Tạo nguồn nước sạch sau mưa lũ

Sau lũ, bạn chỉ nên sử dụng nước giếng khi đã làm trong và khử trùng. Ảnh: T.G.

Hóa chất xử lý nước

Theo TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ sinh học và Công nghệ thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), loại hóa chất xử lý nước đang được sử dụng rộng rãi nhất ở Việt Nam hiện nay là Cloramin B và Cloramin T. Chúng được sử dụng dưới hai dạng: Viên 0,25g và bột. Hàm lượng Clo hoạt tính của loại bột thông thường là 25%, mỗi viên có thể dùng cho 25 lít nước. Nếu xử lý nước bằng bột Cloramin B, Clorua vôi thì theo tỷ lệ sau: 30 lít nước cần 0,3g Cloramin B 25% hoặc 0,4g Clorua vôi 20%.

Ngoài ra, hiện nay có một số hóa chất xử lý nước khác đang lưu hành trên thị trường là viên Aquatabs. Đây cũng là một loại hóa chất khử trùng bằng Clo hoạt tính được đóng thành viên có thành phần chủ yếu là dichloroisocyanurate natri, khi hòa tan vào nước sẽ giải phóng ra Clo. Viên Aquatabs được đóng dưới dạng viên nén với 4 loại hàm lượng: 3,5mg để khử trùng cho thể tích nước tương ứng là 1 lít nước, 17mg để khử trùng 5 lít, 67mg để khử trùng 20 lít nước và 500mg dùng để khử trùng 150 lít nước.

Làm sạch nước tạm thời

Nếu trời mưa, bạn có thể hứng nước mưa để nấu nước uống và nấu thức ăn. Trường hợp phải dùng nước sông, suối, ao, hồ, kênh rạch thì phải làm trong và khử khuẩn nước rồi mới dùng. Cách làm trong và khử khuẩn nước như sau:

- Cách làm trong nước bằng phèn: Dùng một miếng phèn chua khoảng nửa đốt ngón tay hòa tan vào một gáo nước, sau khi phèn tan hết, đổ gáo nước đó vào một xô đựng nước khoảng 20 – 25 lít khuấy đều. Khoảng 30 phút sau, khi cặn đã lắng xuống đáy thì gạn lấy nước trong ở phía trên để khử khuẩn.

- Cách khử khuẩn nước bằng viên Cloramin B: Hòa tan 1 viên khử khuẩn Cloramin B 0,25g vào một gáo nước, đổ gáo nước đó vào xô nước đã được làm trong nói trên và khuấy đều. Đợi khoảng 30 phút sau mới sử dụng nước. Nước đã khử khuẩn bằng Cloramin B vẫn phải đun sôi mới được uống.

- Cách khử khuẩn bằng viên Aquatabs: Tiện nhất là dùng viên Aquatabs 67mg để khử khuẩn nước. Cách dùng: Cho 1 viên Aquatabs loại 67mg vào 20 lít nước trong, đậy nắp lại, đợi sau 30 phút để thuốc diệt hết vi khuẩn là dùng được.

Làm trong nước giếng

- Với giếng đào: Trong và sau bão lũ, nguồn nước bề mặt bị ô nhiễm nặng do đã tràn ngập qua các công trình vệ sinh trên mặt đất cuốn theo phân, rác, xác động - thực vật, nước cống rãnh. Nhiều gia đình chủ động dùng nilon và nắp bịt miệng giếng nhưng mưa lớn, nước lũ vẫn làm ô nhiễm nước trong giếng. Vì thế việc đầu tiên cần làm là thau rửa giếng bằng cách khơi thông tất cả các vũng nước xung quanh khu vực giếng; tháo bỏ nắp, nilon bịt giếng; nạo vét bùn cặn trong giếng. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng có thể nạo vét giếng dễ dàng nên có thể tiến hành khử trùng ngay nước trong giếng để sử dụng bằng cách: Dùng phèn chua (loại thường dùng là phèn nhôm) với liều lượng 50g/1m3 nước, nếu nước đục nhiều có thể cho lượng phèn tối đa tới 100g/m3. Hòa tan hết lượng phèn cần thiết vào một gàu nước, tưới đều lên giếng nước, thả gàu chìm sâu xuống nước rồi kéo mạnh lên khoảng 10 lần rồi để sau 30 phút đến 1 giờ cho cặn lắng hết thì tiến hành khử trùng.

- Với giếng khoan: Phải bơm hết nước đục, bơm tiếp 15 phút nữa bỏ nước đi sau đó có thể sử dụng được. Cần chú ý làm vệ sinh bơm, sàn giếng. Dùng phèn chua với liều lượng 1g phèn chua cho 20 lít nước. Hòa tan lượng phèn cần thiết cho lượng nước cần làm trong, chờ khoảng 30 phút cho cặn lắng xuống đáy rồi gạn lấy nước trong. Nếu không có phèn chua thì dùng vải sạch để lọc nước giữ lại các cặn bẩn, làm vài lần cho đến khi nước trong mới tiến hành khử trùng.

Khử trùng nước giếng

Về nguyên tắc nước giếng sau khử trùng phải có nồng độ Clo thừa là 0,5 – 1,0 mg/lít (có mùi nồng của Clo mới đạt yêu cầu). Tính lượng Cloramin B cần thiết cho giếng nước trên cơ sở nồng độ cần thiết là 10g Cloramin B 25%/m3. Có thể dùng một số hóa chất như: Clorua vôi 20% (13g/m3) hoặc Clorua vôi 70% (4g/m3).

- Với nước giếng khoan: Có thể dùng Cloramin T hoặc B dạng viên hàm lượng 0,25g, mỗi viên có thể dùng cho 25 lít nước. Nếu khử trùng bằng bột Cloramin B, Clorua vôi thì theo tỷ lệ sau: 30 lít nước cần 0,3g Cloramin B 25% hoặc 0,4g Clorua vôi 20%. Có thể dùng thìa canh để đong bột hóa chất, mỗi thìa canh đầy tương đương 10g, như vậy để khử 300lít nước cần khoảng 1/3 thìa canh bột Cloramin B. Lượng hóa chất khử trùng này phải được hòa tan đều trong nước và để sau 30 phút là có thể dùng được nước. Nước này vẫn phải đun sôi mới uống được.

- Với nước giếng đào: Múc một gàu nước, hòa lượng hóa chất theo tỷ lệ nói trên vào nước, lưu ý phải khuấy cho tan hết. Tưới đều gàu nước này vào giếng. Thả gàu cho chìm sâu đến nửa cột nước rồi kéo lên xuống nhẹ nhàng khoảng 10 lần. Dùng nước này dội lên thành giếng để khử trùng, để khoảng 30 phút sau là có thể dùng được. Nước đã khử trùng bằng Cloramin vẫn phải đun sôi mới được uống.

Long Hải (Ghi)