Tân Lạc, Hòa Bình: Sau vụ sập đồi, dân không dám về nơi ở cũ

Cuộc sống bên trong lán trại tạm ven Quốc lộ 6 của gia đình anh Bùi Văn Luân. Ảnh:  Trần Tuấn

Sợ hãi không dám về xóm…

PV Báo Gia đình & Xã hội trở lại xã Phú Cường, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình trong cơn mưa rừng của một ngày cuối năm 2017. Đường từ quốc lộ 6 rẽ vào xóm Khanh vẫn còn bùn lầy cùng những dấu tích nham nhở của trận sạt lở kinh hoàng xảy ra hai tháng trước khiến 18 người vong mạng. Con thác hiền hòa tuôn chảy từ những trảng núi xanh mướt ngày nào giờ chỉ còn là những tia nước bé nhỏ, yếu ớt trên nền đất đá xám xịt, lạnh ngắt. Một tấm bia mộ được dựng vội bằng những thanh gỗ, bên cạnh là bát hương đã tàn cùng một số vật dụng sinh hoạt đã bết bùn.

Hơn chục nóc nhà nằm gần thác Khanh hoang lạnh không một bóng người, sự tĩnh lặng lên đến đỉnh điểm khiến người ta như cảm nhận được cả tiếng thở dài của đàn trâu đói ăn đang phe phẩy đuôi trong những cái chuồng trống hoác bên triền núi.

Cụ Đinh Thị Chung, một người dân xóm Khanh kể với chúng tôi, trước khi xảy ra thảm họa, đây là vùng đất trù phú với những cánh đồng màu mỡ, tốt tươi. Đồng bào người Mường đã bao đời làm ăn yên ấm nơi đây. Vào mùa hè, nhiều du khách nước ngoài đến thăm, không ít gia đình còn kiếm thêm thu nhập nhờ phục vụ du lịch.

Nơi ấy - giờ chỉ là một vùng bằng phẳng, cao hẳn lên và bị san lấp bởi bùn đất và những tảng đá lớn án ngữ. Chỉ cần khẽ chạm chân xuống là mảng bùn đất sình lầy lún xuống, kéo chân lên cũng khó. Không còn sắc vàng ươm của những cánh đồng lúa, không còn những nếp nhà sàn và tiếng người Mường gọi nhau lên nương. Tất cả giờ đây chỉ là đất và đá.

Thấy vắng vẻ, chúng tôi hỏi chuyện thì cụ Chung trả lời: “Sợ lắm, không ai dám ở lại đâu. Giờ cả xóm chuyển ra ven quốc lộ 6 ở, nhà thì ở nhờ người thân, nhà thì dựng lều ở tạm. Mọi người chỉ thỉnh thoảng về xóm cho đàn trâu, đàn gà ăn rồi lại trở ra ngay”.

Cụ bà với mái tóc bạc phơ rầu rĩ cho biết, trong trận lũ quét kinh hoàng ấy, nhà bà không bị mất người nhưng gần 8 sào lúa vào vụ thu hoạch mất trắng theo dòng đất đá. Không còn đất canh tác, 2 con trai cụ Chung giờ phải đi làm thuê cho một xưởng trên thị trấn để lấy tiền mua gạo nuôi sống gia đình qua ngày…

Cùng chung cảnh ngộ, hơn 1 tháng nay, gia đình chị Bùi Thị Liên (43 tuổi) phải bỏ nhà và dựng một lều tạm ở lưng chừng đồi, cách xóm Khanh khoảng 1km. “Loay hoay cả tháng này vẫn chưa tìm được mặt bằng để làm nhà chú ạ. Ở đây, cũng nguy hiểm lắm, nhìn thế thôi chứ chả biết sạt lở ập đến lúc nào”, chị Liên run rẩy.

Mất nhà, mất hết đất canh tác, đàn gia súc cũng vừa chết một nửa vì đói rét, cuộc sống của gia đình 5 người nhà chị Liên giờ chỉ trông mong vào số tiền 120.000 đồng/ngày làm tại xưởng thuốc với công việc chặt cây thuốc đem phơi của chồng chị. “Cuối năm tôi chỉ muốn bữa cơm của gia đình có thêm tý thịt. Các con có tấm áo ấm để mặc và dành dụm ít tiền để mua khoảnh đất dựng nhà mới”, chị Liên vân vê chiếc áo khoác mỏng, đã rách một mảng lớn của cậu con trai út năm nay mới lên lớp 3.

Sống tạm trong căn lều tuềnh toàng bên quốc lộ 6

Chị Đinh Thị Lân nước mắt ngắn dài khi kể về cuộc sống của gia đình sau ngày mất chồng.

Gặp lại chúng tôi, chị Đinh Thị Lân (34 tuổi) - Vợ của anh Đinh Công Hức, trưởng xóm Khanh, không giấu được hai hàng nước mắt. Trong cái đêm định mệnh ấy, anh Hức vào vận động bà con sơ tán đồ đạc, lương thực chuyển ra nơi ở mới rồi ngủ lại ở nhà một người họ hàng trong xóm. Trận sạt lở ập xuống quá bất ngờ chôn vùi anh Hức dưới nghìn mét khối đất.

Éo le hơn, vừa lo đám tang cho con xong thì bố anh Hức lại bị tai nạn giờ vẫn nằm điều trị trên Bệnh viện đa khoa tỉnh Hòa Bình. Gia cảnh túng thiếu, con trai đầu của anh Hức mới học cấp 2 phải xin nghỉ học, đi làm phụ giúp mẹ để trả nợ. Quá nhiều tai ương ập xuống cùng lúc, người phụ nữ này chỉ biết khóc than trời vì không còn bất cứ điểm tựa nào.

Ngôi nhà của gia đình anh Bùi Văn Luân (28 tuổi, xóm Khanh) cũng đã bị vùi trong dòng đất đá. Trong đêm kinh hoàng ấy, anh Luân vẫn đi làm trên Tuyên Quang, ở nhà chỉ có vợ là chị Bùi Thị Chi (26 tuổi) cùng 2 con nhỏ. “Cả ba mẹ con đang ngủ say thì giật thót tim khi nghe tiếng nổ như sấm vang. Chưa kịp định thần thì đất đá cuồn cuộn ập vào ngôi nhà, tôi và hai cháu bị hàng bao tải thóc trong góc nhà đè xuống. Đêm tối đen như mực tôi quờ quạng tìm con thì may mắn được một người người hàng xóm cầm đèn pin sang cứu. Tôi bế con chạy thẳng một mạch ra quốc lộ 6, sau lưng là cảnh hoang tàn, tan tác...”, người phụ nữ kể lại với ánh mắt hoảng sợ.

Vợ con thoát nạn, anh Luân gom góp tất cả số tiền có được những năm tháng làm thuê xứ người cộng với tiền hỗ trợ của UBND huyện Tân Lạc mua một mảnh đất ven quốc lộ 6 để dựng nhà. Công trình mới làm xong phần móng, gia đình anh vẫn đang sống ở túp lều dựng tạm ven đường.

Anh Bùi Văn Dũng và bố ruột là ông Bùi Văn Linh bên căn nhà đang xây ven quốc lộ 6.

Vốn quen với nhịp sống yên bình, hiền hòa trong thung lũng, giờ chuyển ra ven quốc lộ khiến cho sinh hoạt của gia đình anh Luân đảo lộn hẳn. “Ngày ở xóm Khanh, động đũa động bát là anh em lại gọi nhau. Năm, sáu gia đình vừa là hàng xóm cũng vừa là những người anh em ruột thịt, thân thiết. Từ ngày chuyển ra đây cái gì cũng lạ. Nhiều đêm đang ngủ 2 cháu nhỏ bật dậy khóc đến sáng vì ngỡ tiếng ầm ào của xe tải chạy đường dài là tiếng của dòng thác đất đá ập xuống”, anh Luân ngậm ngùi nhìn căn lều trống huếch, cứ một lúc lại bị những cơn gió vùng Tây Bắc rít thổi căng phồng như muốn bật ra.

“Dù thế nào chúng tôi cũng không quay trở lại nơi ấy. Chỉ mong sớm hoàn thành nhà để kịp đón Tết năm nay. Còn người là còn tất cả”, Anh Luân nắm tay vợ động viên.

Liền sát bên nhà anh Luân là gia đình anh Bùi Văn Dũng (25 tuổi) cũng bị mất nhà do trận sạt lở đêm ấy. Đêm kinh hoàng, nhờ có chiếc đèn pin quên tắt mà anh cứu được cả vợ con. Ngôi nhà mới cấp 4 của anh Dũng nằm ven quốc lộ 6 cũng đang được hoàn tất nhờ số tiền hỗ trợ của chính quyền địa phương và khoản vay mượn từ người thân. “Phải lạc quan mà sống tiếp thôi chứ không thể ủ rũ mãi được”, anh Dũng nói và cho biết thêm căn nhà mới do anh tự xây sẽ hoàn thành trước Tết Nguyên đán 2018.

Trần Tuấn