Những phương pháp đơn giản giúp người già chống lại bệnh sa sút trí tuệ
GiadinhNet - Th.S – B.S Thúy Anh sẽ đưa ra những đánh giá chuyên sâu về căn bệnh khiến người già mất dần năng lực vốn có trong hoạt động xã hội và sinh hoạt thường ngày, giảm hẳn chất lượng cuộc sống. Bên cạnh đó cũng đưa ra những phương án giúp người già phòng tránh và chống chọi căn bệnh nguy hiểm này…
 |
|
Thạc sĩ, Bác sĩ Đỗ Thị Thúy Anh |
Theo Tổ chức Y tế thế giới, năm 2010, thế giới có 35,6 triệu người bị sa sút trí tuệ và ước tính đến năm 2030, con số dự báo sẽ tăng lên 65,7 triệu người, năm 2050 là 115,5 triệu người. Tại Việt Nam, chưa có thống kê chính xác về số lượng sa sút trí tuệ, nhưng theo dự đoán của các cơ quan chuyên ngành, số lượng người dân trên 65 tuổi của năm 2020 và 2050 lần lượt là 8 triệu và 22 triệu người.Tất nhiên số người bệnh sa sút trí tuệ sẽ gia tăng theo số lượng người già và tăng dần theo tuổi. Theo Hội Thần kinh học TPHCM thì tỉ lệ sa sút trí tuệ ở tuổi 40 chỉ chiếm 0,1% dân số. Đến trên 65 tuổi, tỉ lệ này là 5-8%, sau 75 tuổi nó tăng lên 15-20% và trên 85 tuổi, tỉ lệ sa sút trí tuệ chiếm đến 25-50% dân số. Nhìn chung sau 65 tuổi, tỉ lệ sa sút trí tuệ tăng gấp đôi mỗi 5 năm.
Có hai nguyên nhân chính gây nên bệnh sa sút trí tuệ ở người cao tuổi là bệnh Alzheimer và các bệnh do mạch máu. Bệnh Alzheimer còn được gọi là lú lẫn tuổi già, nguyên nhân hàng đầu của sa sút trí tuệ. Bệnh ảnh hưởng chủ yếu đến những phần não kiểm soát sự suy nghĩ, trí nhớ và ngôn ngữ. Sự xuất hiện các mảng amyloid bất thường và các đám rối sợi thần kinh trong tế bào não. Đây được xem là nguyên nhân gây ra chết tế bào não và teo não nặng nề trong bệnh Alzheimer.
Sa sút trí tuệ mạch máu xảy ra sau tổn thương não do bệnh lý mạch máu não gây ra. Sa sút trí tuệ thường xảy ra đột ngột và tiến triển từng bậc. Sa sút trí tuệ mạch máu thường xảy ra ở người bị tai biến mạch máu não, người bệnh tiểu đường và cao huyết áp. Các bệnh lý thoái hóa não (như bệnh Parkinson), ngộ độc kim loại, bệnh nhiễm trùng (như giang mai, nhiễm HIV)… cũng gây ra sa sút trí tuệ ở giai đoạn gần cuối của bệnh. Ngoài ra, một số bệnh lý tổng quát như sốt cao, cơ thể bị mất nước, thiếu vitamin và suy dinh dưỡng, tác dụng phụ của thuốc, bệnh lý tuyến giáp, nghiện rượu…
Chẳng hạn mới đây, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương đã điều trị cho bà Cao Thị T (62 tuổi) mắc căn bệnh Parkinson. Qua những gì người nhà nói thì bệnh viện chuẩn đoán bà đã bị mắc bệnh khỏang 15 năm rồi nhưng mãi bây giờ bệnh biểu hiện rõ rệt thì gia đình mới đưa đi điều trị. Căn bệnh không chỉ khiến cho tay của bà T. run rẩy, mất kiểm soát, các cơ luôn cứng đờ mỗi lần muốn vận động mà bệnh sử trước đó gần như trí nhớ phai nhạt, hễ nói trước quên sau... Hay trường hợp của anh Trần Cảnh N 54 tuổi (Hoàng Mai, Hà Nội) chia sẻ: Anh chẳng phải bận rộn gì lắm nhưng cứ thỉnh thoảng hoặc quên việc này hoặc quên việc khác. Có nhiều hôm quên khuấy luôn các cuộc họp cơ quan mặc dù lịch đã lên sẵn”. Đã 2 lần đi khám bác sĩ, anh N. được ghi nhận chẩn đoán có dấu hiệu giảm trí nhớ và đã được kê nhiều loại thuốc nhưng vẫn chưa cải thiện.
Như vậy để nhận biết ngưới cao tuổi mắc bệnh sa sút trí tuệ không phải là dễ, bởi nhìn bề ngoài người bệnh trông vẫn có vẻ ổn nên dễ bị bỏ sót, không phát hiện sớm được. Thường những người xung quanh họ, sống gần họ như con cái, vợ chồng mới là những người sáng suốt phát hiện bệnh. Tuy nhiên một số biểu hiện sau sẽ giúp người cao tuổi và những người xung quanh nhận biết mình đả mắc phải bệnh sa sút trí tuệ. Biểu hiện đầu tiên thường gặp nhất của sa sút trí tuệ đó là mất trí nhớ gần. Tức là người bệnh thường quên và không nhớ lại được. Họ thường lập đi lập lại một câu hỏi và còn quên rằng cả việc ai đó vừa mới trả lời rồi. Thậm chí họ có thể quên ngay những điều vừa mới nghe hoặc những điều vừa mới dự định làm. Họ cảm thấy khó khăn trong việc thực hiện các công việc quen thuộc như: Có thể không còn nhớ ăn uống thế nào cho đúng cách hoặc không thể tự ăn uống được. Nặng nề hơn, người bệnh không thể tự là vệ sinh cá nhân, cần phải có sự giúp đỡ của gia đình
Người bệnh có thể quên cả những từ đơn giản hoặc dùng từ không đúng, điều này làm cho người khác khó hiểu được ý họ muốn nói. Hoặc người bệnh bị rối loạn phát âm, loạn định hướng như nói lắp, nói khó… rồi có thể bị lạc ở một nơi đã từng rất quen thuộc hay không nhớ làm sao họ đến được nơi đó và làm sao quay trở về nhà. Họ gặp rắc rối trong các vấn đề về tư duy, không nhận ra được các con số hoặc phép tính đơn giản.
Với người sa sút trí tuệ thì việc giữ gìn và tập luyện trí nhớ cho người bệnh là rất quan trọng. Vì vậy ngay ở giai đoạn đầu phát hiện ra bệnh thì người cao tuổi có thể lưu ý thực hiện những điều sau: Đầu tiên là phải có một cuốn sổ ghi chép lại những điều cần nhớ như lịch hẹn khám bệnh, tên con cháu và bạn bè, việc cần hoàn tất trong ngày. Sau đó, sắp xếp công việc như nhau hàng ngày, hàng tuần. Lập danh sách các số điện thoại cần gọi gần điện thoại, kể cả các số cấp cứu để có thể tìm được khi cần. Dán tên của các đồ vật bên trong trong nhà và thậm chí có thể làm mũi tên những đồ vật đã cất. Giữ chìa khóa, tiền bạc ở nơi an toàn dễ tìm. Treo thật nhiều ảnh gia đình, bạn bè và có thể dán tên con cháu để nhớ, treo lịch và gạch bỏ ngày đã qua để tính thời gian. Mặt khác có thể nhờ con cháu hoặc bạn thân gọi điện thoại báo trước khi đến thăm để chờ đón.
Ngoài việc bản thân người cao tuổi tự khắc phục sự suy giảm trí nhớ của mình thì việc người thân và gia đình luôn sát cánh với người bệnh rất quan trọng. Người thân có vai trò giúp họ giữ lại những ký ức còn lại, khuyến khích khả năng ghi nhớ và hổ trợ các hoạt động sống hàng ngày. Bởi những rối loạn về trí nhớ, ngôn ngữ, hành vi và tâm thần của người bệnh là hậu quả tổn thương tế bào não gây ra. Trong quá trình chăm sóc bệnh nhân thì thân nhân của người mắc bệnh sa sút trí tuệ cũng cần chú ý thực hiện một số điều đó là: Cần quan sát người bệnh, chú ý lắng nghe và theo dõi những hành động của họ để hiểu được người bệnh đang muốn gì.
Một điều đáng chú ý khi tiếp xúc với người bị sa sút trí tuệ là cần hòa nhập vào thế giới của người bệnh, nói về những chuyện trong quá khứ. Thường xuyên giới thiệu bản thân và mối quan hệ của mình với người bệnh. Tạo cho người bệnh cảm giác được yêu thương và chăm sóc. Thay vì cố tranh cãi với người bệnh những vấn đề họ đã quên, hãy trấn an và làm cho họ quên đi bằng cách tạm thời thay đổi đề tài. Thường xuyên khuyến khích người bệnh làm các việc đơn giản như mặc áo, đánh răng… và đừng quên những lời khen ngợi khi họ thành công. Hơn thế nữa, có thể chia sẻ những băn khoăn lo lắng để họ cảm nhận sự quan trọng của bản thân trong cuộc sống.
Bên cạnh những phương pháp ghi nhớ chăm sóc người bệnh thì việc gìn giữ sức khỏe tốt là điều cần thiết để giúp bộ não chúng ta hoạt động lâu dài. Chẳng hạn, kiểm soát huyết áp kỹ lưỡng, kiểm soát đường và cholesterol trong máu, ăn uống lành mạnh, không hút thuốc lá, uống các thuốc đa sinh tố và thuốc chống oxy hóa. Thường xuyên tập thể dục sào mỗi sáng, chiều và giữ tinh thần ổn định thoải mái là những phương pháp rất tốt để phòng ngừa bệnh lý sa sút trí tuệ.
Người sống không thọ thường có chung 5 đặc điểm này sau tuổi 60
Sống khỏe - 5 giờ trướcGĐXH - Không phải ai cũng sở hữu "gen trường thọ". Nhiều nghiên cứu cho thấy tuổi thọ chịu ảnh hưởng lớn từ thói quen sống hằng ngày. Những người cao tuổi có tuổi thọ ngắn hơn thường mang 5 điểm chung đáng chú ý
Tỉnh dậy sau hôn mê sâu vì nhồi máu cơ tim, người đàn ông thừa nhận 2 sai lầm nhiều người Việt mắc phải
Sống khỏe - 9 giờ trướcGĐXH - Người đàn ông bị nhồi máu cơ tim có tiền sử lạm dụng rượu kéo dài và mắc tăng huyết áp nhưng không theo dõi, điều trị thường xuyên.
Sau tuổi 50, nên đi bộ bao nhiêu phút mỗi ngày để duy trì sức khỏe?
Sống khỏe - 16 giờ trướcĐi bộ là hình thức vận động đơn giản, phù hợp với hầu hết người trên 50 tuổi, nhưng không phải ai cũng biết nên đi bao nhiêu phút mỗi ngày để tốt cho sức khỏe.
3 việc nên làm mỗi ngày để ngăn ngừa loãng xương
Sống khỏe - 18 giờ trướcLoãng xương thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, việc duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và thay đổi các thói quen không lành mạnh có thể giúp bảo vệ xương hiệu quả, giảm nguy cơ gãy xương khi tuổi cao.
Nâng tầm vị thế nghề điều dưỡng trong kỷ nguyên số: Vai trò đồng hành của truyền thông báo chí
Y tế - 18 giờ trướcGĐXH - Tọa đàm “Truyền thông báo chí với vai trò nâng cao vị thế nghề điều dưỡng trong kỷ nguyên mới” do Tạp chí Điều dưỡng Việt Nam tổ chức đã khẳng định vai trò trụ cột của lực lượng điều dưỡng trong hệ thống y tế hiện đại, đồng thời đưa ra những kiến nghị, giải pháp để cơ quan truyền thông nâng cao hình ảnh, chế độ đãi ngộ cho lực lượng điều dưỡng.
Đủ 'bộ tứ vàng' trong từng giọt WelKids ADEK, mẹ nuôi con khoẻ mạnh toàn diện
Sống khỏe - 18 giờ trướcCác công thức tích hợp không chỉ giúp ba mẹ tiết kiệm chi phí, thời gian mà còn tối ưu hiệu quả và hạn chế sai sót trong quá trình sử dụng so với việc phải dùng và ghi nhớ nhiều sản phẩm khác nhau cùng lúc.
Thanh niên 28 tuổi men gan tăng gấp 70 lần, bác sĩ phát hiện nguyên nhân bất ngờ
Sống khỏe - 19 giờ trướcGĐXH - Tưởng chỉ mắc cảm cúm thông thường, nam thanh niên 28 tuổi đi khám phát hiện mắc viêm gan A cấp, men gan tăng hơn 70 lần so với bình thường.
Người đàn ông 39 tuổi tiêu xương hàm, mất răng vì không nhổ răng khôn mọc lệch
Sống khỏe - 1 ngày trướcGĐXH - Không nhổ răng khôn mọc lệch, nhiều năm sau ổ nhiễm trùng âm thầm phát triển, anh Quân bị tiêu xương hàm và bị phá hủy chiếc răng ăn nhai quan trọng bên cạnh.
Máu 'đặc' dễ làm tăng nguy cơ đột quỵ? Bác sĩ khuyên người trung niên nên ăn thường xuyên 4 thực phẩm này
Sống khỏe - 1 ngày trướcGĐXH - Tình trạng máu lưu thông kém, mệt mỏi, chóng mặt hoặc tê bì tay chân là vấn đề khá phổ biến ở người trung niên và cao tuổi. Bên cạnh việc duy trì vận động và kiểm soát bệnh nền, chế độ ăn uống hợp lý với các thực phẩm giàu chất xơ, chất chống oxy hóa và axit béo tốt có thể giúp hỗ trợ tuần hoàn máu, góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Chuyên gia chia sẻ vai trò Synbiotic trong miễn dịch đầu đời của trẻ
Sống khỏe - 1 ngày trướcTP. Hồ Chí Minh, ngày 07 tháng 06 năm 2026 – Tập đoàn dinh dưỡng toàn cầu Danone phối hợp cùng Hội Nhi khoa Việt Nam tổ chức Hội nghị Khoa học Toàn quốc 2026 với chủ đề “Xu hướng mới Synbiotic & Dinh dưỡng đầu đời hỗ trợ miễn dịch, não bộ và phát triển toàn diện ở trẻ nhỏ”.
Ăn gì để ngủ ngon? 8 thực phẩm có sẵn trong bếp giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn
Bệnh thường gặpGĐXH - Mất ngủ, khó ngủ hoặc thường xuyên thức giấc giữa đêm có thể khiến cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng tập trung. Bên cạnh việc điều chỉnh lối sống, một số thực phẩm quen thuộc chứa melatonin, magie và tryptophan cũng được đánh giá là hỗ trợ giấc ngủ tự nhiên hiệu quả.
