Tẩm màn phòng, chống sốt rét cho 3.300 người dân

Cán bộ y tế tỉnh Đắk Lắk kiểm tra mẫu test chẩn đoán nhanh bệnh sốt rét ở buôn Đrăng Phốc, xã Krông Na, huyện Buôn Đôn.

Bệnh sốt rét theo chu kỳ xuất hiện trở lại

Theo số liệu thống kê của Trung tâm phòng, chống sốt rét-ký sinh trùng-côn trùng (PCSRKSTCT) thuộc Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk cho thấy, năm 2016, trên địa bàn tỉnh chỉ có 270 trường hợp mắc bệnh sốt rét. Thế nhưng, trong năm 2017, số người bệnh mắc sốt rét tăng lên 566 trường hợp, trong đó có một người bị chết. Trong những tháng đầu năm 2018, toàn tỉnh ghi nhận 158 trường hợp mắc sốt rét, tăng 79 trường hợp so với cùng kỳ năm 2017 (bệnh sốt rét chủ yếu bùng phát mạnh vào những tháng cuối năm). Số người bệnh sốt rét được ghi nhận tại 13 trong số 15 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh.

Theo ThS.BS Hoàng Hải Phúc Giám đốc Trung tâm PCSRKSTCT tỉnh Đắk Lắk: Nguyên nhân số người bệnh sốt rét tăng đột biến là do sau nhiều năm được khống chế, kiểm soát, hai năm nay, chu kỳ bệnh sốt rét xuất hiện trở lại, trong khi đó, công tác phòng, chống gặp nhiều khó khăn. Cụ thể, một năm có hai đợt để phòng, chống bệnh sốt rét.

Đợt một vào tháng 4 và 5 tiến hành tẩm màn cho người dân, đây là thời điểm chuyển từ mùa khô sang mùa mưa, cho nên muỗi sinh sôi nảy nở mạnh. Đợt hai vào tháng 9 và 10 tiến hành phun hóa chất để phòng, chống véc-tơ truyền bệnh. Đây là thời điểm chuyển mùa từ mùa mưa sang mùa khô và cũng là thời điểm người dân trong tỉnh bước vào vụ thu hoạch cà-phê, nông sản cuối năm, số lượng người lao động từ các tỉnh, thành phố khác đổ về Đắk Lắk làm thuê tăng mạnh.

Nhiều lao động ăn, ở, sinh hoạt ngay tại rẫy, ngành y tế không kiểm soát hết được. Bên cạnh đó, do tỉnh Đăk Lắk có địa bàn rộng, địa hình phức tạp, đồng bào DTTS sinh sống và nhiều người vẫn còn thói quen ngủ tại nương, rẫy trong suốt thời gian mùa vụ, một số ít vào rừng khai thác lâm sản và săn bắn dẫn đến khả năng mắc bệnh sốt rét rất cao. Ngoài ra, các đối tượng này là người lành mang mầm bệnh, có ký sinh trùng sốt rét nhưng không có biểu hiện lâm sàng. Đây là mối nguy cơ tiềm tàng và khả năng cao làm lây lan ra cộng đồng.

Thực tế đó gây rất nhiều khó khăn, thách thức trong công tác phòng, chống bệnh sốt rét trên địa bàn tỉnh hiện nay. Đặc biệt là khi ký sinh trùng sốt rét kháng thuốc, muỗi sốt rét kháng hóa chất, người dân giao lưu biên giới, dân di cư biến động gia tăng và thiếu kinh phí để mua hóa chất... Công tác phòng, chống bệnh sốt rét trên địa bàn vốn đã khó khăn nay càng khó khăn hơn.

Phối hợp liên ngành kiểm soát dịch bệnh

Ông Hoàng Hải Phúc nhận định: Trước tình hình số người bệnh sốt rét tăng mạnh, thời tiết diễn biến bất thường, mùa mưa vẫn còn kéo dài, trong thời gian tới khả năng véc-tơ truyền bệnh sẽ phát triển mạnh, cho nên nhiều nguy cơ bùng phát dịch sốt rét trên địa bàn tỉnh. Nhất là tháng 9, 10 là đợt cao điểm mắc bệnh sốt rét thứ hai trong năm. Để tăng cường công tác phòng, chống bệnh sốt rét, các cấp, các ngành cần sớm giải quyết những khó khăn cho ngành y tế của tỉnh, nhất là khó khăn về kinh phí. Bởi theo thông báo, đến nay vẫn chưa có nguồn kinh phí năm 2018 từ Trung ương để cung cấp hóa chất tẩm màn và phun diệt véc-tơ truyền bệnh. Tỉnh cũng chỉ mới cấp 143 triệu đồng phục vụ cho hoạt động tập huấn, giám sát.

Công tác tẩm màn cho người dân, phun hóa chất diệt muỗi phòng, chống sốt rét định kỳ hằng năm theo kế hoạch đến nay vẫn chưa thực hiện được. Trong khi đó, đợt phòng, chống sốt rét bằng tẩm màn vào tháng 4, tháng 5 đã qua và hiện đang là đợt phun hóa chất vào tháng 9, tháng 10, nhưng không có hóa chất để phun.

Để kiểm soát tình hình bệnh sốt rét trong điều kiện hạn chế về nguồn hóa chất phun tẩm, trong tháng 8 vừa qua, Trung tâm PCSRKSTCT tỉnh đã sử dụng kinh phí của địa phương để cấp 20 lít hóa chất Fendona 10sc cho Trung tâm Y tế huyện Ea Kar phun hóa chất, tẩm màn phòng, chống sốt rét cho khoảng 3.300 người dân tại các thôn, buôn của hai xã Ea Sô và Ea Sar, huyện Ea Kar, vùng trọng điểm sốt rét ở Đắk Lắk hiện nay.

Không chỉ riêng hai huyện Ea Kar và Buôn Đôn là địa phương có nhiều rừng núi, có đông đồng bào DTTS, nhiều buôn làng nằm gần rừng, trong đó một bộ phận người dân thường đi rừng, ngủ rẫy cũng có nguy cơ mắc bệnh sốt rét cao. Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Y tế huyện Buôn Đôn Nguyễn Văn Lý cho biết: Ngay từ đầu mùa mưa, UBND huyện đã yêu cầu các đơn vị, địa phương liên quan triển khai các biện pháp phòng, chống các loại dịch bệnh lây nhiễm, nhất là bệnh sốt rét. Huyện đã thành lập hai tổ cơ động phòng, chống dịch; tại tuyến cơ sở, mỗi thôn, buôn thành lập một tổ xung kích tiêu diệt bọ gậy để hỗ trợ cho các trạm y tế xã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nắm bắt tình hình, triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh.

Việc tuyên truyền thông qua hệ thống đài truyền thanh cơ sở, tờ rơi, họp thôn, buôn, nhất là tổ chức các đoàn trực tiếp xuống tận các thôn, buôn để gặp gỡ, truyền đạt những kiến thức, kỹ năng phòng, chống bệnh sốt rét cho người dân. Nhờ triển khai đồng bộ nhiều biện pháp cho nên từ đầu năm đến nay, huyện Buôn Đôn chỉ xảy ra 17 trường hợp mắc bệnh sốt rét, giảm ba trường hợp so với cùng kỳ năm 2017. Hầu hết các trường hợp mắc bệnh sốt rét đều được phát hiện và điều trị kịp thời.

Tuy nhiên, trong điều kiện kinh phí còn gặp nhiều khó khăn như hiện nay thì ngành y tế Đắk Lắk cần triển khai đồng bộ nhiều biện pháp chuyên ngành và phối hợp chặt chẽ với các cấp, các ngành và chính quyền địa phương đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân. Đáng chú ý là tập trung vào những người dân sinh sống ở vùng có nguy cơ mắc sốt rét cao, các đối tượng đi rừng, ngủ rẫy, xa cơ sở y tế để kịp thời có biện pháp phòng, chống bệnh sốt rét hiệu quả.

Nguyễn Công Lý