Sử dụng chất tạo nạc trong chăn nuôi heo: Đưa ra tòa là...quá khó!

Những cơ sở nuôi heo không dùng chất tạo nạc (trong hình) đang kịch liệt phản đối vi phạm của các cơ sở tại Đồng Nai vì lo sợ phản ứng dây chuyền của người tiêu dùng sẽ lập lại như hồi năm 2012. Ảnh minh họa

Hệ lụy lớn nhưng khó xử lý!

Mới đây, Sở NN&PTNT Đồng Nai phát hiện 14 cơ sở chăn nuôi sử dụng chất tạo nạc (sabultamol thuộc nhóm Beta-Agonist) khi tiến hành kiểm tra 48 cơ sở trên địa bàn. Các cơ sở vi phạm sử dụng chất tạo nạc thuộc các địa bàn Vĩnh Cửu, Xuân Lộc, Trảng Bom, Long Thành. Tin từ Sở NN&PTNT địa phương này cho hay đã xử phạt hành chính, đồng thời cấm xuất chuồng trong vòng 60 ngày đối với các cơ sở chăn nuôi heo vi phạm.

Sở NN&PTNT Đồng Nai còn cho biết đã chuyển hồ sơ vụ việc sang cơ quan điều tra với đề xuất “xử lý hình sự” nhằm gia tăng tính răn đe. Tuy nhiên, không phải bây giờ mà trước đó, hồi tháng 7/2012, người tiêu dùng ở khu vực Đông Nam bộ đã từng giật mình trước thông tin chính thức từ Sở NN&PTNT Đồng Nai liên quan đến hoạt động phát hiện và xử phạt 11 cơ sở chăn nuôi sử dụng chất tạo nạc, cũng thuộc nhóm Beta-Agonist. Theo đó, tại huyện Thống Nhất phát hiện 2 cơ sở chăn nuôi sử dụng chất tạo nạc, tại huyện Trảng Bom phát hiện đến 9 cơ sở. Tại thời điểm đó, ước tính tổn thất kinh tế do vụ việc này rất lớn song cuối cùng phương thức xử lý vụ việc chỉ dừng ở chỗ… phạt tổng cộng 150 triệu đồng đối với 11 cơ sở chăn nuôi heo vi phạm.

Không chỉ gây tổn thất kinh tế bởi người tiêu dụng quay lưng vì quá lo ngại, bản thân chất tạo nạc gây thương tổn trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng về lâu, về dài. Dẫu đã có quy định nghiêm cấm sử dụng trong chăn nuôi dưới dạng thức ăn song trong lĩnh vực thú y, các chất thuộc nhóm Beta-Agonist lại được phép sử dụng bởi tác dụng điều trị bệnh đối với gia súc. Bởi lẽ này, các chất thuộc nhóm Beta-Agonist lại tiếp tục bị “lợi dụng” phục vụ mục đích tạo nạc tăng trọng “tốc hành” trong chăn nuôi heo. Động thái mới nhất của Sở NN&PTNT Đồng Nai khi chuyển hướng xử lý sang lĩnh vực hình sự, đã khiến người tiêu dùng bớt lo ngại. Vậy nhưng, vẫn có không ít ý kiến cho rằng, hành lang pháp lý hiện hành khiến cơ quan chức năng gặp rất nhiều khó khăn, có thể nói là gần như không khả thi, nếu muốn “xử lý lớn” vi phạm chất tạo nạc trong chăn nuôi heo.

Rào cản pháp lý mong manh

Trao đổi với PV GĐ&XH, một số luật sư và cán bộ cơ quan điều tra cho rằng tại thời điểm này gần như không còn cách xử lý nào khác đối với cơ sở chăn nuôi heo sử dụng chất tạo nạc ngoài chuyện phạt hành chính và cấm xuất đàn như Đồng Nai vừa làm. “Rõ ràng chất tạo nạc được chủ các cơ sở chăn nuôi heo sử dụng bị phát hiện vừa qua bởi các đơn vị chuyên môn của Sở NN&PTNT Đồng Nai. Đồng thời hậu quả, ảnh hưởng của chất tạo nạc đối với sức khỏe người tiêu dùng đã được minh chứng cụ thể bằng khoa học (vì vậy Việt Nam mới cấm sử dụng). Tuy nhiên, để cơ quan điều tra có kết luận chuyển Viện kiểm sát khởi tố, thì cơ quan điều tra phải tiến hành thu thập đầy đủ cứ liệu, nạn nhân cụ thể… nhằm mô tả rõ ràng hậu quả. Nhưng trên thực tế, một là ảnh hưởng của chất tạo nạc là về lâu về dài, hai là thực khó minh chứng một người tiêu dùng nào đó bị tổn hại sức khỏe bởi ăn thịt theo từ một cơ sở chăn nuôi cụ thể nào đó, do tính rộng khắp của hoạt động phân phối” - một luật sư tại TP.HCM phân tích khó khăn nếu muốn “xử lý hình sự” chủ cơ sở nuôi heo vi phạm.

Liên quan đến yêu cầu “xử lý hình sự” những người, đơn vị sản xuất, mua bán, xúi giục người khác sử dụng chất tạo nạc trong lĩnh vực chăn nuôi heo như đề xuất của Sở NN&PTNT Đồng Nai, một cán bộ Công an điều tra tổng hợp cấp quận tại TPHCM cho rằng cũng không đơn giản bởi tính chất dân sự khá rõ ràng của vụ việc. “Chất tạo nạc trên thực tế bị cấm sử dụng trong lĩnh vực chăn nuôi nhưng vẫn không bị cấm sản xuất, mua bán trong lĩnh vực khác (thú y) của chính ngành chăn nuôi. Vì vậy, trong tình huống cụ thể trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, tin rằng hoạt động điều tra không có khó khăn gì vì chất tạo nạc mà các chủ cơ sở chăn nuôi heo sử dụng đều có bao bì nhãn mác, địa chỉ sản xuất cụ thể. Nếu các đơn vị sản xuất này có vi phạm yếu tố nào liên quan đến pháp lý trong hoạt động sản xuất kinh doanh thì cơ quan điều tra cũng phải cân nhắc mức độ vi phạm để xem xét vụ việc có tính chất dân sự hay hình sự, dựa trên các quy định của pháp luật hiện hành” - vị cán bộ điều tra này vừa phân tích vừa liên hệ trực tiếp vụ việc.

Đỗ Bá/Báo Gia đình & Xã hội