Ninh Bình nâng cao năng lực cho cộng tác viên dân số trong kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh

Mất cân bằng giới tính khi sinh: Vấn đề dân số cần giải quyết tận gốc

Chuỗi tập huấn diễn ra trong 3 ngày (từ ngày 16 đến 18/9/2026). Phát biểu khai mạc tại các hội nghị, đồng chí Tạ Thị Hoa – Chi cục trưởng Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh: Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân số, có ý nghĩa chiến lược đối với cơ cấu dân số và sự phát triển bền vững của địa phương lẫn cả nước.

Thời gian qua, Đề án kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh đã được triển khai đồng bộ với nhiều giải pháp truyền thông, vận động và nâng cao nhận thức cộng đồng. Tuy nhiên, tình trạng này vẫn ở mức báo động. Theo Niên giám Thống kê năm 2025, tỷ số giới tính khi sinh của tỉnh Ninh Bình năm 2025 ghi nhận ở mức 113,9 bé trai/100 bé gái.

Mất cân bằng giới tính khi sinh không chỉ là sự chênh lệch về số lượng nam và nữ ở thời điểm trẻ chào đời, mà còn để lại những hệ lụy lâu dài đối với cấu trúc dân số, quan hệ hôn nhân, gia đình và an sinh xã hội trong tương lai. Theo các dự báo dân số, nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, Việt Nam sẽ phải đối mặt với nguy cơ dư thừa nam giới trong độ tuổi kết hôn trong những thập niên tới. Điều đó đòi hỏi phải triển khai các giải pháp căn cơ, trong đó dẹp bỏ định kiến "trọng nam khinh nữ" và ngăn ngừa triệt để việc lựa chọn giới tính thai nhi là nhiệm vụ then chốt.

Luật Dân số năm 2025: Hành lang pháp lý siết chặt hành vi lựa chọn giới tính

Nội dung trọng tâm được cập nhật tại đợt tập huấn lần này là những quy định mới của Luật Dân số số 113/2025/QH15 (được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026).

Luật Dân số quy định rõ: Nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi (trừ trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định để phục vụ chẩn đoán, điều trị các bệnh liên quan đến giới tính).

Khuyến khích đưa nội dung "không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh" vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.

Áp dụng biện pháp đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với người hành nghề có hành vi thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ việc phá thai theo quy định của pháp luật.

Những điểm mới này khẳng định quyết tâm của ngành Y tế – Dân số trong việc kết hợp hài hòa giữa truyền thông vận động với các chế tài pháp lý nghiêm khắc nhằm từng bước đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên.

Đội ngũ cộng tác viên: "Cánh tay nối dài" đưa chính sách đến từng hộ gia đình

Tại các buổi tập huấn, báo cáo viên của Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh Ninh Bình đã hệ thống hóa nhiệm vụ, quyền lợi và trang bị thêm các kỹ năng truyền thông, tư vấn trực tiếp cho hơn 1.700 cộng tác viên.

Đội ngũ cộng tác viên dân số là lực lượng "gần dân, sát dân", trực tiếp nắm bắt tâm tư và hoàn cảnh của từng hộ gia đình tại cơ sở. Qua những cuộc gặp gỡ, trò chuyện gần gũi, cộng tác viên có điều kiện nhận diện sớm những quan niệm lệch lạc hay tập quán ưa thích con trai, từ đó chọn lựa cách tuyên truyền, vận động thuyết phục và tinh tế nhất.

Song song với công tác đào tạo, tỉnh Ninh Bình cũng vừa ban hành Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND (có hiệu lực từ ngày 20/9/2026) quy định mức thù lao hằng tháng đối với cộng tác viên dân số:

Mức 0,5 lần mức lương cơ sở/tháng áp dụng cho địa bàn có quy mô hộ gia đình lớn, địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng khó khăn và các tổ dân phố có từ 500 hộ gia đình trở lên.

Mức 0,4 lần mức lương cơ sở/tháng áp dụng cho các địa bàn còn lại.

Việc kịp thời củng cố năng lực chuyên môn kết hợp với chính sách đãi ngộ thù lao thực tế là điểm tựa quan trọng để lực lượng cộng tác viên dân số Ninh Bình yên tâm công tác. Sau đợt tập huấn, họ lại tiếp tục "đi từng ngõ, gõ từng nhà", kiên trì thay đổi nhận thức người dân, góp phần xây dựng cơ cấu dân số hài hòa và phát triển bền vững.

Mai Hữu Hạnh

(Phòng Chất lượng dân số và Sức khỏe người cao tuổi 

– Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh Ninh Bình)

Khi người trẻ hoãn sinh con: Đừng để tuổi sinh sản 'lệch pha' với tuổi đời

GĐXH - Xu hướng kết hôn muộn, ngại sinh con hoặc liên tục lùi thời điểm sinh con đang đẩy mức sinh ở nhiều đô thị lớn xuống mức thấp kỷ lục. Việc chủ động trì hoãn thiên chức làm cha mẹ vì áp lực sự nghiệp hay kinh tế có thể vô tình tạo ra một khoảng trống đáng lo ngại: Sinh học có những "cột mốc vàng" không bao giờ chờ đợi sự sẵn sàng của tâm lý hay tài chính.