Những người lặng lẽ ở nơi cao nhất Hà Nội

Để đến hai ngôi đền, từ cổng Vườn Quốc gia Ba Vì phải đi 14km đường đèo. Quãng đường dốc núi thăm thẳm, ngoằn ngoèo, uốn khúc. Có lúc xe trườn trên đường núi đẫm hơi sương, nhiều khi xe lại dựng đứng trên đoạn đường hai bên lởm chởm đá tai mèo. 

Đoạn đường ngan ngát hương rừng, vi vu gió thổi, phóng xa tầm mắt là thung xa xanh mướt. Càng lên cao, không khí càng đặc, khiến tai ù đi…

Đến cổng đền, nếu rẽ sang trái là đường lên đỉnh Vua, nơi có đền thờ Hồ Chủ tịch. Còn phía bên phải, 500 bậc đá dẫn đến đền Thượng, đỉnh Mẫu -  nơi thờ Sơn Tinh. Hai ngôi đền này ở hai bên núi gần như cao tương đương nhau. 

Những cán bộ kiểm lâm ngày đêm âm thầm trông đền thờ Bác trên đỉnh Ba Vì.

Suốt đoạn đường leo bộ, đi trong rừng mà cứ ngỡ như đi trên mây. Mây bao phủ làm cả không gian mát lạnh. Cây của rừng già đan dày như mái nhà cổ đại. Nên thơ mà hùng vĩ, nguyên sơ nhưng cũng rất hoang vu, nơi này đẹp đến ngỡ ngàng, nhưng cũng dễ buồn đến nao lòng. 

Trong không gian ấy, chúng tôi có cảm nhận, nếu tham quan, nghỉ ngơi ở đây một vài ngày sẽ rất thú vị, nhưng nếu cứ quanh quẩn mãi… chắc sẽ buồn lắm. Nhưng chúng tôi thực sự bất ngờ khi gặp những con người đã và đang gắn bó với đỉnh núi này, từ rất lâu rồi.

Năm “chàng” kiểm lâm canh đền thờ Bác

Ngôi đền thờ Bác Hồ được xây dựng năm 1999, trên đỉnh Vua, là đỉnh cao nhất của dãy núi Ba Vì, với độ cao 1.296m. Thay nhau canh đền là năm người lính kiểm lâm thuộc Hạt kiểm lâm Vườn Quốc gia Ba Vì, trạm kiểm lâm cao nhất nằm ở cốt 1.100m. Đối với các anh, ngoài việc đi tuần bảo vệ rừng thì việc trông coi ngôi đền là một nhiệm vụ đặc biệt và thiêng liêng.

Người cao tuổi nhất là anh Bim (sinh năm 1959) còn lại các anh Đông, Bình, Thiện và cả trạm trưởng Thế đều rất trẻ, chỉ hơn 30 tuổi. Anh Bim quê ở Thái Bình, các thành viên còn lại đều sinh ra ở xứ Đoài. Giờ, với họ nơi này như một mái nhà gắn bó để chia sẻ và khích lệ nhau hoàn thành nhiệm vụ.

Tiếp chúng tôi tại “bản doanh” của các anh - ngôi nhà nhỏ ngay cạnh đền thờ Bác - là một bữa cơm thân mật đúng chất lính rừng, với thịt rang, cá khô và rau muống. Nhìn đĩa rau muống có màu đỏ quạch, anh Bim giải thích: “Rau muống ở đây không bao giờ xanh. Ở độ cao này, nấu cái gì cũng khó chín do nhiệt độ sôi khác đi. Ăn uống trên này khác biệt bên dưới lắm đấy!”. 

Anh Thiện giới thiệu: “Cá khô, lạc rang và muối vừng là những thứ quen thuộc nhất với anh em hàng ngày. Không phải vì chúng tôi nghèo, mà vì ở đây mua thứ gì cũng khó. Ngay cả nước ăn hàng ngày, cũng phải vận chuyển từng can 5 lít từ dưới lên, hứng thêm nước từ khe đá và dùng hết sức tiết kiệm mới đủ sinh hoạt...". Tôi nghĩ như vậy là rất khổ, nhưng với các anh “đó là những niềm vui rất bình dị, rất đặc trưng của nghề mình!”.

Bữa cơm giữa rừng, ở nơi cao nhất, tôi giật mình vì thấy có con vắt bò sát mâm cơm. Anh Thiện lấy giấy đốt và cười: “Ở đây phải sống chung với bọn này rồi!”. Tiếng chim hót vọng lại sau những tán cây làm bữa cơm thêm vui vẻ. Thi thoảng, lại thấy vài con sóc tinh nghịch chạy qua rồi mất hút vào rừng. 

Đỉnh Ba Vì quanh năm mây phủ, nhiệt độ thấp hơn 4-5 độ nhưng lại có độ ẩm cao. Giấy tờ, sổ sách, công văn của họ đều bọc cẩn thận trong túi nilon. Cũng vì lý do này mà quần áo thường phải mang xuống tận chân núi giặt và phơi mới khô được.

Giữa mùa hè, không khí trong lành, mát lạnh là vậy, nhưng tôi cũng không khỏi rùng mình khi nghe kể chuyện về mùa đông. Anh Đông bảo: “Bây giờ có thể đắp chăn nằm, chứ mùa đông chỉ có dùng sức mà chống lại cái rét chứ chẳng áo chăn nào cho đủ”. Mùa đông, rừng âm u, mịt mù, ảm đạm. Có những ngày nhiệt độ dưới âm độ, băng giá còn đọng trên cây, phải tích trữ củi để đốt lửa sưởi cho ấm hơn một chút. 

Nhiệm vụ chính của trạm là bảo vệ 624ha rừng ở độ cao 800m-1100m. Trước đây, khi nạn chặt phá rừng còn hoành hành, các anh luôn phải tuần tra canh gác rất vất vả. Như lời anh Thế: “Gian nan lắm! Có cảm giác như bọn phá rừng ngửi thấy mùi của mình mà lẩn thoát mất. Những ngày mưa lạnh, đi xuyên rừng, phục cả đêm để rình bắt đối tượng mà đèn pin thì không dám bật”.

Hầu hết, những người phá rừng là bà con nghèo do nhận thức còn kém. Anh Bim nhớ lại: “Có lần đi cả ngày, bắt được đối tượng phá rừng, nhưng rồi thương người ta đói quá, mình phải đi tìm nước nấu mỳ tôm cho họ trong khi bụng mình thì đói meo”. Còn lần khác, một người dân tộc nghèo dưới bản khi bị phát hiện đã leo lên cây cao ngồi lì trên đó, các anh đành phải đứng đợi và thuyết phục. 

Hiện nay, tình trạng khai thác rừng trái phép hầu như không còn. Tuy nhiên, mỗi lần tuần tra, tổ vẫn phải đi khoảng từ 10 đến 12 km đường rừng. Rắn rừng, dốc núi là những nguy hiểm luôn cận kề, nhưng họ không hề quản ngại. 

Ở nơi này, xung quanh chỉ có cây cối và mây mù dễ tạo cảm giác buồn. Người đã gắn bó lâu nhất là anh Thế, đã hơn chục năm chưa bao giờ thấy chán nản. Các anh có tháng về nhà một lần, nhiều khi mấy tháng ròng mới được về thăm vợ con, điện thoại liên lạc thì luôn chập chờn. “Vì không khí rừng, thanh âm của rừng luôn mang lại niềm vui cho công việc. Chúng tôi luôn tự động viên mình và động viên nhau để vượt qua những nỗi buồn” - anh Thiện chia sẻ. 

Nói đoạn, anh nhìn xuống mênh mông mây trắng: “Mình gắn bó với rừng, làm việc với rừng cả đời nên còn yêu rừng nữa, hậu phương của mình biết điều đó luôn cảm thông để mình hoàn thành tốt nhiệm vụ. Nhiệm vụ thiêng liêng là canh ngôi đền thờ Bác nơi cao nhất này đâu phải ai cũng có được!”. Giữa âm u đại ngàn, tôi hiểu vì sao các anh luôn yêu nghề và lạc quan như vậy.

Người phụ nữ thủ nhang nhà đền

Xuống chân đền thờ Bác, chúng tôi lại tiếp tục leo lên độ cao tương đương để lên đền Thượng. Mặc dù đường lên ngắn hơn nhưng lại khó đi hơn rất nhiều vì độ dốc cao. Nơi đây, có một người phụ nữ đã ở cố định hơn 14 năm. 

Chị Lộc trông coi đền Ba Vì

Tên chị là Nguyễn Thị Lộc. Đã 51 tuổi, nhưng có lẽ vì môi trường sống trong lành nên trông chị trẻ hơn cả chục tuổi. Chị là người trông coi nhà đền. Trước đây, chị Lộc làm ruộng, người thân của chị đều ở Phú Thọ, riêng gia đình cậu con trai đang ở Sơn Tây. 

Khi hơn 22 tuổi, chị Lộc cưới chồng được 12 ngày thì anh đi bộ đội. Sau ba năm trở về, chồng chị không còn lành lặn như xưa mà đã là một thương binh ¼. Vậy là ba năm chờ đợi, anh chị mới có với nhau một đứa con trai, mặc dù thời gian đó anh vẫn thường phải đi điều trị dài ngày với chế độ đặc biệt. 

Mãi đến khi con 2 tuổi, chị mới phát hiện chồng mình đã phải lòng và có một đứa con khác gần bằng tuổi con trai mình với người y tá riêng của anh. 

Buồn nghĩ và tủi phận, chị vừa thương bản thân, vừa thương đứa con tội lỗi. Quãng thời gian từ lúc con hai tuổi đến khi trưởng thành chị luôn cố gắng chịu đựng để vượt qua những dằn vặt, những ấm ức. Cho đến khi đứa con trai duy nhất của mình học tới cao đẳng, thu xếp vẹn toàn việc nhà và được sự đồng ý của họ hàng, chị quyết định tìm đến chốn này.  

Con trai đã lập gia đình, vẫn cùng vợ và con lên thăm mẹ khi có điều kiện. Chồng chị cũng một năm đôi ba lần lên, dù đã ly thân nhưng về danh nghĩa hai người vẫn là vợ chồng. Bản thân chị mỗi năm xuống núi ba lần để thăm hỏi họ hàng và thay đổi không khí. 

Cảnh nhìn từ nơi cao nhất Hà Nội.

Nói về cuộc sống hiện tại, chị tâm sự: “Giờ tôi là người thủ nhang nhà đền, dốc một lòng một dạ phục vụ cửa Thánh và không có tâm nguyện gì khác. Không khí trên này dễ chịu, tôi không bị trói buộc, luẩn quẩn tự hành hạ bản thân bởi những suy nghĩ trước đây. Ở nơi này, tôi tìm thấy được sự thanh thản trong tâm hồn”.      

Là người coi đền Thánh, không phải theo cửa Phật, tôi hỏi chị có định xuống núi không, chị trả lời rằng: “Cuộc đời tôi truân chuyên sóng gió và đau khổ đủ rồi, nhân duyên với nơi này đến bao giờ cũng chưa biết…”. 

Chị thấy mãn nguyện với cuộc sống quanh năm mây phủ này, dù ban đầu cũng đã phải rất cố gắng để quen với cái lạnh của những mùa đông đầu tiên. Hàng ngày, chị dọn dẹp nhà đền, khói hương cầu phúc cho bách gia trăm họ và hướng dẫn cho du khách thập phương. 

Nhìn cách chị thắp hương, tôi hiểu vì sao chị có thể kể lại câu chuyện về cuộc đời mình một cách thanh thản, nhẹ nhàng như thế. 

Ở nơi cao nhất Hà Nội này, có những con người như thế. Lặng lẽ và âm thầm với công việc mà đôi khi không cần biết phía dưới hơn 1.000m kia, cuộc sống luôn chảy trôi ồn ào... 

(Vietnamnet)