Nỗi buồn của người đẻ nhiều nhất đỉnh Pà Vầy Sủ

Đứa con nhỏ nhất của ông mới tròn 1 tuổi, lớn nhất trên 40 tuổi. Chỉ duy nhất đứa út là phận nữ nhi, trong 15 đứa ấy không đứa nào biết chữ. Ông Phú nói:“Vì già đẻ nhiều con, nên cái sự túng quẫn, nghèo nàn cứ đeo đuổi mãi cũng là lẽ thường thôi. Già hứa với cán bộ rồi, sẽ không... đẻ nữa đâu”.

 

 

Ông Vàng Seo Phú.

Người ở xã Pà Vầy Sủ đặt tên cho nơi ngụ cư của gia đình ông Phú là xóm Mới. Nơi đây tịnh chưa có nổi 1 lớp học hay điểm trường nào. Đây có lẽ là lí do duy nhất mà ông Phú đem ra lí giải cho sự “thất học” của các con. Vợ chồng ông Phú, cùng “bầy” con sống trong một ngôi nhà trình tường, nằm trên lưng núi cao, giữa ba bề, bốn bên cỏ  bông lau phủ kín um tùm.

Ông Phú sinh ra trên đỉnh Tả Lử Thận, xã Pà Vầy Sủ, trong gia đình có 4 anh em trai. Cha mẹ mất sớm, anh em ông Phú tự thân vận động, họ chia nhau mỗi người một ít nương rẫy, lập gia đình riêng và đều rất đông con. Ông Phú  lấy vợ từ lúc chưa tròn 17 tuổi. Vợ chồng ông được các anh chia cho quả đồi để trồng ngô, nuôi 5 đứa con thơ. Không lâu sau vợ ông Phú qua đời, các anh em ông cũng lần lượt từ giã ông mà đi vì bệnh tật... Đau buồn quá, ông Phú quyết tâm bỏ đỉnh Tả Lử Thận mà  “hạ sơn” xuống vùng đất được gọi là xóm Mới  bây giờ.

Nhắc đến gia đình cũ, như đã gợi lên một ký ức buồn về cái chết của người vợ cả. Ông Phú đột nhiên trở nên trầm tư, lặng lẽ. Đưa điếu lên miệng, châm lửa, lấy một hơi thật dài rít điếu thuốc lào rồi ngửa cổ lên trần nhà phả ra một làn khói đặc xịt. Đoạn ông buồn bã kể: “Những đứa con của bà cả đã lập gia đình riêng. Mỗi đứa bỏ đi một nơi xây dựng kinh tế mới, chúng không được cha mẹ dựng vợ, gả chồng. Phần lớn tự đi làm thuê rồi kiếm tiền cưới vợ luôn. Có 2 đứa bỏ nhà đi làm ăn xa, lớ ngớ  thế nào lại lấy được vợ ở tận huyện Lục Yên, Yên Bái. Vài năm chúng mới trở lại thăm cha được một lần. Chúng nó cũng nghèo như tôi, ăn còn chẳng đủ, lấy tiền đâu để làm lộ phí đi đường mà thăm nhau”?

 

Chiếc giường của cả nhà ông Phú.

Sau khi 2 người con cả bỏ quê đi lấy vợ, đỉnh Tả Lử Thận đất đai ngày càng khan hiếm. Ông Phú “đánh tiếng” tìm vợ lẽ. Tìm người có đủ dũng cảm để cùng ông đi xây dựng gia đình mới, khai hoang mảnh đất màu mỡ hơn Tả Lử Thận lúc bấy giờ. Không bao lâu, có một người phụ nữ trẻ hơn ông Phú tròn 20 tuổi, sinh ra trên đỉnh Seo Lử Thận đã tình nguyện theo về làm vợ lẽ của ông. Không cưới hỏi, chẳng đăng ký kết hôn, họ cứ thế về ở với nhau, tự nhiên trở thành một gia đình đông đúc hơn, còn cái nghèo thì vẫn vậy.

Trong gần 20 năm làm vợ lẽ của ông Phú, bà Xoa sinh 10 đứa con. Khi được hỏi về khai sinh, bản khai nhân khẩu, hộ khẩu cho các thành viên trong gia đình, ông Phú chỉ lắc đầu nói: “Tao già rồi, chẳng biết thủ tục gì đâu, trẻ con chúng nó không được đi học vì mỗi đứa con phải tự làm lụng, kiếm ăn hàng ngày mà”. Bảo đọc tên các con, tính xem mình có  bao nhiêu đứa cả thảy, với ông Phú là chuyện khó. “Chúng nó nhiều đấy, tao không đếm nổi đâu. Hỏi chúng nó sinh năm nào thì tao cũng chịu rồi” – Ông Phú vừa nói vừa cười nhe  hàm răng đã rụng gần hết.

 

Những đứa trẻ nhỏ nhất ở nhà với bố mẹ.

Bà Xoa năm nay chưa đến 45 tuổi, vừa sinh con gái chưa đầy 1 năm, bà cũng chưa biết chắc chắn rằng liệu mình có đẻ đến đứa con thứ 16 cho ông Phú nữa hay không? Từ ngày lấy chồng, đi xây dựng kinh tế mới, sinh đẻ sòn sòn... Hồi còn là cư  dân trên đỉnh Tả Lử Thận, bà Xoa từng được cán bộ y tế đặt  vòng tránh thai. Nhưng sau lại nhờ người tháo vòng ra. Thời gian trôi đi, phần vì nơi ở của gia đình bà Xoa ở một nơi biệt lập, ít người biết đến. Phần vì đến xóm Mới không có điểm trường, xa trung tâm xã, nên mỗi khi bà Xoa sinh đẻ, ông Phú lại lọm khọm chuẩn bị dao cắt rốn, chậu nước nóng và bếp than hồng... để tự đỡ đẻ cho vợ, hiếm hoi lắm mới có lần ông đi mời bà đỡ kinh nghiệm của bản.

Với ông Phú, 8 năm rời Tả Lử Thận xuống xóm Mới, là khoảng thời gian hơn chục thành viên trong gia đình ông được ăn no cái bụng. Ông chỉ than vãn về việc xóm Mới chưa có điện, chưa có điểm trường để con ông đến lớp. Nhiều năm qua mê mải với cuộc mưu sinh, ông Phú, bà Xoa không để tâm đến chuyện làm các thủ tục khai sinh, nhập học cho các con mình. Nhưng đem chuyện này đến hỏi những người có trách nhiệm ở xã Pà Vầy Sủ, chúng tôi chỉ nhận được câu trả lời rất đáng ngạc nhiên. Ông Cháng Seo Phù, Chủ tịch UBND xã nói: “Tôi không biết ông Phú đẻ nhiều con đến vậy. Nếu ông ấy đẻ “chui” thì xã cũng chịu. Chuyện đẻ nhiều thì ở đây nhiều vô số, miền núi xa xôi, đường giao thông không thuận lợi, người dân ít được tiếp cận với thông tin nên đẻ nhiều cũng là lẽ thường tình thôi...”.

 

Chủ tịch xã Pà Vầy Sủ.

 Ông Chủ tịch xã tâm sự thêm: “Vợ tôi cũng 7 lần đẻ, nhưng chỉ nuôi được 5 đứa, còn 2 đứa không may qua đời...”. Chúng tôi đem chuyện  hàng chục đứa trẻ con ông Phú đang bị đói chữ, chia sẻ với thầy Hiệu trưởng Trường THCS Pà Vầy Sủ, Nguyễn Tiến Cường cho biết: “Không thể mở một điểm trường riêng cho một xóm Mới chỉ có vài nóc nhà. Muốn đi học, trẻ con bắt buộc phải “cuốc” bộ đến điểm trường xóm khác để học hết bậc tiểu học. Lên cấp 2 thì chúng phải đi bộ hơn 10km về trung tâm xã học theo hình thức nội trú dân nuôi. Chúng tôi không thể tổ chức được một điểm trường riêng cho một gia đình. Nhà ông Phú ở  một mình một nơi, gia đình lại không có điều kiện để đưa các cháu đến trường, nên rất khó khăn... Cái chính là sự học của nơi đây quá gian khổ, vận động các cháu đến trường đều đã là nhiệm vụ quá khó rồi. Giá như nhà ông Phú có điều kiện quan tâm đến con cái, đưa các cháu đến trường chính hoặc các điểm trường khác thì tốt quá”.

Lúc  chia tay chúng tôi, ông Phú hứa hẹn: “Nói chuyện với cán bộ rồi, tao sẽ không đẻ nữa đâu. Tao sẽ ra xã, nhờ cán bộ Cường làm thủ tục cho mấy thằng nhỏ đi học. Tao đặt mục tiêu rồi, phải dồn sức để cho mấy thằng lớn tồng ngồng kia biết cái chữ trước đã”.