Phát phiếu cho ai?

Số là, để hoàn thiện đề án, UBND TP đã giao Công an TP điều tra, khảo sát, phỏng vấn xã hội học với các hộ gia đình trên địa bàn. Hơn 15.000 phiếu khảo sát ở địa bàn 30 quận, huyện đã được phát ra. Kết quả khảo sát cho thấy, “có tới 90% người dân” ủng hộ hạn chế phương tiện cá nhân và lộ trình dừng hoạt động xe máy trong nội thành.

Trước đó không lâu, Viện Chiến lược giao thông cũng đã phát 16.000 phiếu khảo sát trên địa bàn Hà Nội. Kết quả cho thấy, có tới 85% ý kiến đồng ý giảm phương tiện cá nhân ở các quận ở Hà Nội, nhất là đối với xe máy.

Các chuyên gia cho rằng, so với 4 năm trước thì các ý kiến “gạch đá” dành cho đề án đã ít dần, do nhận thức của người dân về việc hạn chế tiến tới loại bỏ xe máy đã được nâng cao. Tuy nhiên, ngay khi khảo sát của Viện Chiến lược giao thông được báo chí đăng tải, trái với ý kiến cho rằng "nhận được sự đồng thuận" thì các comment thiên về phản đối lại chiếm ưu thế. Ngay cả con số về tỷ lệ 85% người dân đồng ý cũng khiến nhiều người băn khoăn rằng, khảo sát dành cho đối tượng nào, diễn ra ra sao?... Nếu số phiếu ấy phát cho những hộ đi lại bằng ô tô thì tỷ lệ đồng ý đương nhiên sẽ cao. Hiện Hà Nội có hơn 500.000 ô tô nên 16.000 phiếu đó còn chưa đủ cho các hộ có ô tô. 16.000/7.000.000 dân thì mới có 0,2% người dân được khảo sát thì chưa thể mang tính đại diện - một ý kiến phản biện.

Để thực hiện được lộ trình này cần rất nhiều giải pháp đồng bộ, như giải pháp về quản lý phương tiện tham gia giao thông, phát triển vận tải hành khách công cộng, cơ sở hạ tầng... Nhưng với đề án này, các ý kiến phản biện cho rằng, chúng ta vẫn đang đặt nặng việc “cấm đoán” hơn là đưa ra giải pháp. Muốn hạn chế phương tiện cá nhân thì giải pháp căn cơ là tập trung phát triển giao thông công cộng trước, sau đó mới đề cập đến việc hạn chế xe cá nhân, tiến tới cấm xe máy.

Nhìn rộng ra, chiến dịch giành lại vỉa hè cho người đi bộ sau một thời gian ra quân rầm rộ, quyết liệt nhưng chỉ được 2 tháng, mọi thứ gần như đã trở về như cũ. Nguyên nhân cũng vì thiếu sự đồng bộ, chưa phù hợp với bối cảnh và thiếu sự hài hòa với lợi ích người dân. Cũng tương tự như vậy, việc cấm sử dụng xe máy sẽ liên quan đến 45 triệu “chủ nhân” và sẽ còn khó khăn hơn nhiều nếu chỉ mặc định "thủ phạm" gây ra tắc đường là xe máy. Bởi ngay tại các quốc gia trong khu vực như Trung Quốc, Thái Lan, nơi hạn chế phương tiện xe máy thì việc tắc đường vẫn diễn ra trầm trọng nhất khu vực.

Chính vì vậy, các chuyên gia cho rằng, việc hạn chế xe cá nhân phải bao gồm cả xe máy và xe ô tô, cùng với đó là phát triển đồng bộ hệ thống giao thông công cộng. Đó mới là giải pháp căn cơ lâu dài thay vì chỉ nhằm vào việc loại bỏ xe máy. Bởi đó không chỉ là ảnh hưởng đến đời sống mưu sinh của đại bộ phận người dân mà còn kéo theo hệ lụy là tăng số lượng xe ô tô.

Nguyên Lê