'Rộ' trào lưu học 'Nghệ ngữ' trên cộng đồng mạng
“Bửa nớ đi ngoài cươi bấp cái cẳng bổ trợt cái trục cúi, mai đi mần không đặng. Quê choa nói rứa đó, bọn bây dịch đi”.
Trong thời gian gần đây, một bài viết có tựa đề “Giáo trình tự học tiếng Nghệ trong 24h” đã lan truyền trong cộng đồng mạng Việt Nam với tốc độ chóng mặt. Với nội dung gồm những những kiến thức cơ bản kèm theo ví dụ minh họa sống động, “Giáo trình” này đã xuất hiện trên hàng chục diễn đàn lớn nhỏ và thu hút rất đông các bạn trẻ hào hứng vào học tiếng Nghệ.
Tiếng Nghệ thật là phong phú
Trong phần mở đầu của “giáo trình” tiếng Nghệ, người biên soạn cho biết “công trình” của mình được thực hiện nhằm “khắc phục tình trạng mình nói mà các bạn ngoài Bắc nghe không hiểu gì, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tiếng Nghệ An ngày càng cao của một số anh chị em ngoài Bắc muốn làm dâu rể Nghệ An”.
Theo giáo trình, tiếng Nghệ có ngữ pháp thống nhất với tiếng Việt nói chung và khá giống các tỉnh miền Trung (từ Nghệ An đến Thừa Thiên Huế) ở các từ vựng cơ bản như "mô, tê, răng, rứa".
Đặc trưng làm nên sự khác biệt giữa tiếng Nghệ Tĩnh với tiếng của các địa phương khác là ở âm điệu và hệ thống từ loại. Theo đó, về mặt âm điệu, người xứ Nghệ đọc dấu ngã (~) thành dấu nặng (.), cho nên nghe giọng Nghệ mới “nặng trình trịch”. Thậm chí, ở một số vùng, dấu hỏi (?) cũng được đọc thành dấu nặng (.). Các phụ âm “s” và “x”, “tr” và “ch”, “r” và “d” người Nghệ Tĩnh phát âm rất rõ, chứ không đọc bằng nhau như giọng Hà Nội.
![]() |
Về hệ thống từ vựng, mỗi địa phương ở Nghệ Tĩnh lại sử dụng những từ khác nhau, đặc biệt là danh từ, nhưng về toàn thể thì ở mọi vùng đều dùng chung một số từ thông dụng và phổ biến. Những từ vựng này được liệt kê ở một “từ điển” đi kèm “giáo trình”.
Bây đi mô đó, cho choa đi với = Các bạn đi đâu đấy, cho chúng tôi đi với.
Giừ mi ở chộ mô rứa? = Giờ cậu ở chỗ nào thế?
Đóng ci cựa lại = Đóng cái cửa lại.
Cấy chi rứa = Cái gì thế?
A ri là răng? = Như thế này là thế nào?
Phim ni xem hay đại = phim này xem khá hay.
Dắc con tru ra đồng = dắt con trâu ra đồng.
Ao ni su ri = Ao này sâu thế.
Giải mã bài thơ tiếng Nghệ bí hiểm
Ngay sau khi nghiềm ngẫm giáo trình tiếng Nghệ, cảm nhận đầu tiên của nhiều bạn trẻ không phải người Nghệ An, Hà Tĩnh là tiếng Nghệ cực kỳ khó “nhằn”. Thành viên kubihihihi, diễn đàn Vozforum nhận xét: “Học tiếng này cũng như học tiếng Anh, cứ phải tiếp xúc nhiều mới nói sõi được, chứ cứ đọc công thức thì không thể nào mà nhớ nổi”.
Theo những thành viên là người gốc Nghệ thì “giáo trình” trên mới chỉ cung cấp những kiến thức cực kỳ sơ đẳng, đặc biệt là từ vựng tiếng Nghệ. Tuy nhiên, nhiều người vẫn rất hào hứng bắt tay ngay vào thực hành tiếng Nghệ bằng cách học dịch “Nghệ ngữ”. Thành viên có nick tinhyeudimat, một “chuyên gia” tiếng Nghệ đưa ra đề bài: “Bửa nớ đi ngoài cươi bấp cái cẳng bổ trợt cái trục cúi, mai đi mần không đặng. Quê choa nói rứa đó, bọn bây dịch đi”.
Đáp án đúng được thành viên yeu2lan đưa ra: “Bữa kia đi ngoài sân vấp cái chân ngã trầy đầu gối, mai không đi làm được”.
Nhưng hóc búa nhất vẫn là một bài thơ tiếng Nghệ mà người tỉnh ngoài đọc thì chỉ có nước… ú ớ như đọc mật mã. Thậm chí, nhiều người Nghệ chính gốc cũng không thể “giải mã” đúng 100% bởi bài thơ sử dụng khá nhiều từ địa phương riêng biệt.
Dưới đây là nội dung bài thơ: "Mùa nực với mùa gắt/Kêu chắc đến rồi tề/Dừ sốt hơn bựa tê.../Khát khô mui nẻ họng/Ung bứt toóc dới rọng/Mụ cào ló trửa cươi/Con chắt ả mô rồi/Hắn cợi tru vô rú/Bếp lạnh tanh mun trú/Cho ga trọi ga bươi/Nác chát ở mô rồi/Múc cho tui một đọi/O tê ngong rành sọi/Ả nớ chộ cũng tài/O ả có thương ngài/Nấu cho nồi nác chát/Tui uống vô mát rọt/Thứ chè gay rành tài/Nắng ra răng mặc trời/Cũng thua nồi nác chát".
Và đây là một “bản dịch” được cho là tương đối “chuẩn” của thành viên có nick thanhve:
Mùa nực với mùa gắt - Mùa nóng với mùa gặt
Kêu chắc đến rồi tề - Kêu nhau đến rồi kìa
Dừ sốt hơn tự tê - Giờ nóng hơn dạo trước
Sốt khô mui nẻ họng - Nóng khô môi nẻ họng
Ung bứt toóc dới rọng - Ông gặt lúa dưới ruộng
Mụ cào ló trửa cươi - Bà cào lúa giữa sân
Con chắt ả mô rồi - Con bé chắt của chị đâu rồi
Hắn cợi tru vô rú - Nó cưỡi trâu vào núi
Bếp lạnh tanh mun trú - Bếp lạnh tanh mun trấu
Cho ga trọi ga bươi - Cho gà chọi gà bươi
Nác chát ở mô rồi - Nước chát ở đâu rồi
Múc cho tui một đọi - Múc cho tôi một bát
O tê ngong rành sọi - Cô kia ngong(?) giỏi thật
Ả nớ chộ cũng tài - Chị kia thấy cũng tài
O ả có thương ngài - Cô với chị có thương người
Nấu cho nồi nước chát - Nấu cho nồi nước chát
Tui uống vô mát rọt - Tôi uống vào mát ruột
Thứ chè gay rành tài - Thứ chè gay tài thật
Nắng ra răng mặc trời - Nắng thế nào thì mặc trời
Cũng thua nồi nước chát - Cũng thua nồi nước chát
Nhìn chung, dù còn đơn giản nhưng sự ra đời của giáo trình tự học tiếng Nghệ đã được các bạn trẻ hưởng ứng nồng nhiệt. “Tiếng Nghệ rất khó nhưng cũng rất dễ thương. Hè này về Nghệ An du lịch chắc chắn mình sẽ mang theo “cẩm nang” tiếng Nghệ này để tập nói chuyện với người địa phương”, Phương An, thành viên mạng xã hội Facebook, chia sẻ.
Phú Thọ: Những vi phạm tại các trang trại gia công cho C.P. nhìn từ kết quả kiểm tra?
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Ngoài trang trại của ông Nguyễn Thành Công, cơ quan chức năng xã Cao Đương, tỉnh Phú Thọ xác định thêm các trang trại khác cũng vi phạm các quy định về đất đai, môi trường và tài nguyên nước, trong đó có những cơ sở chăn nuôi gia công cho Công ty Cổ phần chăn nuôi C.P. Việt Nam.
Tin mới nhất về tình hình mưa, rét tại Hà Nội và các vùng miền trong dịp Tết Nguyên đán 2026
Thời sự - 5 giờ trướcGĐXH - Cơ quan khí tượng đã có những nhận định sơ bộ về thời tiết các khu vực trên cả nước dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Hà Nội: Cảnh hoang tàn, ô nhiễm bên trong dự án công viên sinh thái Vĩnh Hưng bỏ hoang nhiều năm
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Được kỳ vọng trở thành không gian công cộng hiện đại góp phần cải thiện môi trường sống tại cửa ngõ phía Nam Hà Nội, thế nhưng sau nhiều năm, dự án Công viên sinh thái Vĩnh Hưng (phường Vĩnh Hưng) vẫn chỉ là một khu vực nhếch nhác, hoang hóa...
Cụ bà ‘hốt hoảng’ khi nhận 2 tỷ đồng từ tài khoản lạ
Đời sống - 7 giờ trướcTrong 1 ngày, tài khoản bà Châu bất ngờ nhận được 4 lượt chuyển khoản từ một tài khoản lạ, với tổng số tiền gần 2 tỷ đồng, bà hốt hoảng đi trình báo công an.
Năm 2026 có phải là năm nhuận Dương lịch không?
Đời sống - 11 giờ trướcGĐXH - Bước sang năm 2026, nhiều người thắc mắc liệu đây có phải là năm nhuận hay không, bởi khái niệm "nhuận" trong Dương lịch và Âm lịch không hoàn toàn giống nhau.
Chi tiết các điểm bắn pháo hoa dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 tại Hà Nội
Đời sống - 11 giờ trướcGĐXH - Hà Nội sẽ tổ chức bắn pháo hoa chào năm mới Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 tại 33 điểm với 34 trận địa.
Danh tính hai tên cướp ngân hàng ở Gia Lai
Pháp luật - 12 giờ trướcGĐXH - Công an tỉnh Gia Lai đã bắt giữ thành công 2 kẻ cướp Ngân hàng Vietcombank – Chi nhánh Gia Lai. Hai đối tượng gồm: Phạm Anh Tài (SN 1990, trú 21 Đặng Thái Thân, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi) và Lê Văn Ân (SN 1993, trú xã Đăk Cẩm, tỉnh Quảng Ngãi).
Những ngày sinh Âm lịch được cho là 'để phúc cho con'
Đời sống - 13 giờ trướcGĐXH - Có những ngày sinh Âm lịch được xem là mang "phúc khí bền lâu", người sinh ra sống hiền lành, nhân hậu, đặc biệt con cái cũng được hưởng lộc từ đức độ của cha mẹ.
LPBank đồng hành cùng dự án 'Thoát khỏi sàn nhà', hỗ trợ trẻ em bại não tại Ninh Bình
Xã hội - 15 giờ trướcHơn cả một hoạt động thiện nguyện, chương trình trao tặng dụng cụ phục hồi chức năng cho trẻ bại não tại Ninh Bình đã mang đến niềm hy vọng, tiếp thêm động lực cho nhiều gia đình khó khăn trước thềm năm mới. Qua đó, Ngân hàng Lộc Phát Việt Nam (LPBank) tiếp tục khẳng định dấu ấn của một ngân hàng phát triển song hành cùng trách nhiệm cộng đồng.
Trung tâm Hội nghị Hàm Rồng đổ nát, hoang tàn
Xã hội - 16 giờ trướcGĐXH - Trung tâm Hội nghị hơn 160 tỷ đồng tại Thanh Hóa đang bị bỏ hoang, xuống cấp trầm trọng, khung cảnh tan hoang như vừa bước ra từ tâm bão.
Những ngày sinh Âm lịch được cho là 'để phúc cho con'
Đời sốngGĐXH - Có những ngày sinh Âm lịch được xem là mang "phúc khí bền lâu", người sinh ra sống hiền lành, nhân hậu, đặc biệt con cái cũng được hưởng lộc từ đức độ của cha mẹ.
