Phạt nguội và chuyện cảnh sát “ôm chân”

Thôi thì thông cảm, vì đầu tư trang thiết bị, nhân lực để làm hoành tráng được như vậy cũng tốn kém lắm. Có lẽ phải bằng một phần mấy các dự án lãng phí, thất thoát, tham nhũng chứ không đùa! Dù chậm chạp so với thế giới nhưng thế cũng đáng biểu dương rồi. Từ giờ, người tham gia giao thông ở Hà Nội sẽ phải đi lại tử tế hơn, chứ không liếc ngang, liếc dọc trốn CSGT được nữa.

Nếu mô hình này được áp dụng trên toàn hệ thống giao thông cả nước, chắc chắn số vụ vi phạm sẽ giảm. Người vi phạm giảm thì đương nhiên sẽ có ít hơn những tình huống tiêu cực trên đường. Tiêu cực ở đây liên quan đến tiền. Dần dần, ý thức chấp hành luật giao thông của chúng ta sẽ được cải thiện rõ rệt. Và chẳng mấy mà văn hóa giao thông sẽ thực sự hiện hữu ở đường sá Việt Nam.

Viễn cảnh tươi sáng ấy minh họa cho một cái gì đó rất văn minh mà chúng ta chưa thể làm nổi. Viễn cảnh ấy là, như ta vẫn thấy trong phim ảnh nước ngoài hàng chục năm trước, CSGT chỉ cần ghi phiếu phạt kẹp vào kính trước ô tô. Thế là xong, chả cần có tài xế ở đấy cũng được, chả phải cãi vã, xin xỏ, dọa nạt, vòi vĩnh…

Lộ trình để không khí văn minh tồn tại trên các tuyến đường có thể được hình dung như thế. Có vẻ hơi dư một chút lạc quan nhưng đó là cách mà cơ chế luật pháp điều chỉnh được hành vi, tâm lý, văn hóa của con người – kể cả nó đã ở mức cố hữu tệ hại.

Nhưng ngoài hệ thống máy móc thì tư duy, tư cách làm việc của con người điểu khiển máy móc, đại diện luật pháp mới đóng vai trò quyết định xem Việt Nam đến bao giờ mới thực sự có văn hóa giao thông. Hãy ngẫm mà xem, có những thứ chả liên quan gì đến máy móc mà cũng có thay đổi được đâu: “Nghệ thuật” núp lùm, khả năng đặt “bẫy”, phạt theo “chỉ tiêu”, mãi lộ, bảo kê…

Hay cái phong thái uy nghiêm, đàng hoàng của người thực thi luật pháp cũng vậy. Đến bao giờ mới thôi cái cảnh đu xe, nhảy nóc capo, cãi nhau, vật nhau với người vi phạm, hay mới đây là ôm chân tài xế sau khi bị đạp khỏi cabin xe…? Đành rằng là hết mình vì công việc nhưng quả thực nhìn cứ lôi thôi, nhếch nhác vô cùng. Tư duy về bảo vệ sự uy nghiêm của luật pháp cần phải thay đổi. Tư duy về “thu tiền” về túi nhà nước hay túi nhà riêng cũng phải thay đổi.

Xét cho cùng, hệ thống máy móc nào cũng chỉ điều chỉnh được người tham gia giao thông là chính. Và như thế, hiệu quả mới được một nửa!

Việt Nguyễn/Báo Gia đình & Xã hội