Phát hiện sớm viêm gan B- C nhờ kỹ thuật xét nghiệm NAT

Tại buổi giới thiệu này, BSCKII Phạm Tuấn Dương, Phó Viện trưởng Viện huyết học – Truyền máu Trung ương cho biết, điều đáng lo ngại nhất khi truyền máu hay chế phẩm máu vào cơ thể chính là nguy cơ nhiễm virus viêm gan B (HBV), viêm gan C (HCV), HIV bởi tỷ lệ người mắc các bệnh này ở nước ta không ít, đặc biệt là viêm gan B.

Theo số liệu thống kê toàn quốc, tỉ lệ huyết thanh dương tính với HIV, HCV không hề thấp, khi tỉ lệ huyết thanh dương tính với HIV là 0,28%; HCV là 0,4% và HBV là 8 - 25% tính trên 89 triệu dân. Còn tỉ lệ này ở người hiến máu lần lượt là 0,04% - 0,17% và 11,4%. Trong khi đó, cứ một người hiến máu sẽ có từ 1- 4 người nhận máu. Như vậy, nguy cơ lây truyền HIV, HCV và HBV là rất cao.

Để đạt độ chuẩn xác cao và giảm thiểu rủi ro lây lan các bệnh truyền nhiễm qua máu, đòi hỏi ngành Y tế cần có sự đầu tư không chỉ về nhân lực mà cần kỹ thuật phân tích sàng lọc quy chuẩn, hiện đại để đảm bảo truyền máu an toàn. NAT là kỹ thuật xét nghiệm sàng lọc máu tiên tiến nhất hiện nay. Đây là phương pháp sàng lọc sử dụng kỹ thuật sinh học phân tử phát hiện chất liệu di truyền (ADN, ARN) của các tác nhân gây bệnh như virus viêm gan B (HBV), virus viêm gan C (HCV) và virus HIV trong mẫu máu. Hiện nay, một số nước tiên tiến đã áp dụng thường quy kỹ thuật NAT để sàng lọc HIV, HBV, HCV cho máu và chế phẩm máu của người cho máu như: Mỹ, Nhật, Thụy Điển, Đức… Bộ Y tế cũng đã ban hành Thông tư hướng dẫn, cho phép áp dụng tại các trung tâm truyền máu, cơ sở sàng lọc máu của các bệnh viện trên toàn quốc theo lộ trình cụ thể.

GS.TS Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương cho rằng, kết hợp xét nghiệm huyết thanh học và kỹ thuật NAT trong sàng lọc máu giúp đạt tính chính xác và hiệu quả cao. Với xét nghiệm kỹ thuật NAT, sẽ giúp phát hiện trực tiếp các DNA hoặc RNA của virus thông qua nhân bản đoạn gen đặc hiệu của virus tăng lên nhiều lần và sau đó xác định chính xác virus đã nhiễm. Kỹ thuật này cũng giúp rút ngắn thời gian cửa sổ rất đáng kể trong việc phát hiện các virus lây nhiễm có trong mẫu máu, giảm thiểu sai sót và cho kết quả phân tích chính xác, đáng tin cậy. Từ đó, làm giảm nguy cơ lây nhiễm HIV, HCV, HBV qua truyền máu.

Hiện tại trên toàn quốc có các cơ sở truyền máu tại Hà Nội, TP HCM, Cần Thơ và tỉnh Thừa Thiên Huế là: Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương, Bệnh viện Truyền máu - Huyết học TPHCM, Bệnh viện Chợ rẫy và Bệnh viện Huyết học - Truyền máu Cần Thơ đã áp dụng kỹ thuật khuếch đại axít nucleic (NAT) trong sàng lọc máu. Đến năm 2018, NAT sẽ được áp dụng tại tất cả cơ sở truyền máu trên toàn quốc nhằm đảm bảo cung ứng nguồn máu an toàn cho toàn dân.

Phương Thuận/Báo Gia đình & Xã hội