Sởi chưa có dấu hiệu dừng lại ở hai miền, vẫn còn những phụ huynh ngần ngại tiêm đủ mũi vaccine cho con

Sởi chưa có dấu hiệu dừng lại ở hai miền

Theo PGS.TS Hoàng Đức Hạnh, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, từ đầu năm đến ngày 21/1, toàn thành phố ghi nhận 32 trường hợp mắc sởi. Chỉ trong tuần qua, cả thành phố ghi nhận 23 trường hợp, tăng 9 ca so với tuần trước đó.

Tại TP HCM, Trung tâm Y tế Dự phòng TP.HCM cho biết bệnh sởi bắt đầu gia tăng từ tháng 9/2018, trung bình có 30 ca sởi nhập viện/tuần, nhưng thời điểm hiện nay là 100 ca/tuần, số ca sởi đang tăng, chưa có dấu hiệu giảm. Nhiều khả năng bệnh sởi sẽ còn tăng mạnh kéo dài đến tháng 6/2019.

Tại Hà Nội, ông Hạnh cho biết, để “dập dịch sởi từ trong trứng nước”, thành phố đã tổ chức tiêm vét vaccine phòng sởi – rubella từ tháng 11/2018.

Một em bé bị sởi điều trị ở TP HCM. Ảnh: Dantri

Đến nay, kết quả tiêm đạt 94,85%. Hiện còn 4 đơn vị có kết quả tiêm chưa đạt quy định gồm Đống Đa (57,4%), Hoàng Mai (74,9%), Hoàn Kiếm (91,2%), Ba Đình (91,9%).

Tại một số quận/huyện đạt thấp dù đã được giáo viên mầm non, nhân viên y tế vận động chủ yếu là do ý thức các bậc phụ huynh. Theo một lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội, một số phụ huynh đã cho con tiêm mũi kết hợp sởi - quai bị - rubella (thời điểm 12 tháng), mũi nhắc lại thứ 2 theo khuyến cáo là sau 4 - 5 năm, nên nhiều phụ huynh không cho con đi tiêm vì “chưa đến thời điểm nhắc lại”. Hoặc có những phụ huynh cho rằng con đã tiêm đủ mũi, không cần tiêm nhắc lại.

Trong khi đó, theo ông Nguyễn Nhật Cảm, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, kể cả trẻ đã tiêm đầy đủ hay chưa tiêm đầy đủ vaccine phòng bệnh sởi đều cần được tiêm bổ sung vaccine Sởi – Rubella để củng cố miễn dịch cho trẻ, mà không ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ, đủ miễn dịch cộng đồng.

Ở TP.HCM, tình hình bệnh sởi đang diễn biến rất phức tạp, có nguy cơ bùng phát thành đại dịch nhưng điều đáng lo là số trẻ tiêm phòng vaccine sởi trên địa bàn TP.HCM hiện còn quá thấp.

Đại diện Trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM lo ngại việc người dân trong cộng đồng cũng như các trường học, phụ huynh chưa tích cực hợp tác. Số trẻ không được tiêm mũi 1 và tiêm nhắc mũi 2 được xác định là do phụ huynh không muốn tiêm ngừa cho con; quên lịch tiêm ngừa của con; hoãn do trẻ bị bệnh khi đến ngày tiêm chủng; chờ vaccine dịch vụ.

Bên cạnh đó còn là sự bất nhất giữa các điểm tiêm dịch vụ với tiêm chủng mở rộng tại các trạm y tế.

Thống kê của Trung tâm y tế dự phòng TP.HCM cho thấy hiện số trẻ tiêm vaccine sởi mũi 1 chỉ mới đạt hơn 80%, còn tiêm mũi 2 ở mức thấp hơn nhiều, chỉ mới hơn 60%.

Hiện vẫn còn 13,5% số trẻ trong độ tuổi dưới 5 tuổi nằm trong chiến dịch tiêm vét vaccine sởi-Rubella không cung cấp bằng chứng trẻ đã tiêm đủ 2 mũi. Nếu những trường hợp này chưa tiêm sởi thì đây sẽ là nhóm đối tượng nguy cơ cao, có thể mắc sởi khi tiếp xúc với người bệnh.

Tiêm chưa đủ mũi, hậu hoạ ra sao?

Theo các chuyên gia, sau khi tiêm 1 mũi vaccine sởi, hiệu quả bảo vệ đạt từ 80-85%, sau khi tiêm phòng đủ 2 mũi vaccine sởi thì hiệu lực bảo vệ đạt từ 90-95%.

Vì vậy vẫn có khoảng 5-15% số trẻ đã tiêm vaccine sởi nhưng chưa có đáp ứng miễn dịch và có thể mắc bệnh khi bị nhiễm virus sởi.

Số trẻ chưa có đáp ứng miễn dịch phòng bệnh này sẽ được tích lũy qua các năm cùng với số trẻ không được tiêm vaccine sẽ tạo ra “khoảng trống miễn dịch”, đây chính là các đối tượng có nguy cơ mắc bệnh và gây dịch sởi trong mùa đông xuân tới.

Đó là lý do cần tiêm vaccine sởi cho trẻ từ 1-5 tuổi đảm bảo 100% trẻ đủ miễn dịch phòng bệnh.

Ở nhiều nước, triển khai tiêm khi trẻ được 12 tháng tuổi là do dịch tễ của khu vực - sởi thường gây bệnh cho nhóm trẻ trên 12 tháng tuổi. Ngược lại, Việt Nam có tới 14% trẻ dưới 12 tháng tuổi do đó cần phải tiêm từ lúc trẻ được 9 tháng tuổi. Trường hợp không được tiêm ngừa trong giai đoạn này nếu trẻ không may nhiễm bệnh nguy cơ phải đối mặt với những biến chứng ở nhóm bệnh nhi là rất cao và nguy hiểm.

Sởi lây lan ở tốc độ rất nhanh và nguy hiểm, nếu cộng đồng có 1 người bị sởi thì nguy cơ hơn 90% số người còn lại (chưa được miễn dịch) sẽ mắc sởi. Những nơi tập trung dân số đông, sởi sẽ tấn công toàn bộ cộng đồng cho đến khi tất cả số người chưa được kháng thể bảo vệ bị nhiễm bệnh thì sởi mới dừng lại.

Ngành Y tế đã tuyên truyền cần tiêm vaccine cho trẻ, cha mẹ không đưa trẻ đi tiêm là trách nhiệm của cha mẹ

Tại buổi kiểm tra và làm việc về phòng chống sởi ở TP.HCM hôm qua, PGS Trần Đắc Phu - Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) nhấn mạnh: ngành Y tế đã tuyên truyền rồi mà các bà mẹ không đưa trẻ đi tiêm là trách nhiệm của các bà mẹ.

Dịch sởi năm 2019 tấn công không chỉ trẻ em mà còn có nhiều người lớn, nhiều người mang nền bệnh sẵn, hoặc các thai phụ. Ảnh: Dantri

"Ai chống lại không tiêm vaccine, ngành y tế phải có văn bản báo cáo với chính quyền địa phương, chứ không thể để họ không tiêm cũng mặc kệ rồi chúng ta nói đã tuyên truyền rồi mà họ không chịu tiêm”, ông Phu đề nghị.

Đại diện Trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM cho biết, sắp tới, Sở Y tế TP.HCM sẽ đề xuất các biện pháp chế tài xử phạt nếu các cơ sở tiêm dịch vụ tư vấn sai khiến người dân không đưa trẻ đi tiêm sởi mũi nhắc lại.

“Quy định trẻ đến tuổi là phải đi tiêm phòng đầy đủ, nhưng nhiều người lại vi phạm không đưa trẻ đi tiêm do không có một chế tài nào xử lý các hành vi vi phạm. Phải có quy định rõ ràng về vấn đề này mới nâng cao được tỷ lệ tiêm chủng”, bà Lê Hồng Nga, Trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM, cho biết.

Trao đổi với PV Gia đình & Xã hội chiều 22/1 về quy định xử phạt, chế tài với các hành vi không tuân thủ phòng chống dịch, không tiêm vaccine cho trẻ, ông Đặng Quang Tấn - Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng cho biết, Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm quy định sởi thuộc nhóm B gồm các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong.

Điều 8 Luật này cũng quy định những hành vi bị nghiêm cấm gồm: Cố ý làm lây lan tác nhân gây bệnh truyền nhiễm; Không triển khai hoặc triển khai không kịp thời các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm theo quy định của Luật này; Không chấp hành các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền...

Nghị định 176/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế cũng có những quy định về phòng chống dịch, các bệnh truyền nhiễm...

Tuy nhiên, theo ông Tấn, Luật có, Nghị định hướng dẫn có, nhưng việc thực hiện quy định pháp luật vẫn khó.

Năm 2018, khi dịch sốt xuất huyết bùng phát, cơ quan chức năng phối hợp, nhắc nhở, cảnh cáo và xử phạt một số gia đình không hợp tác trong phun khử trùng phòng chống muỗi truyền bệnh sinh sôi nhưng cũng chỉ được một số, không thể xử phạt tất cả.

Được biết sắp tới Bộ Y tế sẽ trình Chính phủ Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 176 để thay đổi hình thức xử phạt đối với các hành vi vi phạm, trong đó có các hành vi liên quan phòng chống dịch, bệnh lây nhiễm.

Quỳnh An