Tận dụng nguồn lực để làm giàu từ biển

Một tiết mục văn nghệ truyền thông về KHHGĐ trong Chương trình giao lưu nghệ thuật “Đồng hành cùng dân số biển đảo 2015". Ảnh: P.V

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực biển

Từ năm 2009, Tổng cục DS - KHHGĐ đã chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương tổ chức thực hiện đồng bộ 6 nhiệm vụ và các hoạt động chủ yếu của Đề án 52, Triển khai các điều tra, khảo sát về thông tin số liệu đầu vào của địa bàn vùng biển, đảo và ven biển. Thiết kế các mô hình can thiệp cung cấp dịch vụ và tư vấn về chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em, SKSS/KHHGĐ cho người dân vùng biển, đảo và ven biển.

Từ năm 2012 đến nay, Tổng cục DS-KHHGĐ phối hợp với Bệnh viện Quân khu 7, Quân khu 3 triển khai hoạt động thí điểm tư vấn và khám sức khỏe cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, các bà mẹ mang thai, trẻ em... tại 3 xã đảo của huyện đảo Cô Tô và 6 xã khó khăn của huyện đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.

Trong các năm 2013 và 2014, Tổng cục DS-KHHGĐ phối hợp với Cục Quân y (Bộ Quốc phòng) triển khai các hoạt động truyền thông, tư vấn và cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ cho bộ đội, nhân dân sống và làm việc tại địa bàn các huyện đảo Trường Sa, Cam Ranh (Khánh Hòa), Cồn Cỏ (Quảng Trị), Vân Đồn (tỉnh Quảng Ninh), Phú Quý (Bình Thuận), Lý Sơn (Quảng Ngãi), Phú Quốc và Thổ Chu (Kiên Giang).

Từ năm 2014 – 2015, Tổng cục DS-KHHGĐ đã phối hợp với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam  tổ chức các lớp tập huấn, các diễn đàn, các buổi nói chuyện chuyên đề… tuyên truyền về việc chăm sóc sức khỏe bà mẹ mang thai và trẻ sơ sinh; mất cân bằng giới tính khi sinh; phòng tránh phá thai và phá thai an toàn; phát hiện và điều trị sớm các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản; tư vấn tiền hôn nhân cho công nhân lao động trong các khu công nghiệp, khu chế xuất, người lao động trong các nghiệp đoàn nghề cá tại 11 tỉnh: Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Phú Yên, Kiên Giang, Bình Thuận, Quảng Trị, Ninh Thuận, Khánh Hòa, Tiền Giang, Cà Mau.

Để hưởng ứng Festival Biển đảo, Tổng cục DS-KHHGĐ tổ chức sự kiện truyền thông về dân số biển đảo định kỳ 2 năm/lần: Năm 2009 tổ chức tại Quảng Ninh; năm 2011 tổ chức tại Nghệ An; năm 2013 tổ chức tại Kiên Giang. Đặc biệt, có hoạt động tổ chức sự kiện truyền thông về dân số vùng biển, đảo với chủ đề "Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 52” theo hình thức giao lưu nghệ thuật và phát sóng trên Đài Truyền hình Việt Nam. Hàng nghìn tin bài, sản phẩm truyền thông được phát sóng trên Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam và trên các trang báo điện tử, báo giấy…

Trở thành quốc gia mạnh, giàu từ biển

Cộng tác viên dân số huyện Bình Sơn - Quảng Ngãi tư vấn các biện pháp tránh thai an toàn cho ngư dân vùng biển. Ảnh: Dương Ngọc

Dù đạt được những thành tựu đáng ghi nhận, công tác DS-KHHGĐ tại khu vực biển, đảo và ven biển vẫn còn nhiều thách thức. Tỷ lệ gia tăng dân số vẫn còn cao do nhu cầu sinh con trai của các cặp vợ chồng vùng biển. Vì vậy, thực hiện mục tiêu giảm sinh ở các xã ven biển vẫn là nhiệm vụ trọng tâm của Đề án 52 trong nhiều năm tới.

Do lao động đặc thù nghề biển, người dân thường xuyên tiếp xúc với môi trường độc hại nên ảnh hưởng đến sức khỏe nói chung và SKSS của phụ nữ; cơ sở vật chất, mạng lưới cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ ở cấp xã còn yếu và thiếu, chưa phù hợp với đặc điểm môi trường và khí hậu biển. Theo số liệu điều tra về cơ cấu bệnh tật vùng biển đảo của Đề án 52 (năm 2010) thì tỉ lệ các thành viên trong một gia đình sống trên huyện đảo có ít nhất một bệnh là hơn 70%. Trong khi đó, dịch vụ y tế ở các huyện đảo vẫn còn thiếu thốn.

Số liệu điều tra năm 2012 của Viện Chiến lược và chính sách y tế (Bộ Y tế) chỉ ra, chỉ có 46,7% số trạm y tế xã đảo có bác sĩ. Mặt khác, về nhu cầu khám chữa bệnh có hơn 80% tổng số gia đình ở khu vực biển, đảo cần được tạo điều kiện tiếp cận các dịch vụ khám, chữa bệnh, trong đó có cả dịch vụ y tế chất lượng cao. Kết quả nghiên cứu cho thấy, vẫn còn 31% người dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận cơ sở y tế, cơ sở y tế không có đủ trang thiết bị y tế là 18%…

Tại Hội thảo “Chia sẻ kinh nghiệm triển khai thực hiện Đề án Kiểm soát quy mô, chất lượng dân số các vùng biển, đảo và ven biển” (vừa tổ chức ngày 2/12 tại Thái Bình)  nhân Lễ Phát động Tháng hành động Quốc gia về Dân số, đại diện Chi cục DS-KHHGĐ Hải Phòng, Nam Định, Bến Tre, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa, Quảng Nam đã chia sẻ kinh nghiệm triển khai Đề án phù hợp với đặc thù vùng biển, đảo từng địa phương, cách khắc phục những khó khăn, vướng mắc, những giải pháp thực hiện hiệu quả Đề án trong giai đoạn 1. Các đại biểu cũng thảo luận về phương hướng, nhiệm vụ chủ yếu của Đề án trong giai đoạn 2 từ năm 2016 – 2020; thống nhất những đề xuất, kiến nghị đối với Chính phủ, các bộ, ngành, sở y tế và chi cục DS - KHHGĐ các tỉnh, thành phố. Lãnh đạo Tổng cục DS - KHHGĐ, lãnh đạo các Sở Y tế đã giải đáp ý kiến của các địa phương nhằm triển khai thực hiện hiệu quả Đề án trong giai đoạn tới. Đặc biệt, 14 tỉnh thực hiện Đề án hiệu quả chưa cao, chưa đạt mức sinh thay thế cần lưu ý, có phương án, giải pháp triển khai đề án ở các vùng biển đảo, đặc thù. Cần chủ động tham mưu với lãnh đạo địa phương quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, có cơ chế hỗ trợ nhằm đẩy mạnh triển khai thực hiện hiệu quả Đề án 52 trong giai đoạn tiếp theo.

Tại Hội thảo và chương trình giao lưu nghệ thuật “Đồng hành cùng dân số biển đảo” tổ chức tối cùng ngày, ông Nguyễn Văn Tân – Phó Tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục DS-KHHGĐ đều nhấn mạnh: Đây là dịp để những người làm công tác dân số nhìn lại thành tựu đã đạt được trong những năm qua, rút ra bài học cho chặng đường sắp tới, thực hiện thành công Đề án 52 giai đoạn 2 và Chiến lược dân số vùng biển đến năm 2020.

Việt Nam với 3.260km bờ biển, 1 triệu km2 thềm lục địa và hơn 4.000 hòn đảo lớn, nhỏ với những thế mạnh và tiềm năng lớn từ biển. Có thể nói, thực hiện thành công Đề án 52 sẽ góp phần thực hiện được “2 trong 1” của mục tiêu Chiến lược Biển Việt Nam đến 2020. “Hai” ở đây là mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội phải gắn với tăng cường củng cố quốc phòng, an ninh để bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên biển, đảo của Tổ quốc. “Một” ở đây là đến năm 2020, phấn đấu đưa nước ta trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển.

Hà Anh/Báo Gia đình & Xã hội