Ông lão 90 tuổi kể chuyện gặp “liệt sĩ” ở nghĩa trang

Đã 90 tuổi nhưng hàng ngày ông Ích vẫn đạp xe ra nghĩa trang đều đặn. Ảnh: L.N

Lấy nghĩa trang làm nhà

Gần 30 năm nay, người dân ở xã Bảo Đài đã quen với hình ảnh một ông cụ đầu đội mũ vải, sáng sớm rong chiếc xe đạp cũ ra làng Chãng, cách nhà mấy cây số để nhổ cỏ, tỉa cây, hương khói cho các mộ phần trong nghĩa trang liệt sĩ của xã.

Ở cái tuổi 90, ông Ích vẫn còn rất minh mẫn và nhanh nhẹn. Ông Ích kể, năm 1988, xã Bảo Đài mới xây dựng lại khu nghĩa trang này. Ban đầu, ông nhận công việc quản trang như một việc cần làm của những người đang sống. Cứ như thế gần 30 năm qua, ông quen thuộc với từng phần mộ, từng ô gạch, mỗi gốc cây trong nghĩa trang này. Ông bảo: “Phải làm cẩn thận, chu đáo, giữ nghĩa trang luôn sạch để thân nhân của các liệt sĩ an tâm. Có những liệt sĩ quê ở Nam Định, Nghệ An hy sinh trên cánh đồng làng Chãng cũng được chôn cất tại đây, chăm sóc phần mộ chu đáo cũng là một cách để linh hồn họ bớt cô quạnh”.

Gần 30 năm làm quản trang, chứng kiến biết bao buồn vui, những câu chuyện của các liệt sĩ và thân nhân gia đình họ. Ông Ích nhớ thông tin từng ngôi mộ, nhớ hoàn cảnh của từng liệt sĩ. Ông không nhớ hết mình đã trồng được bao nhiêu cây xanh, thắp bao nhiêu tuần hương, nhổ bao nhiêu cụm cỏ, kể bao nhiêu câu chuyện về các anh hùng liệt sĩ.

Bóng ông Ích in trên từng ngôi mộ từ những ngày ông còn khỏe, tóc xanh cho tới khi dáng đi không còn thẳng, mắt cũng đã mờ dần, mái tóc ngả bạc. Ông gắn bó với nghĩa trang này tới mức người dân trong xã vẫn gọi ông là “thổ địa” của quả đồi làng Chãng này. Làm “nghề” ngót 1/3 cuộc đời, tuổi đã già, cách đây vài năm, thấy ông cứ đi đi về về sớm tối, xã đã cất cho ông một căn nhà ngay cạnh nghĩa trang để ông tiện bề trông nom, chăm sóc. Ngôi nhà nhỏ đơn sơ với một bộ bàn ghế, bộ ấm chén uống nước, một cái giường nhỏ cuối phòng và một cái võng dù nhỏ. Trong nhà đồ đạc không nhiều nhưng bàn uống nước lúc nào cũng sắp sẵn một ấm trà nóng đón tiếp mọi người khi tới viếng nghĩa trang.

“Tôi ở nghĩa trang gần như là ở nhà vậy. Tôi tin rằng, việc làm của mình sẽ để lại phúc đức cho con cháu sau này”, ông Ích nói.

Hỏi về gia đình, ông bảo mình có tới 14 người con, 10 gái, 4 trai trong đó có 12 người đã từng tham gia kháng chiến bảo vệ Tổ quốc và cả 12 người đều trở về lành lặn. Tới nay tất cả con ông đã lập gia đình. Ông chăm sóc nghĩa trang này cũng là an ủi linh hồn đồng đội của các con.

Liệt sĩ “về” kể chuyện tình yêu

Ngày này qua ngày khác, bóng dáng ông Ích luôn ẩn giữa những ngôi mộ. Ông kể: “Có những trưa hè oi nóng, tôi mang võng dù ra mắc vào hàng cây cạnh nghĩa trang nằm ngủ, nửa tỉnh nửa mơ tôi thấy rất nhiều bộ đội, nghe được cả những tiếng cười nói râm ran của họ. Nhiều đêm ngủ lại, tôi vẫn hay gặp các anh về trong giấc mơ. Có người nói tôi ở ngoài nghĩa trang nhiều quá, bị ám ảnh thành ra thế nhưng tôi luôn tâm niệm rằng, những liệt sĩ này sống anh hùng, chết ắt linh thiêng. Họ vẫn ẩn mình đâu đó quanh quả đồi này”.

Rồi ông Ích kể, có những đêm trăng mát, ông vừa chợp mắt thì có người đến vỗ ông ngồi dậy để nói chuyện. Ông bảo, đó là một người quê ở Nghệ An, trông cao lớn và đẹp trai lắm. “Cậu ấy bảo nằm ở nơi này mà nhớ quê hương, nhớ người yêu mới trao lời hẹn ước mà chưa kịp làm đám cưới quá. Khi tôi hỏi ở đâu, địa chỉ như thế nào thì cậu ấy không bảo gì và đi mất. Giật mình tỉnh giấc, cả đêm tôi không ngủ được. Lại lọ mọ ra thắp hương, trò chuyện với các vong linh đã khuất”, ông ngậm ngùi nói.

Có những giấc mơ mà ông cảm nhận như đang nghe người đối diện trò chuyện với mình: “Có một lần trong giấc mơ, tôi được trò chuyện với một liệt sĩ còn rất trẻ. Cậu ấy bảo, giờ còn sống thì có lẽ con cháu cũng đã lớn rồi. Khi đi tham gia chiến đấu thì mới chớm yêu một người, đi được mấy năm, khi đang định nghỉ phép về quê làm lễ cưới thì bị hi sinh trong một trận càn của địch. Giờ người yêu của anh ấy cũng đã có con cháu và sống rất hạnh phúc. Anh ấy bảo cảm thấy tiếc nuối vì không có cơ hội để đến với người mình yêu”.

Gần 30 năm sống bên cạnh mộ các liệt sĩ, với ông Ích, được làm công việc này đã là một niềm vui lớn của đời mình.

Bước sang tuổi 90, nhưng ông vẫn cần mẫn như ngày còn trai trẻ. Nhiều con cháu trong gia đình đều muốn ông nghỉ ngơi nhưng ông kiên quyết còn sức ngày nào thì vẫn còn gắn bó với nghĩa trang và các mộ phần của các liệt sĩ ngày ấy.

Chị Nguyễn Thị Khiêm, con dâu của ông chia sẻ: “Vì lo sức khỏe cho ông mà không ít lần gia đình khuyên ông nghỉ làm công việc ở nghĩa trang nhưng ông không muốn. Dần dần con cháu cũng nhận ra, với ông chăm sóc nghĩa trang không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm vui tuổi già. Con cháu lo nhưng vẫn ủng hộ, giúp ông dọn nghĩa trang những ngày ông ốm hay mưa gió để ông yên tâm”.

Thấy ông ho lụ khụ, chúng tôi băn khoăn hỏi, có khi nào ông nghĩ tới việc… nghỉ hưu chưa? Ông chỉ cười: “Khi nào tôi còn sức, vẫn nhổ được cỏ, vẫn cầm được cái liềm thì vẫn còn làm. Chỉ buồn vì tuổi cao sức yếu, không biết còn được bao lâu… Chỉ canh cánh nỗi lòng vì 56 ngôi mộ liệt sĩ đến nay vẫn chưa biết quê quán ở nơi nào, người thân của họ ra sao”.

Lê Nhung/Báo Gia đình & Xã hội