Sự thật con kênh tự bốc cháy ở Hà Nội

Để mục sở thị chuyện lạ đời đó, chúng tôi tìm về con kênh này để biết thực hư câu chuyện là như thế nào.

 

 

Đó là con kênh chảy xuyên qua xã Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, Hà Nội. Con kênh này có chiều dài khoảng chừng 4km bắt nguồn từ làng nghề Dương Liễu, Cát Quế, Minh Khai cũng thuộc huyện Hoài Đức.

 

Đường vào xã Sơn Đồng mới được mở rộng thênh thang, nhiều cây xanh rất thoáng đãng, nhưng đi dọc xuyên chiều dài của xã là con "kênh chết" chạy qua các khu dân cư được bao phủ bằng một màu đen kịt, sủi bọt, ruồi muỗi bay vo ve... thường xuyên bốc mùi hôi thối đáng sợ. Nói là kênh nhưng chẳng thấy nước đâu, chỉ thấy bề mặt của kênh được phủ một lớp váng dày đến hàng chục centimet.

 

Thượng nguồn con kênh: Nước thải.

 

Hỏi chuyện về lời đồn việc con kênh này có thể bốc cháy, Nguyễn Công Hoàng, một "láng giềng ruột" của con kênh này cho biết: "Đồn đâu mà đồn, chuyện thật 100%, ở cái xã này từ trẻ con đến người già ai mà chả biết lửa có thể bốc cháy dưới kênh. Có nhiều đêm mùa hanh khô, người ta đốt đỏ rực cả một đoạn kênh, lửa phun phù phù như bếp ga cho dù phía dưới lớp váng kia nước vẫn chảy. Không tin tôi đốt cho anh xem...". 

 

Nói rồi, anh này ném cục đá to chừng bằng cục gạch đánh "bụp" một cái xuống cái mảng váng đóng trên mặt nước tạo thành một hố sâu khoảng 30cm, rồi châm lửa vào tờ báo ném xuống. Quan sát, chúng tôi thấy đúng là tờ báo cháy bùng to hơn, nhưng anh Hoàng có vẻ thất vọng vì phần thực tiễn chưa đạt như những gì anh muốn chứng minh. Anh này lắc đầu: "Mấy hôm nay, khí hậu ẩm ướt nên không cháy mạnh. Nếu chưa tin, vào tháng chạp anh quay lại. Lúc đó, ở con kênh này, đốt giờ nào cũng cháy rừng rực".

 

Trung nguồn: Nước và váng.

 

Chị Nguyễn Thị Tư ở thôn Đồng (Sơn Đồng), sống ngay cạnh con kênh, bức xúc: "Mỗi khi trời mưa, nước đen ở kênh theo nước mưa chảy đen sì, mùi khí hôi thối bốc lên nồng nặc. Thậm chí, có những hôm tôi còn đốt lửa cháy ở trên mặt nước ô nhiễm... Bởi mọi người bảo nhau rằng, thỉnh thoảng chọc ra đốt cho khí độc nó khỏi âm ỉ dưới lòng kênh. Gia đình sinh hoạt, ăn uống đều phải chịu cảnh chung với thứ mùi khó chịu này, cho dù đã đóng kín cửa". Đặc biệt vào mùa khô, mặt kênh sủi bọt, khi trời nắng to, bọt trên mặt kênh khô cứng lại, không chỉ có gà vịt mà ngay cả con chó mấy cân chạy băng qua kênh mà không bị chìm.

 

Về chuyện lạ kênh bốc cháy, qua khảo sát của chúng tôi, cư dân hai bên con kênh này đều quả quyết rằng sở dĩ con kênh này bốc cháy là vì một lượng khí mêtan đọng lại ở dưới đáy kênh do ô nhiễm lâu ngày không thể thoát đi đâu được, khi có một tác động, tạo ra một lỗ thủng nhỏ, khí độc bốc lên gặp lửa thì phát cháy.

 

Chị Tư: "Thỉnh thoảng chọc một lỗ đốt để thoát khí độc lưu lại dưới đáy".

 

 

Ngược dòng, lần về đầu nguồn dòng kênh "bốc cháy" là địa bàn các xã Cát Quế, Dương Liễu, Minh Khai (Hoài Đức - Hà Nội), tận mắt chứng kiến "công nghệ" làm bột sắn, miến khô, nha..., chúng tôi thực sự "rùng mình" và mới tin rằng "thủ phạm" của dòng kênh bốc cháy mà người dân Sơn Đồng nói có lý. Thật oan uổng cho một con kênh, một thời cho rằng lòng kênh có sẵn nguồn khí độc.

 

Nhìn từ xa, làng nghề Dương Liễu, Cát Quế, Minh Khai giống như một "trận địa giả" mịt mù khói bụi... Con đường bê tông dẫn vào xã chẳng mấy rộng rãi nhưng phải gồng mình chịu hàng trăm chiếc ô tô liên tục ra vào chở hàng. Ai cũng biết nơi đây là "thủ phủ" của bột sắn, miến khô và chăn nuôi với quy mô lớn của hàng trăm hộ dân làm nghề chế biến sản phẩm này.

 

Riêng ở xã Dương Liễu, mỗi ngày có tới 13.000 m3 nước thải chứa các chất tẩy rửa hoá học như axit, thuốc tím, sunfat... Các chất này qua quá trình phân huỷ tạo ra những mùi hôi thối khó tưởng tượng, song đều không qua một hệ thống xử lý nào đã được xả trực tiếp ra ao hồ và "kênh chết" chạy qua địa bàn 3 làng và qua khu vực dân cư xã Sơn Đồng, Lại Yên (Hoài Đức) trước khi đổ ra sông Nhuệ.

 

Trên cả chiều dài của con kênh này chất thải lắng đọng, lên men làm cho nước chuyển màu đen, đặc sệt và bốc mùi khó thở. Đứng cạnh dòng kênh một màu đen sền sệt, anh Hoàng lắc đầu ngán ngẩm: "Chẳng có sinh vật gì có thể sống nổi dưới kênh này. Nước đem tưới cây thì cây chết héo! Vịt lỡ có bị lùa xuống thì cũng chạy ào trở lên. Từ lâu, chả con cá con cua nào sống được ở đây".

 

Hạ nguồn con kênh: Váng đóng dày hàng chục centimet.

 

Mảnh đất nhà anh chị Tư Sỹ có chung hơn 30m "đường biên" với con "kênh chết" này vẫn từng ngày từng giờ hứng chịu hậu quả của dòng kênh ỗ nhiễm. Chị Tư lắc đầu: "Trước đây, chúng tôi còn giặt giũ quần áo ở con kênh này được, nay mà thò tay xuống nước chắc bong da ngay. Vợ chồng xây nhà cũng đã cố gắng nép về phía còn lại, càng xa kênh càng tốt, vậy mà nhiều bạn bè, khách khứa ở xa về chưa biết đầu đuôi đã nói nhỏ: "Nên bố trí xây nhà vệ sinh tự hoại đi, như thế này, thối không chịu được!". Khi dẫn khách ra mé kênh mới biết sự tình. Biết rồi cũng "chạy" luôn, có ai dám ở lại uống nước ăn cơm với nhà tôi đâu. Để cho an toàn, chị đã... cấm con cái bước chân ra vườn (nơi gần kênh) mấy năm nay. "Hai thằng tính thì hiếu động, ra mé kênh lỡ ngã xuống không chết vì nước cũng không sống nổi vì hóa chất" chị Tư phòng xa.

 

Để ý mới thấy, tuy là một xã còn nghèo, nhưng gia đình nào làm bạn với "kênh chết" ở Sơn Đồng cũng "chịu khó" vay mượn làm cửa sổ bằng khung kính rồi đóng cố định luôn, làm cửa chỉ để lấy ánh sáng.

 

Bà Hằng, người có xưởng mộc mở ở triền sông ngay trung tâm xã phàn nàn: "Có nhà đó mà có dám ở đâu. Thối không chịu được. Hôm nay, nắng ráo còn đỡ, hôm nào trời sương mù... thối cay hết cả mũi". Ở cái xưởng mộc của bà, tuy trời nóng là thế nhưng vẫn phải đậy kín cửa bởi một tấm mành dày, để thợ làm phía trong thà chịu nóng nực còn hơn phải chịu thối. Bà và đứa cháu còn nhỏ phải sơ tán đi chỗ khác ở. Bà Hẳng kể: "Lúc nào qua nhà cũng phải đeo khẩu trang kể có khi có việc phải ngủ lại".

 

 

Khi được hỏi về việc xử lý ô nhiễm, một cán bộ xã cho biết: "Việc này vượt quá thẩm quyền của UBND xã Sơn Đồng chúng tôi. Xã cũng đã kiến nghị qua các buổi tiếp xúc cử tri lên UBND huyện, Sở TN&MT Hà Tây (cũ), Bộ TN&MT về đây kiểm tra, nhưng đến nay chưa... ăn thua gì".

 

Toàn xã có hơn 2.000 hộ với trên 8.000 khẩu, thì đến 2/3 dân cư trên địa bàn bị ảnh hưởng ô nhiễm từ con "kênh chết" này. Mặc dù chưa thống kê cụ thể tỷ lệ người dân mắc bệnh do hít thở phải mùi khí độc, nhưng mấy năm gần đây số người dân chết do mắc bệnh ung thư trên địa bàn tăng đáng kể, tính đến nay có gần 40 trường hợp chết do mắc bệnh ung thư gan, phổi... chưa biết nguyên nhân tại sao. Chứng kiến nhiều người ra đi vì bệnh nan y càng khiến nhiều người hoang mang.

 

“Kênh chết” chảy qua trung tâm xã Sơn Đồng.

 

Vừa qua, Trung tâm Y tế huyện cũng đã về Sơn Đồng lấy các mẫu tóc, khám bệnh... cho người dân khu vực ô nhiễm. Nếu sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm có thể bị sẩn mụn, gai nhọn ở bàn tay, bị sừng hoá, lâu ngày bị rụng tóc, ở người sức khoẻ đề kháng kém có nguy cơ bị ung thư. Mong muốn của  người dân là các cơ quan chức năng sớm khảo sát, tìm ra nguyên nhân và có giải pháp khắc phục, để người dân không phải sống trong hoang mang, lo lắng trong ô nhiễm. Căn bệnh viêm xoang mũi, gần như không ai có thể tránh khỏi.

 

Năm 2008, UBND huyện Hoài Đức đã dành ngân sách 2,4 tỉ đồng để làm công tác môi trường trên địa bàn, khơi thông cống rãnh, bơm nước thau rửa kênh mương, dọn dẹp rác thải. Trong đó có cả việc làm sạch con kênh chảy qua Sơn Đồng. Nhưng phương án đó chỉ dừng lại ở khắc phục, tình trạng người dân đang sống chung với hôi thối và các nguy cơ tiềm ẩn thì càng ngày càng trở nên nghiêm trọng.

 

Thời gian gần đây, mùi ô nhiễm của dòng “kênh chết” lại "hồi sinh" với nồng độ đậm đặc hơn và hàng trăm người dân ở xã Sơn Đồng chỉ còn cách mỏi mòn chờ cơ quan chức năng "giải cứu" và chấp nhận sống chung với nạn ô nhiễm.