Những nỗ lực của Việt Nam trong thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ về phụ nữ và trẻ em được ghi nhận tại hội nghị ở Nam Phi

Hội nghị có sự tham dự của hơn 1000 đại biểu đến từ hơn 60 quốc gia trên thế giới, trong đó có các lãnh đạo cấp cao của các quốc gia, 27 vị là Bộ trưởng Bộ Y tế các nước trên thế giới và các bộ ngành liên quan, Tổng Giám đốc WHO, UNFPA, UNICEF, Giám đốc Quỹ toàn cầu và các tổ chức quốc tế, các đối tác phát triển trên toàn thế giới.

Phiên khai mạc hội nghị có bài phát biểu của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki Moon, cựu đệ nhất phu nhân-cựu Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hilary Clinton, Phó Tổng thống Nam Phi, Chủ tịch Diễn đàn các đối tác về sức khỏe phụ nữ và trẻ em-bà Graca Machel (phu nhân cố Tổng thống Nelson Madela) và Bộ trưởng Bộ Y tế nước chủ nhà Nam Phi.

Phát biểu khai mạc, bà Graca Machel  kêu gọi các nước ưu tiên đưa công tác chăm lo y tế cho phụ nữ và trẻ em vào trung tâm của chương trình nghị sự phát triển giai đoạn sau năm 2015 - là năm các nước thành viên LHQ cùng nhiều tổ chức quốc tế cam kết hoàn tất 8 Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ (MDG). Bà Machel cho rằng mặc dù đã đạt được những tiến bộ đáng ghi nhận trong việc cải thiện sức khỏe cho phụ nữ và trẻ em, nhân loại vẫn còn nhiều việc phải làm khi hàng năm vẫn còn 289.000 phụ nữ tử vong trong quá trình sinh con, 6,6 triệu trẻ em không sống được quá một tuần sau sinh, và 2,6 triệu thai nhi chết trong bụng mẹ.

Tại Diễn đàn, các đại biểu đã tập trung chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận các biện pháp nhằm giúp các nước tụt hậu cải thiện sức khỏe sinh sản, chăm lo bà mẹ, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cách thức huy động mọi nguồn lực của toàn xã hội, thúc đẩy cam kết hỗ trợ tài chính của các nước trong công tác này. Nhiều quan chức chính phủ, các tổ chức xã hội và khu vực tư nhân đã bày tỏ cam kết mạnh mẽ trong việc ủng hộ phong trào "Vì tất cả phụ nữ - Vì tất cả trẻ em" do Tổng thư ký LHQ Ban Ki-moon phát động vào năm 2010.

 Các đại biểu cũng đã thông qua Báo cáo lộ trình về chăm lo phụ nữ trẻ em (The countdown to 2015) và Chương trình hành động cho mọi trẻ sơ sinh (The Every Newborn Action Plan), được coi là các văn bản có tính đột phá đề ra lộ trình cụ thể thúc đẩy công tác bảo vệ sức khỏe phụ nữ, ngăn ngừa tình trạng trẻ sơ sinh tử vong trên thế giới.

Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam PGS.TS. Nguyễn Thị Kim Tiến được mời là một trong 5 Bộ trưởng Y tế các nước đã đạt được kết quả ấn tượng trong thực hiện MDGs (Trung Quốc, Ai Cập, Ethiopia, Peru và Việt Nam) có phần tham luận tại phiên toàn thể với chủ đề “Các yếu tố thành công trong chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em: Bài học kinh nghiệm từ một số quốc gia thành công trong việc thúc đẩy tiến độ giảm tử vong bà mẹ và trẻ em”.

Việt Nam được đánh giá cao do đạt thành công khích lệ vì trong vòng 20 năm, tỷ suất tử vong mẹ giảm hơn 3 lần (từ 233/100.000 trẻ đẻ sống vào năm 1990 xuống còn 61,9/100.000 vào năm 2013), tỷ lệ tử vong trẻ em dưới 5 tuổi giảm hơn 2 lần (từ 59/1000 trẻ đẻ sống xuống còn 23/1000 trẻ đẻ sống vào năm 2013), tỷ lệ tử vong trẻ em dưới 1 tuổi giảm từ 44.4/1000 xuống còn 15.3/1000 vào năm 2013). Tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi giảm từ 41% năm 1990 xuống còn 15.3% vào năm 2013, vượt mục tiêu trước thời hạn. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi giảm 2 lần.

Trong phần tham luận của Việt Nam, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến đã nhấn mạnh đến những yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của Việt Nam trong quá trình thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ trong đó có các mục tiêu liên quan đến đến sức khỏe bà mẹ và trẻ em, là sự ủng hộ mạnh mẽ của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ thông qua việc ban hành các chủ trương, chính sách, pháp luật, hỗ trợ bằng các Chương trình Mục tiêu Quốc gia; sự phối hợp chặt chẽ của Ngành Y tế với tất cả các Bộ, Ngành liên quan, huy động sự tham gia của Mặt trận Tổ Quốc và các đoàn thể như Hội Phụ nữ, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Cựu Chiến binh…; tranh thủ hợp tác với các tổ chức quốc tế như WHO, UNICEF, UNFPA, WB… và xây dựng mạng lưới y tế và nhân viên y tế đến tận thôn bản, cụ thể là Chiến lược về Sức khỏe Sinh sản và Dân số giai đoạn 2010-20120, kế hoạch hành động quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2001-2010 và giai đoạn 2011-2020. Các chỉ số y tế (như tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em) đã được lồng ghép trong kế hoạch phát triển kinh tế xã hội hàng năm của Chính phủ. Gần đây nhất, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị quyết sô 05/NG-CP ngày 13/01/2014 về việc đẩy mạnh thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc trong lĩnh vực y tế.

Trong thời gian qua, ngành Y tế Việt Nam đã triển khai hàng loạt các giải pháp nhằm tăng cường hệ thống y tế, tập trung vào tăng cường chất lượng dịch vụ y tế ở tuyến cơ sở, lồng ghép các chương trình chăm sóc sức khỏe ban đầu với các mục tiêu chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, bao gồm Chương trình tiêm chủng mở rộng, Chương trình phòng chống suy dinh dưỡng tại cộng đồng, theo dõi cân nặng trẻ em, phòng chống thiếu vi chất, tăng cường nuôi con bằng sữa mẹ, cung cấp gói đẻ sạch tại các vùng khó khăn, vùng sâu vùng xa với mạng lưới y tế rộng khắp từ trung ương tới tuyến tỉnh, huyện, xã và tới tận thôn bản. Các cán bộ y tế thôn bản, nhân viên y tế cộng đồng và các cô đỡ thôn bản đóng vai trò quan trọng trong quá trình cung cấp các dịch vụ y tế cơ bản cho bà mẹ và trẻ em ở tuyến cơ sở.

Phần tham luận của Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam đã được Hội nghị đánh giá cao và Việt Nam được coi là quốc gia điển hình để chia sẻ kinh nghiệm thành công với các quốc gia khác, đặc biệt là mô hình hợp tác Nam-Nam. 

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ-trẻ em, Việt Nam và các quốc gia khác vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có sự khác biệt giữa các vùng miền, nhóm dân cư, một số chỉ tiêu có tốc độ giảm chậm lại rõ rệt, cần phải có nỗ lực rất lớn mới có thể đạt được mục tiêu vào năm 2015, khi quỹ thời gian không còn nhiều. Vì vậy cần có sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự hợp tác đa ngành hiệu quả, chặt chẽ mới có thể đạt được các mục tiêu và duy trì các thành quả mà Việt Nam đã đạt được trong thời gian qua.

Nhiều đại biểu đặc biệt tỏ quan tâm tìm hiểu kinh nghiệm của Việt Nam trong việc đảm bảo triển khai các dịch vụ y tế tới tận cấp cơ sở, cách tiếp cận đa ngành trong đó phát huy sự tham gia tích cực của cộng đồng ở nước ta, đồng thời bày tỏ mong muốn hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực này để cùng đạt được các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ (MDG) trong thời gian tới.

Trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN tại Nam Phi, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết: "Cộng đồng quốc tế đánh giá rất cao thành công của Việt Nam trong nỗ lực chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ và trẻ em. Những thành tựu mà chúng ta đạt được là do Đảng, Chính phủ đã quan tâm và có chiến lược đầu tư phát triển ngành y tế nói chung và lĩnh vực chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em nói riêng. Ngoài ra, hợp tác đa ngành cũng là một nhân tố quan trọng giúp mang lại thành công. Chúng ta hy vọng sẽ đạt được những mục tiêu phát triển thiên niên kỷ mà chúng ta đã cam kết".