Quản lý chồng chéo, chế tài “trừu tượng”
GiadinhNet - Bao lâu nay "than thổ phỉ" vẫn làm đau đầu các đơn vị ngành than, các cơ quan chức năng và người dân vùng mỏ Quảng Ninh.
Việc triệt phá nạn khai thác than trái phép vẫn được gọi là một "cuộc chiến không hồi kết". Nhưng "không hồi kết" cũng là bởi còn nhiều hạn chế trong phương pháp quản lý và cơ chế xử lý các đối tượng xâm phạm tài nguyên quốc gia.
Mỏ than "núp" trong nhà
"Các đối tượng khai thác than trái phép bây giờ dựng hầm lò đàng hoàng chứ không làm lộ thiên như trước nữa. Thậm chí trong nhà cũng có lò than. Chỉ cần cửa lò dài 3m, rộng 2m, giếng được đào thẳng xuống, chống lò như... nhà nước. Than được cẩu lên tầng 2, đêm cho ô tô lùi vào, tháo máng khoảng nửa tiếng là đầy rồi chạy. Sau đó phun nước rửa sạch, không còn tí dấu vết nào", ông Đào Xuân Đan - Chủ tịch UBND TP Hạ Long (Quảng Ninh) mô tả như vậy về "công nghệ" khai thác than trái phép tại 3 lò "thổ phỉ" mới bị lực lượng liên ngành triệt phá đầu tháng 7 tại tổ 58, 59 phường Cao Xanh.
Đây có thể được coi là hình ảnh chung về thực trạng khai thác trái phép than trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Quy mô của các lò than "thổ phỉ" ngày càng đa dạng, hình thức hoạt động ngày càng phức tạp, sự manh động dĩ nhiên cũng không hề giảm đi. Riêng tại TP Hạ Long, trong tổng số 20 phường, có 9 phường tồn tại các mỏ than trái phép - nóng bỏng nhất là ở các phường như Cao Xanh, Hà Khánh, Cao Thắng... Hơn 380 đợt triệt phá trong 6 tháng đầu năm 2011 của lực lượng liên ngành thành phố là con số đáng ghi nhận, song vẫn chưa thấm tháp gì nếu so sánh với nguồn lợi khổng lồ mà các đối tượng "thổ phỉ" đang ngày đêm bòn rút từ tài nguyên khoáng sản quốc gia.
“Trên anh, dưới tôi”
Với những khó khăn như trên, việc diệt tận gốc "than thổ phỉ" không phải nhiệm vụ một sớm một chiều. Như tại TP Hạ Long, đích thân Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Văn Hợp đảm nhiệm cương vị Đội trưởng Đội liên ngành xử lý các hoạt động khai thác, vận chuyển và kinh doanh than trái phép, đủ để hiểu rằng địa phương này "quyết chiến" như thế nào với vấn nạn này. Song, về góc độ quản lý, đã và đang tồn tại những bất cập cần khắc phục ở tất cả những vùng có mỏ than.
Vụ than thổ phí khoét rỗng chân, suýt làm sập cột điện cao thế tại khu 2 phường Hà Khánh hồi tháng 3/2011, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, tài sản quốc gia là một ví dụ. Mỏ than dưới đất là của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (do Xí nghiệp than Thành Công - trực thuộc Công ty Than Hòn Gai-Vinacomin trực tiếp quản lý). Phần cột điện lại của "ông điện lực”, và phường Hà Khánh quản lý đất đai khu vực này. Sự việc nghiêm trọng này đến nay vẫn chưa ra đâu vào đâu khi đã khởi tố vụ án mà chưa khởi tố bị can, ngoại trừ một lãnh đạo phường bị cách chức vì thiếu trách nhiệm. Thanh tra xây dựng của TP Hạ Long vẫn phải túc trực ở hiện trường để... trông!
Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, ông Đào Xuân Đan cho biết, Chính phủ đã có chế tài để ngăn chặn nạn khai thác than trái phép nhưng chưa cụ thể. Ví dụ, để bắt giữ các đối tượng, khởi tố hình sự thì mức độ phải là "khai thác than trái phép, gây hậu quả nghiêm trọng". Ông Đan cho rằng, khái niệm "nghiêm trọng" còn trừu tượng, gây khó khăn cho các cơ quan chức năng khi xử lý các vụ việc và không đủ tính răn đe.
Ông Đan nói: "Để chính quyền làm triệt để vấn đề này thì cần có một chế tài. Nếu có một Chỉ thị giống như 406 (việc cấm sản xuất, vận chuyển và đốt các loại pháo) thì bắt được hết, chỉ trong 6 tháng trời là làm sạch được ngay! Bây giờ thì ra tòa cãi nhau về "nghiêm trọng" cũng còn mệt chứ đừng nói gì đến xử". Ngoài ra, việc phát mại than trái phép bị bắt giữ cũng tốn thời gian, mất công sức không kém. Ông Đan dẫn chứng luôn một số tàu than lậu đang neo tại Bến Đoan (bên ngoài trụ sở UBND TP Hạ Long) đã 2 tuần mà chưa xử lý xong.
Rõ ràng, đang tồn tại những vấn đề liên quan đến phương thức quản lý loại tài nguyên quốc gia này cũng như chế tài xử lý các đối tượng khai thác, vận chuyển than trái phép cần được khắc phục. Nếu không, chuyện triệt phá "than thổ phỉ" sẽ mãi như "bắt cóc bỏ đĩa", khiến người dân sống gần "thổ phỉ" luôn nơm nớp lo sợ giật mìn sập nhà, cơ quan chức năng thì "đá bóng" trách nhiệm, còn tài sản quốc gia thì đang ngày đêm bị đánh cắp một cách trắng trợn.
|
- "Trong các vụ triệt phá mỏ than trái phép 3 tháng trở lại đây tại phường Cao Xanh, chưa có trường hợp nào đến mức độ có thể bắt giữ, khởi tố hình sự", ông Phạm Văn Sơn - Phó Chủ tịch UBND phường Cao Xanh. - “Có 31 điểm khai thác than trái phép; Thu giữ 200 tấn than trái phép trên địa bàn phường; Không có than lưu trên các điểm khai thác trái phép mà khai thác xong vận chuyển đi ngay; Ra quyết định xử phạt 16 trường hợp = 835 triệu đồng nhưng chưa thu được tiền phạt…” Trích biên bản làm việc của Đoàn giám sát Tỉnh ủy Quảng Ninh tại Đảng ủy phường Cao Xanh về quản lý, khai thác, vận chuyển, kinh doanh than. |
Việt Nguyễn
Thông báo
