NSND Trọng Trinh: Tết cổ truyền là khoảnh khắc đặc biệt không gì thay thế được

Ngày trẻ, Nghệ sỹ Nhân dân Trọng Trinh từng “gây thương nhớ” với khán giả bằng nhân vật chàng cảnh sát vừa dũng cảm, vừa ấm áp, tinh tế trong phim “Săn bắt cướp.” Sau này, ông để lại ấn tượng với vai vị Bí thư cương trực, một người thủ trưởng rắn rỏi, một ông bố hiền lành…

Ấy vậy mà với bộ phim “Huyền tình Dạ Trạch,” khán giả khó có thể nhận ra nhân vật Vua Hùng là do Nghệ sỹ Nhân dân Trọng Trinh đảm nhiệm.

Lần đầu vào vai Vua Hùng

Chàng cảnh sát Hà Nam (phim “Săn bắt cướp” ) năm nào đã ngấp nghé tuổi 70 nhưng vẫn toát lên tinh thần trẻ trung và đam mê sáng tạo.

Ông dành cho tôi một cuộc hẹn vào buổi chiều cuối năm, khi những tất bật, lo toan của năm cũ đã được gác lại. Nghệ sỹ Trọng Trinh thong thả trò chuyện về bộ phim “Huyền tình Dạ Trạch” mà ông dành nhiều tâm huyết.

Phim lấy cảm hứng từ thiên tình sử bất hủ và có một không hai giữa công chúa Tiên Dung và chàng trai nghèo Chử Đồng Tử chỉ có một chiếc khố che thân. Hai con người dám vượt qua ranh giới thân phận, định kiến giai cấp để yêu nhau say đắm, từ đó thay đổi cả một cộng đồng.

Tuy nhiên, trong phim “Huyền tình Dạ Trạch,” tình yêu không phải đích đến duy nhất, mà trở thành khởi nguồn của một nền tảng văn hóa và một cộng đồng bền vững. Bộ phim tái hiện hành trình từ lập nghiệp, đấu tranh sinh tồn, làm chủ thiên nhiên của cư dân Văn Lang, trong đó Chử Đồng Tử và Tiên Dung hiện lên như những người tiên phong, dẫn dắt, giáo hóa muôn dân.

Ban đầu, Nghệ sỹ Nhân dân Trọng Trinh ngần ngại, vì phim động đến một đề tài khó, dễ gây tranh cãi.

“Làm phim lịch sử vừa khó, vừa khổ, mà làm xong lại dễ bị ‘ném đá’. Có những vấn đề về trang phục, phong tục, văn hóa… chính các chuyên gia nghiên cứu còn đang tranh luận, không thể thống nhất được, huống gì là đưa lên phim. Nhân vật của tôi lại là Vua Hùng. Chúng ta có quá ít tư liệu để xác định Vua Hùng trông như thế nào,” Nghệ sỹ Nhân dân Trọng Trinh chia sẻ.

Thế nhưng khi làm việc với đơn vị sản xuất là Đài Hà Nội, đạo diễn Tôn Văn và êkip làm phim, Nghệ sỹ Nhân dân Trọng Trinh lại bị thuyết phục hoàn toàn bởi sự đam mê, nhiệt huyết và trách nhiệm đối với đề tài văn hóa-lịch sử.

“Đúng là dự án phim này khó, phức tạp, đòi hỏi kinh phí lớn và chiều sâu hiểu biết về văn hóa-lịch sử mà làm ra lại sợ bị phê bình. Nhưng nếu chúng ta cứ e dè, thì ai sẽ làm? Thật ra ngay ở tên phim đã nói rõ đây là tác phẩm huyền sử, nên cho phép sự sáng tạo mềm mại, quan trọng nhất là làm thế nào bật lên được tinh thần của câu chuyện,” diễn viên Trọng Trinh chia sẻ.

Làm phim cùng những người trẻ, Nghệ sỹ Trọng Trinh nghĩ mình sẽ truyền lửa đam mê cho họ, nhưng rồi chính họ lại truyền cảm hứng ngược lại cho ông.

“Tôi bất ngờ khi êkip đã nghiên cứu rất kỹ lưỡng và cẩn trọng với mọi chi tiết trong phim. Đội ngũ hóa trang, thiết kế bối cảnh đều học sử. Họ là những người trẻ rất yêu lịch sử dân tộc và làm phim bằng cái tâm và sự nhiệt huyết, nghiêm túc đáng nể,” nghệ sỹ chia sẻ.

Ngay khi thông tin về bộ phim được công bố, đã có những tờ báo giật tít: “Không nhận ra Trọng Trinh trong phim mới.” Ông thấy thích thú trước nhận xét này bởi điều đó có nghĩa là ông đã thành công “hóa thân” thành Vua Hùng.

“Khi chính thức tham gia bộ phim, việc đầu tiên tôi làm là thắp hương xin phép các bậc tiền nhân, sau đó là ngồi lại cùng êkip để thảo luận về hình tượng Vua Hùng. Tôi nghĩ đó là một người để râu tóc dài, dáng vẻ quắc thước uy nghi, khiến mọi người tôn kính nhưng cũng có sự hiền lành, đôn hậu. Văn hóa Việt là thế, có những nhân vật như vị thần, ông Bụt vừa linh thiêng, vừa rất gần gũi,” Trọng Trinh nói.

Suốt nhiều tháng trời quay phim, Trọng Trinh đã được sống trong một bầu không khí tràn ngập tình yêu văn hóa-lịch sử dân tộc. Nam diễn viên có cảm giác mọi chi tiết đều được đoàn làm phim nâng niu, trân trọng bởi đó đều là di sản cha ông.

“Từ cách thắt dây trên trang phục thế nào, đến những hình xăm mang nhiều ý nghĩa văn hóa Văn Lang, tất cả đều được nghiên cứu rất kỹ. Đặc biệt, Vua Hùng mặc bộ giáp bằng đồng thật, những chiếc vòng chân, vòng tay bằng đồng nặng trịch, nghiến vào da thịt rất đau nhưng diễn viên cũng phải cố chịu,” nam diễn viên chia sẻ.

Trăn trở với phim lịch sử

Từ dự án phim này, nghệ sỹ Trọng Trinh bày tỏ trăn trở về dòng phim lịch sử Việt Nam. Ông cho rằng mỗi triều đại Việt, mỗi trận đánh bi hùng trong quá khứ đều có thể là chất liệu để sản xuất những bộ phim hoành tráng. Thế nhưng lâu nay, đề tài lịch sử vẫn được xem là “vùng đất khó” mà ít nhà làm phim dám đặt chân đến.

Nguyên nhân chủ yếu là vì khó triển khai và thiếu nguồn lực.

“Lịch sử là những gì đã được ghi chép lại, lên phim mà làm khác đi là sẽ gây tranh cãi, nhưng chúng ta cần hiểu rằng có những trận đánh hay chiến dịch chỉ có cao trào trong một khoảng thời gian ngắn, đạo diễn chỉ ‘tỉa’ chi tiết ấy ra làm phim là đủ hay rồi. Trận chiến trên sông Bạch Đằng, hay ba lần nhà Trần đánh quân Nguyên Mông… bản thân câu chuyện đó đã hay rồi, kết hợp với kỹ xảo nữa thì tuyệt vời lắm. Tôi mong rằng người làm phim sẽ mạnh dạn hơn, không ngại va chạm, và khán giả thì cần cái nhìn cởi mở hơn,” diễn viên Trọng Trinh bày tỏ.

Trong câu chuyện về phim Việt, ông nhiều lần nhắc đến tình yêu và sự đam mê. Ông tin rằng nếu làm phim bằng cái tâm thì khán giả cũng sẽ bao dung hơn với những chi tiết chưa trọn vẹn, miễn là bộ phim toát lên được chất Việt, tinh thần Việt.

Ở vai trò đạo diễn, Nghệ sỹ Nhân dân Trọng Trinh thấu hiểu những cái khó của các nhà làm phim Việt. Ông mong Nhà nước tiếp tục phát huy vai trò định hướng, dẫn dắt, mở đường.

“Vừa qua, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đã tạo bầu không khí hứng khởi đối với những người làm văn hóa. Hay như bộ phim ‘Huyền tình Dạ Trạch’ được thực hiện cũng là sự hưởng ứng Nghị quyết 09 của Thành ủy Hà Nội về việc phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô. Tôi cho rằng những chủ trương về văn hóa như vậy có tác động rất lớn đến đội ngũ sáng tạo,” nghệ sỹ Trọng Trinh chia sẻ.

Không chỉ là một bộ phim có ý nghĩa về lịch sử-văn hóa, với nghệ sỹ Trọng Trinh, “Huyền tình Dạ Trạch” là một dấu ấn đẹp trong nghề khi ông lại có cơ hội góp mặt trong một dự án phim Tết dành tặng khán giả.

Đối với ông, Tết cổ truyền là thời khắc thiêng liêng không gì có thể thay thế. Gia đình ông vẫn luôn duy trì phong tục đón Tết truyền thống.

“Tôi luôn nhớ Tết xưa, cả gia đình quây quần canh nồi bánh chưng hoặc có năm thì mấy nhà trong xóm chung nhau gói bánh. Ngoài những chiếc bánh to thế nào cũng gói thêm dăm bánh nhỏ làm quà cho trẻ con. Không khí lúc ấy đặc biệt lắm, phải có cái se lạnh ấy, hơi ấm bếp củi ấy và nồi bánh chưng ấy thì mới là Tết,” nghệ sỹ tâm sự.

Ông cho rằng Tết là phải có đào quất. Dù bây giờ có nhiều loại hoa nhập ngoại rất đẹp nhưng thiếu đi đào quất thì thiếu đi phong vị Tết.

“Có năm con tôi biếu một cành hoa mộc lan to, đúng tiêu chí đẹp độc lạ, hoành tráng, nhưng tôi bảo vẫn phải có cành đào. Ấy mới đúng là Tết Việt, không gì có thể thay thế,” nghệ sỹ nói./.