'Rộ' trào lưu học 'Nghệ ngữ' trên cộng đồng mạng
“Bửa nớ đi ngoài cươi bấp cái cẳng bổ trợt cái trục cúi, mai đi mần không đặng. Quê choa nói rứa đó, bọn bây dịch đi”.
Trong thời gian gần đây, một bài viết có tựa đề “Giáo trình tự học tiếng Nghệ trong 24h” đã lan truyền trong cộng đồng mạng Việt Nam với tốc độ chóng mặt. Với nội dung gồm những những kiến thức cơ bản kèm theo ví dụ minh họa sống động, “Giáo trình” này đã xuất hiện trên hàng chục diễn đàn lớn nhỏ và thu hút rất đông các bạn trẻ hào hứng vào học tiếng Nghệ.
Tiếng Nghệ thật là phong phú
Trong phần mở đầu của “giáo trình” tiếng Nghệ, người biên soạn cho biết “công trình” của mình được thực hiện nhằm “khắc phục tình trạng mình nói mà các bạn ngoài Bắc nghe không hiểu gì, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tiếng Nghệ An ngày càng cao của một số anh chị em ngoài Bắc muốn làm dâu rể Nghệ An”.
Theo giáo trình, tiếng Nghệ có ngữ pháp thống nhất với tiếng Việt nói chung và khá giống các tỉnh miền Trung (từ Nghệ An đến Thừa Thiên Huế) ở các từ vựng cơ bản như "mô, tê, răng, rứa".
Đặc trưng làm nên sự khác biệt giữa tiếng Nghệ Tĩnh với tiếng của các địa phương khác là ở âm điệu và hệ thống từ loại. Theo đó, về mặt âm điệu, người xứ Nghệ đọc dấu ngã (~) thành dấu nặng (.), cho nên nghe giọng Nghệ mới “nặng trình trịch”. Thậm chí, ở một số vùng, dấu hỏi (?) cũng được đọc thành dấu nặng (.). Các phụ âm “s” và “x”, “tr” và “ch”, “r” và “d” người Nghệ Tĩnh phát âm rất rõ, chứ không đọc bằng nhau như giọng Hà Nội.
![]() |
Về hệ thống từ vựng, mỗi địa phương ở Nghệ Tĩnh lại sử dụng những từ khác nhau, đặc biệt là danh từ, nhưng về toàn thể thì ở mọi vùng đều dùng chung một số từ thông dụng và phổ biến. Những từ vựng này được liệt kê ở một “từ điển” đi kèm “giáo trình”.
Bây đi mô đó, cho choa đi với = Các bạn đi đâu đấy, cho chúng tôi đi với.
Giừ mi ở chộ mô rứa? = Giờ cậu ở chỗ nào thế?
Đóng ci cựa lại = Đóng cái cửa lại.
Cấy chi rứa = Cái gì thế?
A ri là răng? = Như thế này là thế nào?
Phim ni xem hay đại = phim này xem khá hay.
Dắc con tru ra đồng = dắt con trâu ra đồng.
Ao ni su ri = Ao này sâu thế.
Giải mã bài thơ tiếng Nghệ bí hiểm
Ngay sau khi nghiềm ngẫm giáo trình tiếng Nghệ, cảm nhận đầu tiên của nhiều bạn trẻ không phải người Nghệ An, Hà Tĩnh là tiếng Nghệ cực kỳ khó “nhằn”. Thành viên kubihihihi, diễn đàn Vozforum nhận xét: “Học tiếng này cũng như học tiếng Anh, cứ phải tiếp xúc nhiều mới nói sõi được, chứ cứ đọc công thức thì không thể nào mà nhớ nổi”.
Theo những thành viên là người gốc Nghệ thì “giáo trình” trên mới chỉ cung cấp những kiến thức cực kỳ sơ đẳng, đặc biệt là từ vựng tiếng Nghệ. Tuy nhiên, nhiều người vẫn rất hào hứng bắt tay ngay vào thực hành tiếng Nghệ bằng cách học dịch “Nghệ ngữ”. Thành viên có nick tinhyeudimat, một “chuyên gia” tiếng Nghệ đưa ra đề bài: “Bửa nớ đi ngoài cươi bấp cái cẳng bổ trợt cái trục cúi, mai đi mần không đặng. Quê choa nói rứa đó, bọn bây dịch đi”.
Đáp án đúng được thành viên yeu2lan đưa ra: “Bữa kia đi ngoài sân vấp cái chân ngã trầy đầu gối, mai không đi làm được”.
Nhưng hóc búa nhất vẫn là một bài thơ tiếng Nghệ mà người tỉnh ngoài đọc thì chỉ có nước… ú ớ như đọc mật mã. Thậm chí, nhiều người Nghệ chính gốc cũng không thể “giải mã” đúng 100% bởi bài thơ sử dụng khá nhiều từ địa phương riêng biệt.
Dưới đây là nội dung bài thơ: "Mùa nực với mùa gắt/Kêu chắc đến rồi tề/Dừ sốt hơn bựa tê.../Khát khô mui nẻ họng/Ung bứt toóc dới rọng/Mụ cào ló trửa cươi/Con chắt ả mô rồi/Hắn cợi tru vô rú/Bếp lạnh tanh mun trú/Cho ga trọi ga bươi/Nác chát ở mô rồi/Múc cho tui một đọi/O tê ngong rành sọi/Ả nớ chộ cũng tài/O ả có thương ngài/Nấu cho nồi nác chát/Tui uống vô mát rọt/Thứ chè gay rành tài/Nắng ra răng mặc trời/Cũng thua nồi nác chát".
Và đây là một “bản dịch” được cho là tương đối “chuẩn” của thành viên có nick thanhve:
Mùa nực với mùa gắt - Mùa nóng với mùa gặt
Kêu chắc đến rồi tề - Kêu nhau đến rồi kìa
Dừ sốt hơn tự tê - Giờ nóng hơn dạo trước
Sốt khô mui nẻ họng - Nóng khô môi nẻ họng
Ung bứt toóc dới rọng - Ông gặt lúa dưới ruộng
Mụ cào ló trửa cươi - Bà cào lúa giữa sân
Con chắt ả mô rồi - Con bé chắt của chị đâu rồi
Hắn cợi tru vô rú - Nó cưỡi trâu vào núi
Bếp lạnh tanh mun trú - Bếp lạnh tanh mun trấu
Cho ga trọi ga bươi - Cho gà chọi gà bươi
Nác chát ở mô rồi - Nước chát ở đâu rồi
Múc cho tui một đọi - Múc cho tôi một bát
O tê ngong rành sọi - Cô kia ngong(?) giỏi thật
Ả nớ chộ cũng tài - Chị kia thấy cũng tài
O ả có thương ngài - Cô với chị có thương người
Nấu cho nồi nước chát - Nấu cho nồi nước chát
Tui uống vô mát rọt - Tôi uống vào mát ruột
Thứ chè gay rành tài - Thứ chè gay tài thật
Nắng ra răng mặc trời - Nắng thế nào thì mặc trời
Cũng thua nồi nước chát - Cũng thua nồi nước chát
Nhìn chung, dù còn đơn giản nhưng sự ra đời của giáo trình tự học tiếng Nghệ đã được các bạn trẻ hưởng ứng nồng nhiệt. “Tiếng Nghệ rất khó nhưng cũng rất dễ thương. Hè này về Nghệ An du lịch chắc chắn mình sẽ mang theo “cẩm nang” tiếng Nghệ này để tập nói chuyện với người địa phương”, Phương An, thành viên mạng xã hội Facebook, chia sẻ.
Cây mai trăm tuổi giá hơn 3 tỷ đồng ở An Giang
Xã hội - 48 phút trướcMột cây mai vàng cổ thụ khoảng 100 năm tuổi đang thu hút sự chú ý của đông đảo người dân và du khách khi tới chợ hoa xuân Long Xuyên (phường Long Xuyên, tỉnh An Giang), "cụ mai" có dáng thế đồ sộ, tán rộng và giá bán cũng "khủng" không kém.
Vì sao năm 2026 người nộp thuế bắt buộc phải đăng ký mã số thuế cá nhân?
Đời sống - 2 giờ trướcGĐXH - Theo quy định của pháp luật Việt Nam, cá nhân có thu nhập chịu thuế (từ tiền lương, tiền công, kinh doanh...) đều phải đăng ký mã số thuế để cơ quan nhà nước theo dõi và quản lý việc thực hiện nghĩa vụ đóng góp vào ngân sách.
Thái Nguyên: Sau vụ CSGT hy sinh, nhìn lại nguy cơ từ xe tải chở đất phục vụ dự án tái định cư Bản Áng
Đời sống - 2 giờ trướcGĐXH - Vụ tai nạn giao thông khiến một cán bộ CSGT hy sinh khi làm nhiệm vụ một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn giao thông. Thực tế tại dự án Khu tái định cư Bản Áng cho thấy xe tải chở đất, nhiều xe gắn phù hiệu “TQ”, hoạt động dày đặc trong khu dân cư, phát sinh bụi bặm và nguy cơ tai nạn.
'Cụ' đào trăm năm tuổi, giá thuê 120 triệu đồng giữa phố Hà Nội
Xã hội - 2 giờ trướcGiữa chợ hoa xuân trên đường Lạc Long Quân (Hà Nội) những ngày cận Tết, xuất hiện gốc đào cổ thụ với giá cho thuê hơn trăm triệu đồng.
Du khách háo hức đi tham quan… nghĩa địa
Xã hội - 3 giờ trướcBị cuốn hút bởi các clip “rì viu” lăng mộ, hai du khách nước ngoài đã dành nhiều thời gian để đi tham quan nơi an nghỉ của người Việt sau khi đến Đà Nẵng.
Hé lộ manh mối bất ngờ khiến nhóm cướp ngân hàng ở Gia Lai sa lưới
Pháp luật - 3 giờ trướcSau 18 ngày gây ra vụ cướp ngân hàng rúng động ở Gia Lai, lực lượng công an đã bắt giữ nhóm hung thủ từ những manh mối bất ngờ.
Hà Nội: Camera AI trích xuất danh sách 54 trường hợp vượt đèn đỏ từ 6/2 - 7/2
Pháp luật - 7 giờ trướcGĐXH - Trong 24 giờ qua (từ 6/2 - 7/2) dữ liệu mới nhất từ hệ thống giám sát thông minh (Camera AI) cho thấy ý thức chấp hành đèn tín hiệu của người dân tại các nút giao nội đô vẫn còn nhiều hạn chế, trong khi lưu lượng phương tiện trên cao tốc đang có xu hướng tăng cao.
Chuyện khó tin về người đàn ông nằm ngửa như khúc gỗ, cưới vợ đẹp, xây nhà tiền tỷ
Xã hội - 9 giờ trướcGĐXH - Suốt gần 24 năm, anh Nguyễn Bá Kỳ (phường Vinh Lộc, Nghệ An) sống trong tư thế nằm ngửa vì căn bệnh viêm đa khớp hiếm gặp khiến cơ thể gần như bất động. Thế nhưng, cuộc đời tưởng chừng chỉ gắn với chiếc giường bệnh, anh dựng xây gia đình và tạo cơ ngơi tiền tỷ, vượt lên mọi nghiệt ngã.
Công an phát thông báo tìm kiếm bé gái 14 tuổi mất liên lạc nhiều ngày
Xã hội - 9 giờ trướcGĐXH - Bé gái 14 tuổi rời nhà từ 4 ngày trước rồi mất liên lạc. Dù gia đình tổ chức liên hệ, tìm kiếm ở nhiều khu vực nhưng chưa tìm thấy cháu.
Phá đường dây sản xuất gạo giả thương hiệu tại Hà Tĩnh
Pháp luật - 9 giờ trướcGĐXH - Công an tỉnh Hà Tĩnh vừa triệt phá một đường dây sản xuất, buôn bán gạo giả thương hiệu “Thơm Lài Sữa” và một số nhãn hiệu nổi tiếng.
Dự báo thời tiết ngày 8/2: Hà Nội mưa rét đến bao giờ?
Xã hộiGĐXH - Dự báo thời tiết ngày 8/2, không khí lạnh đã ảnh hưởng đến khu Đông Bắc Bộ và một số nơi ở Tây Bắc Bộ, gây mưa, mưa rào rải rác, có nơi có dông; nhiệt độ giảm khoảng 1–3 độ.
