là mối nguy hiểm nhất" - một vị chuyên gia y tế dự phòng chia sẻ và lấy dẫn chứng gần nhất là người dân nô nức đi trải nghiệm tàu điện trên cao Hà Đông - Cát Linh. Người già có bệnh nền, người chưa tiêm chủng khi đến chỗ đông người sẽ có nguy cơ lây nhiễm đi viện dễ dẫn đến tử vong.

Không phải "thích ứng", "sống chung" là buông xuôi

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế, chuyển sang trạng thái "thích ứng an toàn" thì không thể không có ca nhiễm, nhưng quan trọng là chúng ta kiểm soát rủi ro về nguy cơ tăng nặng ca bệnh, nguy cơ tử vong.

Tư lệnh ngành Y tế khẳng định vaccine sử dụng hiện nay an toàn, hiệu quả trong phòng bệnh, giảm ca nặng. Hiệu quả giảm ca nặng được chứng minh với 93-96%.

Tuy nhiên, việc tiêm đủ 2 mũi vaccine không đồng nghĩa với khả năng bảo vệ khỏi virus 100%. Thực tế, ở Hà Nội, khoảng 50% số ca mắc mỗi ngày đều đã tiêm 2 mũi vaccine (như ngày 11/11 có 71 ca/146 ca đã tiêm đủ 2 mũi; ngày 10/11 có 79/140 ca đã tiêm 2 mũi; ngày 9/11 có 104/222 ca tiêm 2 mũi). Còn ở TP HCM, đã ghi nhận một vài trường hợp dù đã tiêm 2 mũi vaccine vẫn tử vong, chủ yếu là người trên 65 tuổi, có bệnh nền.

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Trần Thị Nhị Hà cho hay "dự báo tình hình dịch bệnh của Hà Nội diễn biến phức tạp, khó lường" và TP "sẽ điều chỉnh các biện pháp phòng chống dịch", các biện pháp cách ly phù hợp với Nghị định 128, vừa đảm bảo thích ứng linh hoạt, an toàn.

Khi đã xác định "thích ứng an toàn" với dịch COVID-19, theo các chuyên gia, người dân không nên lo lắng thái quá với việc gia tăng ca mắc ở Hà Nội như hiện nay, bởi mầm bệnh và ca cộng đồng luôn có.

"Tuy nhiên, nếu số ca, đặc biệt ca cộng đồng tăng quá nhiều thực sự đáng lo ngại vì khi số ca đã nhiều thì chắc chắn số ca nặng sẽ tăng lên, sẽ có tử vong" - vị chuyên gia nói. Nhiều ca bệnh quá thì có thể có nguy cơ bị quá tải hệ thống y tế - đặc biệt như Hà Nội có những người chưa tiêm vaccine như trẻ em, người nhập cư tới làm ăn…

Lo lắng là một chuyện nhưng vấn đề thực hiện phòng bệnh là quan trọng. Các chuyên gia một lần nữa khuyến cáo nhóm người đang đi làm, thanh niên, người trẻ, cần hết sức cẩn thận khi tham gia các hoạt động xã hội, bởi dù được tiêm vaccine cũng có thể bị lây nhiễm. Khi về nhà lại lây cho người thân có bệnh nền, người lớn tuổi, trẻ em chưa được tiêm vaccine. 

Với ví dụ tại Hà Nội, thực tế, với nhóm người trên 50 tuổi ở Hà Nội, tỷ lệ tiêm mũi 1 đạt 79,57% và tỷ lệ tiêm mũi 2 đạt 51,2%. Thủ đô dù đã có kế hoạch tiêm vaccine cho trẻ em từ 12-17 tuổi (gần 800.000 trẻ) nhưng vẫn chưa triển khai tiêm.

Do đó, người dân tuyệt đối phải tuân thủ 5K, kể cả khi địa phương đã ở vùng xanh, vùng vàng. Thích ứng an toàn, không thể buông xuôi, chủ quan.