Những thay đổi vượt bậc của y tế Việt Nam ít người chú ý

Thủ tướng trực tiếp ban hành quyết định giảm tải

Chính vì các bệnh viện tuyến Trung ương quá tải đến ngột ngạt nên Bộ Y tế đã đề nghị được thực hiện đề án giảm tải cho bệnh viện. Từ đề xuất này, ngày 09/01/2013 Thủ tưởng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 92/QĐ - TTg, về việc phê duyệt Đề án Giảm quá tải bệnh viện. Đề án gồm 8 nội dung hoạt động, trong đó Thủ tướng Chính phủ giao cho Bộ Y tế phê duyệt và triển khai Đề án Bệnh viện vệ tinh. Thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Y tế đã xây dựng và phê duyệt Đề án Bệnh viện vệ tinh, ban hành kèm theo Quyết định số 774/QĐ-BYT ngày 11/3/2013 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Mục tiêu của Đề án là: “Nâng cao năng lực y tế tuyến dưới về khám bệnh, chữa bệnh thông qua hoạt động đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, cải tạo cơ sở vật chất, nâng cấp trang thiết bị y tế, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao được thuận lợi và góp phần giảm quá tải bệnh viện tuyến trên”. Đề án có các nội dung cơ bản: Hình thành, phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh; đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin khám bệnh, chữa bệnh; đầu tư cơ sở vật chất trang thiết bị cho bệnh viện hạt nhân.

Nhiều bệnh viện tuyến dưới được đầu tư mới khang trang, hiện đại

Giai đoạn đầu của Đề án, Bộ Y tế đã giao cho 14 bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế và trực thuộc Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh làm bệnh viện hạt nhân và 47 bệnh viện vệ tinh của 5 chuyên ngành đang quá tải trầm trọng là: tim mạch, ung bướu, ngoại chấn thương, sản, nhi.

Phát biểu tại Hội nghị sơ kết 2 năm Thực hiện đề án Bệnh viện vệ tinh diễn ra ngày 16/4, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, sau hai năm thực hiện Đề án (2013 – 2015), được sự quan tâm và chỉ đạo thường xuyên của Chính phủ và sự ủng hộ của các Bộ, ngành và sự tham gia của UBND các tỉnh, thành phố cùng với sự nỗ lực phấn đấu của các bệnh viện hạt nhân và vệ tinh, đến nay Đề án Bệnh viện vệ tinh của Bộ Y tế bước đầu thu được một số kết quả đáng được khích lệ: Chuyên ngành ung bướu đã tiến hành chuyển giao 58 lượt kỹ thuật cho tuyến dưới; Chuyên ngành tim mạch đã chuyển giao 27 kỹ thuật; Chuyên ngành ngoại chấn thương đã hoàn thành 105 lượt chuyển giao kỹ thuật; Chuyên ngành nhi đã hoàn thành 34 lượt chuyển giao kỹ thuật; Chuyên ngành sản đã hoàn thành 28 lượt chuyển giao kỹ thuật….. . Nhờ vậy, đến nay một số bệnh viện vệ tinh đã làm chủ được các kỹ thuật y tế cao do bệnh viện hạt nhân chuyển giao, thiết thực giúp người bệnh, nhất là người bệnh nghèo được tiếp cận các dịch vụ kỹ thuật cao ngay tại các cơ sở y tế tuyến dưới, điển hình là bệnh viện đa khoa tỉnh của các tỉnh Phú Thọ, Ninh Bình, Thanh Hóa, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Lâm Đồng, Quảng Nam…

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến phát biểu tại Hội nghị

Với việc tiếp nhận các kỹ thuật chuyển giao từ bệnh viện hạt nhân, tỷ lệ chuyển tuyến của các bệnh viện vệ tinh đã giảm rõ rệt, 37,5% số bệnh viện vệ tinh đã có tỷ lệ chuyển tuyến giảm rõ, ví dụ như Bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Thuận tỷ lệ chuyển tuyến chấn thương sọ não năm 2013 là 104 ca, năm 2014 còn 12 ca, giảm chuyển tuyến 88,46%; Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú thọ sau khi được tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật ung bướu, số lượt người bệnh được xạ trị và phẫu thuật ung bướu tại bệnh viện tăng lên: năm 2013 là 2876 ca, năm 2014 là 5535 ca…

Những thay đổi không thể phủ nhận

Bà Đỗ Thị Hải - 70 tuổi, ở TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh bị gãy cổ xương đùi - được chỉ định thay khớp háng. Thay vì phải vượt hơn 100 km lên BV Việt Đức ở Hà Nội để mổ thì nay bà Hải được phẫu thuật thành công ngay tại BVĐK Quảng Ninh. Một ngày sau mổ, bệnh nhân đã ngồi dậy ăn uống, tập vận động phục hồi chức năng. Bệnh nhân đã được cho tập đi lại và xuất viện sau 1 tuần điều trị.

BS Nguyễn Trọng Diện, Phó Giám đốc BVĐK Quảng Ninh, cho biết gãy xương đùi là một chấn thương nặng, phức tạp cần được phẫu thuật. Do khả năng liền xương ở người lớn tuổi kém nên bệnh nhân thường được chỉ định thay khớp háng nhân tạo toàn phần. Theo bác sĩ Diện, vài năm trước, với những kỹ thuật khó như thế này, bệnh nhân thường được sơ cứu sau đó chuyển thẳng về BV Việt Đức nhưng nhờ được chuyển giao kỹ thuật từ đề án BV vệ tinh, phẫu thuật gãy xương đùi đã trở thành kỹ thuật thường quy của BVĐK Quảng Ninh. Là 1 trong số 7 BV vệ tinh của BV Việt Đức, những năm qua, gần 20 kỹ thuật ngoại khoa, gây mê phức tạp về phẫu thuật sọ não, mạch máu, chấn thương chỉnh hình… đã được BV Việt Đức chuyển giao thành công cho BVĐK Quảng Ninh. Hai năm thực hiện đề án BV vệ tinh, BV ĐK Quảng Ninh đã phẫu thuật 425 ca chấn thương sọ não, trong đó có 37 ca máu tụ trong não, 73 ca ghép khuyết sọ, ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong hồi sức và điều trị chấn thương sọ não nặng như đặt máy đo áp lực nội sọ…

Nhiều kỹ thuật hiện đại được chuyển giao cho bệnh viện tuyến dưới

Chính vì các bệnh viện tuyến dưới đã tiếp nhận được nhiều kỹ thuật khó nên các bệnh nhân đã dần dần không “vượt tuyến”. Điều này làm giảm đáng kể lượng bệnh nhân dồn vào các bệnh viện tuyến trên. Nói về điều này, ông Trần Bình Giang, Phó giám đốc BV Việt Đức cũng đánh giá: “Sau chuyển giao kỹ thuật, nhiều bệnh viện tuyến tỉnh đã thực hiện được kỹ thuật khó khá hiệu quả như mổ máu tụ trong não. Trước khi chuyển giao, nhiều nơi chưa thực hiện được nhưng hiện nay thì khác, tỷ lệ chuyển tuyến lên chỉ còn 1-3%”. Tuy nhiên ông Giang đề xuất, cần lựa chọn kỹ thuật để chuyển giao không phải làm tràn lan, nhưng mổ tim hở chỉ cần một vài nơi làm được. Bên cạnh đó, cần khảo sát đánh giá trước cơ sở vật chất, trang thiết bị của BV vệ tinh trước khi chuyển giao kỹ thuật, tránh tình trạng đạo tạo xong về không thiết bị để làm, học xong phí. Tại BVĐK Phú Thọ, TS Nguyễn Huy Ngọc, Phó Giám đốc BV cho biết, nhờ triển khai mô hình BV vệ tinh của BV Việt Đức, BV K, BV Bạch Mai mà tỷ lệ chuyển tuyến của BV giảm rõ rệt. Nếu như trước đây, chuyên ngành ngoại khoa tỷ lệ chuyển tuyến xuống BV Việt Đức của BVĐK Phú Thọ hàng năm là 35-40 % thì hiện nay chỉ còn khoảng 0,9%; hay chuyên ngành ung bướu trước đây là gần 60% thì hiện nay tỷ lệ chuyển tuyến xuống BV K của BV chỉ còn hơn 1,2%... Thành công của mô hình BV vệ tinh của BVĐK tỉnh Quảng Ninh hay BVĐK Phú Thọ chỉ là một trong những điển hình thành công trong việc triển khai Đề án BV vệ tinh mà Bộ Y tế đã tiến hành thời gian qua.

Đề án Bệnh viện vệ tinh tuy còn những khó khăn, vướng mắc nhất định như cơ sở vật chất của các bệnh viện tuyến dưới còn chưa được đầu tư, một số kỹ thuật rất khó thì tuyến dưới cũng chưa thể tiếp nhận. Tuy nhiên, phải nhìn nhận một cách công bằng thì đề án này đã khiến gương mặt của ngành y trở nên sáng rạng, khác hẳn với những năm trước đây. Đây là một thành công mà chỉ những người thực sự từng quan tâm đến thực trạng của ngành y những năm trước đây mới có thể thấy rõ.

Để phát huy những thành tựu đã đạt được của Đề án trong các năm 2013-2015, khắc phục những tồn tại, khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện Đề án; Đồng thời làm cơ sở để xây dựng và phê duyệt Đề án giai đoạn 2016-2020, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến đưa ra đề nghị: “Các chuyên gia, các bệnh viện hạt nhân, các bệnh viện vệ tinh tập trung thảo luận, làm sâu sắc hơn các bài học thành công, các khó khăn, tồn tại cần khắc phục, đồng thời đề xuất, kiến nghị các giải pháp để triển khai Đề án đạt hiệu quả cao hơn, đạt được các mục tiêu cuả Đề án: “Nâng cao năng lực y tế tuyến dưới về khám bệnh, chữa bệnh thông qua hoạt động đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, cải tạo cơ sở vật chất, nâng cấp trang thiết bị y tế, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao được thuận lợi và góp phần giảm quá tải bệnh viện tuyến trên. Thay mặt cho Lãnh đạo Bộ Y tế, tôi xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm chỉ đạo của Chính phủ, sự ủng hộ giúp đỡ nhiệt tình của các bộ, ban ngành Trung ương, sự nỗ lực cố gắng của các bệnh viện hạt nhân và bệnh viện vệ tinh, giúp Đề án thu được những kết quả ban đầu rất quan trọng, củng cố niềm tin của nhân dân vào hệ thống khám, chữa bệnh, giúp ngành y tế thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân do Đảng và Nhà nước giao phó.”

Hoàng Phương/Báo Gia đình & Xã hội