Sống lành mạnh giảm 30% nguy cơ ung thư

TS Lê Thị Thu Hiền.

Nhiều năm làm việc ở Cục Y tế dự phòng Bộ Y tế, TS Lê Thị Thu Hiền - quản lý chương trình Tăng cường bằng chứng cho truyền thông phòng chống ung thư ở VN (thuộc Tổ chức HealthBridge, Canada) - rất quan tâm đến dự phòng trong phòng chống ung thư.

Khuyến cáo vận động 30 phút/ngày, không yêu cầu phức tạp, chỉ cần những vận động như đi bộ ở cầu thang trong nhà, công chức giảm đi lại bằng thang máy mà di chuyển bằng thang bộ, hoặc tăng cường các giao tiếp trực tiếp thay cho gọi điện thoại, gửi email giữa các phòng ban... cũng đủ.

Vệ sinh an toàn thực phẩm là một trong những vấn đề bị kêu ca nhiều và là căn nguyên dẫn tới bệnh ung thư. Bà đánh giá vệ sinh an toàn thực phẩm có vai trò thế nào trong phòng chống ung thư?

- Phòng chống ung thư cần bốn yêu cầu: người đang hút thuốc lá và hút thuốc lá thụ động (sống trong gia đình có người hút thuốc) cần bỏ thuốc lá, người dùng nhiều rượu bia thì giảm rượu bia, vận động thể lực và vệ sinh ăn uống. Về vệ sinh thực phẩm, muốn phòng chống ung thư cần tăng cường ăn các thực phẩm có lợi cho tiêu hóa, tăng cường rau quả tươi, hạn chế món ăn chiên rán và ủ chua (như dưa chua), thực phẩm chế biến sẵn. Trong giai đoạn sơ chế thực phẩm, thật sự chưa có bằng chứng cụ thể, nhưng ở vai trò người nội trợ tôi cho rằng nên rửa rau quả, thực phẩm nhiều lần, rửa dưới vòi nước chảy.

Mỗi năm VN có 150.000 bệnh nhân ung thư mới và nhiều loại ung thư ở VN được xếp vào nhóm có tỉ lệ mắc cao khi so sánh với tỉ lệ chung của thế giới. Theo bà, VN còn thiếu gì trong cuộc chiến chống ung thư?

- Tôi cho rằng VN còn thiếu một số chính sách, ví dụ Luật phòng chống tác hại thuốc lá dự kiến năm 2012 Quốc hội mới thông qua. Luật phòng chống tác hại rượu bia hiện mới được khởi thảo. Vấn đề liên quan đến dinh dưỡng, trước đây chúng ta quan tâm nhiều đến suy dinh dưỡng, nhưng nay kinh tế phát triển hơn thì béo phì đang làm tăng nguy cơ dẫn đến ung thư. Về thể dục thể chất, nhiều năm theo dõi y tế trường học, tôi thấy để làm nhẹ chương trình nhiều trường học nếu cắt giảm tiết học thì “ưu tiên” cắt tiết thể dục.

- Khi vận động thực hành lối sống lành mạnh, chúng tôi luôn muốn tiếp cận một quan điểm truyền thông mới là không khuyên người ta thay đổi thói quen - mà hướng làm điều tốt hơn, không phê phán mà đưa ra nhiều cách lựa chọn. Có 47,4% nam giới trưởng thành ở VN hút thuốc lá, tỉ lệ hút thuốc thụ động rất lớn, trong khi thuốc lá liên quan 90% số ca ung thư phổi và nhiều loại ung thư khác.

Cũng trong khảo sát 3.600 người dân ở Hà Nội, Huế, TP.HCM vừa qua, chúng tôi thấy tỉ lệ thường xuyên uống rượu bia rất lớn, rượu bia lại là yếu tố nguy cơ của các loại ung thư khoang miệng, hầu họng, thực quản, gan, đại trực tràng, ung thư vú. Béo phì cũng liên quan nhiều đến ung thư vú.