Sẽ hết cảnh "sống trong nguy hiểm"

Nhiều khu chung cư cũ có thể bị sập đổ bất cứ lúc nào

Nguồi tư liệu từ Bộ Xây dựng cho biét, hiện nay tại các đô thị trên cả nước có hơn 3 triệu m2 nhà chung cư cũ được xây dựng từ trước năm 1991, với hơn 100 nghìn hộ dân đang sinh sống.

Tiêu biểu tại Hà Nội có các khu tập thể Nguyễn Công Trứ (1960), khu tập thể Kim Liên (1960-1970), khu tập thể Giảng Võ, Thành Công, Thanh Xuân, Trung Tự (1970-1980)... Thành phố Vinh (Nghệ An) có khu tập thể Quang Trung (1980); tại Phú Thọ có khu tập thể nhà máy Supe phốt phát Lâm Thao (1960). Tại Hải Phòng có khu tập thể Đồng Quốc Bình (1970-1980); tại TPHCM có khu chung cư Thanh Đa (trước năm 1975)...

Đặc biệt có nhiều khu chung cư đã bị xuống cấp nghiêm trọng, đang ở trong tình trạng nguy hiểm, có thể bị sập đổ bất cứ lúc nào như khu P3 Phương Liệt, B6 Giảng Võ, khu A Giảng Võ, khu Nguyễn Công Trứ, Văn Chương... của Hà Nội, khu Đ2 Đồng Quốc Bình của Hải Phòng, khu Quang Trung của thành phố Vinh, và nhiều khu khác của TPHCM, Việt Trì...

Sống trong những khu nhà đó là hàng chục vạn người, có những gia đình gồm 2-3 thế hệ sinh hoạt trong những căn hộ nhỏ hẹp từ 25-40m2. Theo số liệu thống kê có khoảng trên 60% số chung cư cũ cần nhanh chóng cải tạo, xây dựng lại.

Từ thực trạng nóng bỏng trên đây, dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về một số giải pháp để thực hiện việc cải tạo, xây dựng lại các chung cư bị hư hỏng, xuống cấp (Nghị quyết), đã được đặt lên bàn nghị sự của phiên họp Chính phủ thường kỳ mới đây.

Phóng viên đã có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ Xây dựng Tống Văn Nga về những nội dung đáng chú ý trong Nghị quyết này.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Tống Văn Nga. Ảnh: TP

* Thưa Thứ trưởng, chính các hộ dân ở tầng một, nhất là ở các chung cư mặt đường, thường là những người có nhiều băn khoăn nhất về việc xây dựng lại chung cư cũ, vì như vậy sẽ ảnh hưởng đến công việc kinh doanh của họ?

Theo tinh thần của Nghị quyết, khi thực hiện việc cải tạo, xây dựng lại các chưng cư cũ thì các hộ dân tầng một sẽ được ưu tiên bằng hình thức trả nhà rộng hơn hoặc bồi thường bằng tiền.

Nếu ở chung cư đã được xây dựng lại có diện tích để kinh doanh, nhất định phải ưu tiên để cho hộ dân tầng một được thuê. Còn việc để cho hộ dân tầng một được thuê để ở hoặc mua lại diện tích ở tầng một của chung cư đã cải tạo thì không được, vì về nguyên tắc tất cả diện tích tầng một của các khu đô thị mới là để phục vụ cho mục đích chung, không thể vì các hộ dân tầng một mà ảnh hưởng đến xã hội.

Như vậy, các hộ dân tầng một cần hiểu nguyên tắc này để ủng hộ Nghị quyết của Chính phủ.

* Phần lớn các hộ dân đang sống trong các chung cư cũ hiện nay đều là những hộ thuộc diện có mức thu nhập thấp. Vậy, quyền lợi của họ được đảm bảo ra sao khi thực hiện cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ?

Ở những khu đô thị mới được cải tạo, xây dựng lại từ các chung cư cũ, sẽ áp dụng hình thức nhà ở xã hội theo Luật Nhà ở với các hộ dân từng sinh sống ở đây. Chính quyền địa phương có trách nhiệm trong vấn đề này.

Mỗi chung cư cũ được xây dựng lại phải có diện tích dành riêng để bố trí vào mục đích nhà ở xã hội, diện tích tái định cư của mỗi hộ dân không được thấp hơn 30m2.

Việc xây dựng lại các chung cư phải đảm bảo nguyên tắc là những người đang ở đấy phải được ở đấy, chứ không phải là bắt người ta đi chỗ khác để người khác vào ở, dĩ nhiên trừ trường hợp có thoả thuận khác, vấn đề quan trọng nữa là phải có diện tích nhà ở xã hội hợp lý theo đúng tiêu chuẩn.

Tiến hành công khai

* Lâu nay tại Hà Nội và TP HCM đã có một số dự án cải tạo lại chung cư cũ, tuy nhiên đa số các dự án này đều triển khai chậm vì các nhà đầu tư chưa nhìn thấy lợi nhuận từ các dự án này, như về vốn đầu tư, số căn hộ dôi ra sau khi tái định cư không đủ sinh lợi... Vậy, Chính phủ có cơ chế, chính sách gì để các nhà đầu tư tích cực tham gia trong thời gian tới?

Có thực tế đó vì trước đây việc triển khai các dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ còn phụ thuộc vào nhiều thứ, chứ bây giờ ra Nghị quyết rồi thì các bộ, ngành phải ban hành chính sách, đồng thời các địa phương cũng phải có cơ chế cụ thể.

Chính vì những bức xúc do chưa có chính sách, cơ chế phù hợp nên Chính phủ mới ra Nghị quyết này. Trong số 5 nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy công tác cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ, nhóm giải pháp đầu tiên là để thu hút các nhà đầu tư, trong đó yêu cầu khi tiến hành việc này phải được công khai để thu hút các nhà đầu tư có đủ năng lực tài chính và kinh nghiêm, có phương án tạm cư hợp lý nhất là chủ đầu tư các dự án.

Cho phép UBND cấp tỉnh được ban hành theo thẩm quyền các cơ chế, chính sách để khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ bị xuống cấp, hư hỏng.

* Còn các giải pháp về đất đai và tài chính, thưa Thứ trưởng?

Giải pháp về đất đai gồm việc cho phép các chủ đầu tư dự án cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ bị hư hỏng, xuống cấp được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với diện tích được giao để để thực hiện dự án và được chuyển đổi mục đích sử dụng đất một phần dự án để phụ vụ nhu cầu xây dựng công trình kinh doanh, dịch vụ phù hợp với quy hoạch chi tiết xây dựng do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

Bên cạnh đó cũng có quy định cụ thể một số cơ chế ưu đãi về tài chính áp dụng đối với các dự án dạng này.

Năm 2015 hoàn thành cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ

* Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, trong thời gian qua nhiều dự án cải tạo lại chung cư cũ được thực hiện ở Hà Nội và TPHCM không những chưa đáp ứng được việc chỉnh trang đô thị, thậm chí còn phá vỡ quy hoạch tổng thể. Hiện nay, có chủ trương giảm mật độ xây dựng và diện tích nhà cao tầng trong trung tâm các thành phố, liệu việc triển khai các dự án xây dựng lại chung cư cũ có đi ngược với chủ trương này?

Trong Nghị quyết của Chính phủ đã nêu rõ, khi triển khai các dự án cải tạo, xây dựng chung cư cũ các địa phương phải rà soát quy hoạch để cân đối hài hoà giữa dịch vụ công cộng với diện tích xây dựng mới.

Chính phủ đã giao trách nhiệm cũng như phân cấp cụ thể cho chính quyền các địa phương trong việc tổ chức lập và phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng đối với các khu vực có chung cư cũ bị hư hỏng, xuống cấp; đồng thời cho phép được điều chỉnh quy hoạch chi tiết xây dựng nhằm đảm bảo tự cân đối về tài chính của dự án.

* Hà Nội được đánh giá là địa phương tích cực nhất trong việc cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ, nhưng đến nay kết quả thực tế cũng chưa đáng là bao, trong số 30 nhà chung cư cũ cần cải tạo gấp thì Hà Nội mới thực hiện chống lún được 12 nhà... Vậy khi triển khai Nghị quyết này, Bộ Xây dựng có giao chỉ tiêu cụ thể cho từng địa phương để thúc đẩy tiến độ?

Việc cải tạo các chung cư cũ có tính xã hội rất cao, cần phải được khẩn trương thực hiện, bởi nó liên quan đến cuộc sống và tính mạng của người dân. Chúng tôi sẽ yêu cầu các địa phương đăng ký và có kế hoạch 5 năm. Việc cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ trên toàn quốc phải hoàn thành trước năm 2015.

Cảm ơn Thứ trưởng!

Theo Tiền Phong