Sai lầm người cao tuổi hay mắc khi điều trị đái tháo đường

Người cao tuổi mắc đái tháo đường cần tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ để tránh gặp biến chứng. Ảnh minh họa

Bệnh hay gặp ở người cao tuổi

Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa glucid mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng tăng đường máu và rối loạn chuyển hóa glucid, lipid, protid. Bệnh không gây ra cái chết nhanh chóng như những bệnh cấp tính khác, tuy nhiên, nó lại âm thầm tiến triển dẫn đến người bệnh không thể qua khỏi. Trên thế giới, đái tháo đường được coi là một trong 77 nguyên nhân dẫn đến tử vong.

Theo số liệu của Liên đoàn đái đường thế giới, cứ 7 giây lại có một người tử vong do đái tháo đường. Căn bệnh này có thể tăng nguy cơ tim mạch như nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não. Người mắc đái tháo đường có thể giảm tuổi thọ từ 6 – 10 năm so với người không mắc đái tháo đường. Theo TS.BS Nguyễn Quang Bảy, Phụ trách khoa Nội tiết - Đái tháo đường (Bệnh viện Bạch Mai), hiện thế giới có hơn 425 triệu người đang sống với bệnh đái tháo đường. Mỗi giờ, có thêm hơn 1.000 người mắc đái tháo đường mới.

Tại Việt Nam, theo thống kê, năm 2017, Việt Nam có tới 3,53 triệu người đang chung sống với bệnh đái tháo đường. Dự đoán đến năm 2045 sẽ có 6,3 triệu người mắc căn bệnh này. Đây cũng là căn bệnh hay gặp ở NCT và gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Theo PGS.TS Hồ Thị Kim Thanh, Trưởng khoa Nội tiết – Cơ xương khớp (Bệnh viện Lão khoa Trung ương), đa phần bệnh nhân NCT nhập viện thuộc thể đái tháo đường type 2, với biểu hiện tiến triển âm thầm nhiều năm không có triệu chứng rõ rệt. Người bệnh chủ yếu đi khám ở giai đoạn muộn, khi đã có biến chứng. Tỷ lệ bệnh nhân nhập viện vì biến chứng rất cao (hơn 70%).

Theo các bác sĩ, nguyên nhân làm tăng tỷ lệ mắc đái tháo đường ở những NCT là do thay đổi về chuyển hóa glucose; do rối loạn tiết insulin và kháng insulin tăng lên theo tuổi hoặc do NCT thường phải dùng nhiều loại thuốc nên ảnh hưởng đến đường máu. Bên cạnh đó, lối sống tĩnh, ít hoạt động dẫn đến thừa cân, béo phì cũng được coi là nguyên nhân gây ra đái tháo đường ở NCT.

Bệnh thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng và dễ bị người bệnh bỏ qua. Tuy nhiên, một số dấu hiệu có thể nghi ngờ bệnh như: đi tiểu thường xuyên và hay khát nước; mệt mỏi; hay bị đói; giảm thị lực; bị tê hoặc ngứa các đầu chi; hay bị nhiễm trùng; tăng hoặc giảm cân đột ngột không có lý do...

Đái tháo đường gây ra nhiều biến chứng mạn tính nguy hiểm làm rối loạn hoặc suy giảm các chức năng của cơ thể, nhất là về các bộ phận như mắt, thận, thần kinh, tim và mạch máu. NCT mắc đái tháo đường thường có nguy cơ suy giảm chức năng và tử vong cao hơn các nhóm tuổi khác. Bởi lẽ, ngoài các biến chứng về vi mạch (bệnh lý võng mạc, thận, thần kinh) và các biến chứng mạch máu lớn (bệnh mạch vành, đột quỵ...) là hai nguyên nhân chính gây tử vong, bệnh đái tháo đường còn làm cho NCT bị trầm cảm, suy giảm nhận thức, teo cơ, ngã, gãy xương.

Sai lầm khi điều trị đái tháo đường ở người cao tuổi

Theo TS Nguyễn Quang Bảy, có rất nhiều sai lầm mà người mắc đái tháo đường thường chủ quan và bỏ qua. Chẳng hạn, nhiều NCT mắc bệnh có thói quen chỉ đo đường huyết vào buổi sáng. Tuy nhiên, đường huyết dao động suốt cả ngày, do đó chỉ đo đường huyết buổi sáng, đo 1-2 lần mỗi tháng là không đủ.

Bên cạnh đó, nhiều người bệnh chủ quan, không mang sổ y bạ hay đơn thuốc cũ đi khám. Điều này khiến bác sĩ rất khó theo dõi tiến triển của bệnh để kê đơn bởi thực tế, điều trị đái tháo đường là quá trình dò liều, tuỳ mức đường huyết mà bác sĩ sẽ điều chỉnh liều thuốc dựa trên cơ sở là liều thuốc bệnh nhân đang dùng. Cùng một hoạt chất nhưng có thể có đến hàng chục dạng thuốc khác nhau nên nếu không có đơn cũ thì sẽ rất khó để kê đơn mới.

Hơn nữa, cũng có nhiều trường hợp dùng mãi một đơn thuốc, trong khi thực tế con người sẽ dần bị lão hóa, khả năng tiết insulin sẽ giảm dần theo năm tháng. Nhiều bệnh nhân có chỉ định tiêm insulin nhưng lại không đồng ý tiêm do không hiểu lợi ích của điều trị insulin sớm.

Mặt khác, theo TS Bảy, việc thiếu kiến thức cấp cứu hạ đường huyết, chủ quan tự chữa loét bàn chân ở nhà gây nhiều biến chứng nặng nề thậm chí, có người còn bỏ qua thuốc Tây y, thích uống thuốc các bài thuốc dân gian nhưng lại không tìm hiểu về nguồn gốc xuất xứ rõ ràng… cũng là những sai lầm mà người mắc đái đường thường mắc phải, dẫn tới nhiều nguy cơ cho sức khỏe.

Một sai lầm nữa liên quan đến dinh dưỡng đó là nhiều NCT bị đái tháo đường nghĩ rằng chỉ cần kiêng tất cả các loại đường, tinh bột sẽ mang lại những hiệu quả nhất định trong kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên điều đó không hoàn toàn đúng bởi một bữa ăn của người đái tháo đường cũng phải có đầy đủ và cân đối các thành phần tinh bột, protein, lipit…Cùng với đó, việc lười vận động cũng là một vấn đề ảnh hưởng rất lớn đến quá trình điều trị và kiểm soát đường máu của bệnh nhân cao tuổi.

Thêm nữa, hiện nay, các bệnh nhân NCT bị đái tháo đường type 2 thường có kèm các bệnh lý khác như tăng huyết áp, tim mạch, rối loạn chuyển hóa mỡ máu… Tuy nhiên, không ít người bệnh chỉ tập trung kiểm soát đường máu mà quên đi mất yếu tố tăng huyết áp và rối loạn lipid máu cũng nguy hiểm không kém và dễ để lại biến chứng.

Do đó, để kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường và tránh gặp những biến chứng, NCT cần tuân thủ điều trị theo sự chỉ dẫn của bác sĩ. Không tự ý dùng các bài thuốc không rõ nguồn gốc; không dùng theo đơn thuốc của người khác, đặc biệt cần thực hiện khám sức khỏe thường xuyên để theo dõi chỉ số đường huyết cũng như dự phòng những nguy cơ đáng tiếc có thể xảy ra. 

Đái tháo đường ở người cao tuổi và những lưu ý không thể bỏ qua

Anh Khôi