Ninh Bình: Gian nan trong giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh

MCBGTKS sẽ dẫn đến những hệ lụy khó lường, ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của các gia đình, an ninh xã hội và sự phát triển bền vững của đất nước.

Trong những năm qua tỉnh Ninh Bình đã xây dựng Đề án Kiểm soát MCBGTKS và triển khai nhiều hình thức tuyên truyền tới các tầng lớp nhân dân. Tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh của Ninh Bình tuy có giảm nhưng vẫn còn cao so với toàn quốc. Năm 2016, tỷ số giới tính khi sinh của tỉnh Ninh Bình là 113,3 bé trai/100 bé gái, trong khi đó toàn quốc là 112 bé trai/100 bé gái. 6 tháng đầu năm 2017 là 115,1 bé trai/100 bé gái (theo quy luật tự nhiên, tỷ số này dao động khoảng 103-106 bé trai/100 bé gái được gọi là bình thường).

Tỉnh Ninh Bình có 8 huyện, thành phố, tỷ lệ chênh lệch giới tính khi sinh tập trung cao ở thành phố Ninh Bình và huyện ven biển Kim Sơn. Đặc biệt từ năm 2012 đến nay, tỷ số giới tính khi sinh trên địa bàn thành phố Ninh Bình luôn ở mức cao nhất tỉnh. Cụ thể tại phường Đông Thành, TP Ninh Bình tỷ lệ chênh lệch giới tính khi sinh năm 2015 là 136,8 bé trai/100 bé gái. Năm 2016 là 177,1 bé trai/ 100 bé gái.

Chia sẻ về tình trạng này, đồng chí Đinh Thị Nhung - chuyên trách Dân số - KHHGĐ phường Đông Thành - cho biết: "Hiện nay, việc tiếp cận với các dịch vụ kỹ thuật cao, áp dụng các thói quen trong sinh hoạt, ăn uống, tiếp cận các thông tin sinh con theo ý muốn rất dễ dàng được đáp ứng. Vì vậy, càng tạo điều kiện cho những người có tư tưởng thích con trai thực hiện được ước vọng của mình.

Một thực tế cho thấy những nhà có điều kiện về kinh tế rất thích con trai, muốn có bằng được cậu con trai để nối dõi tông đường. Mặc dù ban Dân số - KHHGĐ phường đã triển khai nhiều hoạt động truyền thông, tư vấn kết hợp cung cấp dịch vụ, nhưng tình trạng chênh lệch tỷ số giới tính khi sinh trên địa bàn phường không ngừng tăng và đang là bài toán khó cho phường".

Đồng chí Hoàng Việt Cường - Phó Giám đốc Trung tâm Dân số - KHHGĐ thành phố Ninh Bình - cho biết: "Mất cân bằng giới tính khi sinh không nhìn thấy được hậu quả trước mắt mà nó sẽ tác động đến cấu trúc dân số Việt Nam trong tương lai, dẫn đến hậu quả thừa nam, thiếu nữ trong xã hội, có thể gia tăng áp lực buộc nam giới kết hôn sớm, hoặc nam giới khó khăn hơn trong việc tìm kiếm bạn đời; đồng thời có thể gia tăng bất bình đẳng giới trong tiếp cận việc làm, buôn bán tình dục, xâm hại tình dục và tình trạng buôn bán phụ nữ gia tăng…

Mặc dù biết được những hệ lụy khó lường nhưng tình trạng chênh lệch tỷ số giới tính khi sinh trên địa bàn thành phố không dễ giải quyết trong một sớm một chiều. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng chênh lệch tỷ số giới tính khi sinh. Trong đó nguyên nhân cần có con trai là người nối dõi tông đường, thờ tự bố mẹ đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân; tư tưởng trọng nam khinh nữ, bất bình đẳng giới đang diễn ra ở nhiều nơi. Bên cạnh đó, yếu tố xã hội, khoa học công nghệ hiện đại đã góp phần không nhỏ vào tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, nhất là địa bàn thành phố rất dễ tiếp cận với những dịch vụ y tế hiện đại. Nhiều gia đình dùng biện pháp siêu âm, thử máu, chọn phôi... để lựa chọn giới tính thai nhi. Mặc dù trong Pháp lệnh Dân số cũng đã có điều khoản nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, nhưng cách thức triển khai, kiểm tra, kiểm soát, xử phạt cá nhân, những cơ sở có hoạt động hỗ trợ cho việc lựa chọn giới tính thai nhi còn chưa thực hiện triệt để".

Nhằm giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, từ năm 2009, tỉnh Ninh Bình đã được triển khai Đề án “Giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh” tại 74/145 xã, phường. Và đến năm 2013 triển khai rộng khắp tại 145/145 xã, phường trong toàn tỉnh. Mục tiêu của đề án là đưa tỷ số giới tính khi sinh của tỉnh Ninh Bình về mức bình thường, đảm bảo sự phát triển cân bằng của xã hội.

Nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của tỷ số giới tỉnh khi sinh đối với công tác dân số và phát triển trong tương lai, cùng với cả nước, tỉnh Ninh Bình đang tiếp tục xây dựng Đề án “Nâng cao chất lượng dân số, tập trung vào giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh” giai đoạn 2017-2020. Tập trung đầu tư nguồn lực, kinh phí, trang thiết bị truyền thông đến từng tổ dân phố, thôn xóm, cụm dân cư, tư vấn trực tiếp tới từng người dân, chú trọng đối tượng nam giới, người có uy tín trong cộng đồng, ông bà trong gia đình. Giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh không thể thực hiện trong ngày một ngày hai mà cần có sự kiên trì, bền bỉ, sự hợp tác cũng như vào cuộc của tất cả các ban, ngành, tổ chức đoàn thể và toàn xã hội.

Quỳnh Trang (Chi cục Dân số - KHHGĐ tỉnh Ninh Bình)