Quảng Xương, Thanh Hóa: Chuyện đằng sau những cuộc mưu sinh bên kia biên giới

Con gái bà Gọn đã dắt hai đứa con lớn sang Trung Quốc làm ăn 3 năm nay… Ảnh: XH

Ngồi bệt trên khoảng sân trước nhà, anh Tám (ở thôn Tân, xã Quảng Nham) đang đan lại những mắt lưới của chiếc lồng sắt đánh ghẹ. Bữa nay biển động, anh Tám không đi thuyền được, đành mang đồ nghề ra sửa chữa cho hết ngày. Cách đây hơn một tháng, anh Tám trở về từ Quảng Đông, sau một thời gian dài làm chui bên Trung Quốc. Ngày về ngoài những hàng hóa mua được, anh còn mang theo cả vết thương trên người.

Chỉ vào bàn chân thương tật, anh Tám cho chúng tôi biết, đấy là kết quả của một tai nạn do chiếc xe chở đồ chèn lên chân khiến anh phải nằm viện ba tuần. Bị chủ lao động sa thải mà không bồi thường gì nên anh đành quay về nhà đi biển mưu sinh.

Ngoài trường hợp anh Tám, ở xã Quảng Nham rất nhiều người đã phải trở về sau khi bị công an Trung Quốc bắt vì đi lao động “chui”. Đây thực sự là một “ác mộng”, bởi không chỉ mất đứt khoản tiền môi giới mà còn bị giam mấy tháng, không có việc làm. Em Thái (SN 1996, ở thôn Thanh, xã Quảng Nham) buồn bã nói: “Đầu năm nay, bố em đi Trung Quốc để cùng làm một chỗ với mẹ và em trai. Nhưng mới sang đến nơi đã bị công an bắt, phạt 8.000 tệ (tương đương 24 triệu đồng) mới cho ra. “Công an Trung Quốc cứ thỉnh thoảng lại “quét” một lần. Bản thân em sang từ năm 2012, bị công an “quét” mới quay về nhà. Xã Quảng Nham trước nay có tổng cộng 15 người bị bắt và trục xuất về nước”.

Kể từ ngày phong trào đi lao động “chui” sang Trung Quốc rộ lên, hàng trăm người ở vùng quê nghèo đã đổ xô sang bên kia biên giới. Họ không chỉ lôi kéo những người trong độ tuổi lao động, mà còn kéo theo trẻ vị thành niên vào vòng xoáy mưu sinh.

Trong năm 2015, Trường THCS Quảng Nham đã có hàng chục em bỏ học, đầu năm 2016 lại có thêm vài em. Và không điều gì chắc chắn rằng con số này sẽ dừng lại. Ông Phạm Hồng Thái, Trưởng công an xã Quảng Nham cho biết, số học sinh đó bỏ học vì lực học quá kém và mục đích bỏ học để đi biển cùng gia đình. Tuy nhiên em Năm – một học sinh bỏ học khi đang học dở lớp 9 Trường THCS Quảng Nham chia sẻ, rất nhiều bạn bỏ học để sang Trung Quốc kiếm tiền. Như trường hợp của Năm, nhà có 8 anh em thì 7 người đã bỏ sang làm bên Trung Quốc.

Cùng với tình trạng học sinh bỏ học, an ninh trật tự ở xã Quảng Nham cũng trở nên phức tạp hơn so với trước đây. Anh Hoàng Tý, công an viên thôn Thanh chia sẻ, ở xã Quảng Nham bây giờ, bố mẹ đi làm ăn xa chỉ biết đem tiền về, bọn trẻ không có ai trông nom, dạy dỗ, dễ sa ngã vào các tệ nạn ma túy, cờ bạc, đánh nhau…

Theo tìm hiểu của PV, các xã ven biển của huyện Quảng Xương phần lớn thuộc vào vùng Bãi Ngang, điều kiện kinh tế khó khăn. Đây là lý do chính đưa họ đến sự tha phương cầu thực. Chúng tôi tìm vào nhà bà Nguyễn Thị Gọn (ở thôn Thắng, xã Quảng Nham). Nhìn cảnh bà lão 62 tuổi nuôi đứa cháu mồ côi cha, thiếu hơi ấm của mẹ mà không khỏi mủi lòng. Con gái bà Gọn là Nguyễn Thị Xuân, chồng mất sớm, chẳng để lại gì cho vợ ngoài mái tranh nghèo, 3 đứa con thơ và cục nợ ngót trăm triệu đồng. Chị Xuân cùng quẫn đành bỏ vào Nam bán vé số mưu sinh. Không sống nổi ở đất Sài Gòn, chị Xuân trở về quê dắt hai đứa con lớn đang tuổi ăn học sang Trung Quốc, để lại thằng út mới lên 7 tuổi cho bà ngoại trông giữ. May mà mấy năm đi làm, chị Xuân trả bớt được nợ, sửa lại được mái nhà, nuôi con út ăn học và chăm cho mẹ chồng nay ốm, mai đau.

Về vấn đề tạo công ăn việc làm cho lao động địa phương, ông Phạm Hồng Thái, Trưởng công an xã Quảng Nham cho biết, xã đã từng có đề nghị lên trên tạo điều kiện cho các công ty về đây mở xưởng, đến giờ vẫn chưa có phản hồi chính thức nào. Hiện tại, địa phương chỉ có thể đề nghị người dân kí cam kết thực hiện và tuyên truyền để họ hiểu về những hệ lụy của việc tha hương nơi xứ người.

Xuân Hải/Báo Gia đình & Xã hội