Tập cho bé ăn dặm đúng cách

Hỏi: Hàng xóm nhà tôi, ngoài sữa công thức, cho con uống sữa tươi thay nước (bé 25 tháng). Điều này có tốt không BS? Mong BS tư vấn giúp. (Phan Ngọc Khánh - phanngockhanh51

Trả lời: Bé từ 1 tuổi trở lên, nhu cầu sữa được khuyến nghị là khoảng 500ml/ngày.

Không nên uống sữa thay nước, thận của bé còn non yếu, nếu chỉ uống sữa mà không có nước sẽ gây quá tải chức năng thận, không tốt cho sức khỏe của bé về lâu dài.

Hỏi: Tôi và con dâu đang căng thẳng vì con dâu tôi cứ mua một đống sách về kêu tôi đọc để nuôi cháu theo kiểu "ăn dặm kiểu Nhật". Tôi thấy rất phiền phức và muốn nuôi cháu theo cách tự nhiên như lâu nay. BS cho hỏi, so với kiểu nuôi con của người Việt mình - vẫn cho ăn đủ 4 nhóm chất tinh bột, béo, đạm, xơ thì có nhất thiết phải theo kiểu Nhật không? Tôi thì thấy thật phiền. Cảm ơn BS. (Ngọc Trúc - tranngoctruc56)

Trả lời: Mỗi đất nước có một nếp sống và sinh hoạt khác nhau, tùy theo điều kiện cụ thể của từng gia đình mà lựa chọn chế độ dinh dưỡng thích hợp (thuận tiện chế biến, dễ tìm kiếm thực phẩm, phù hợp với điều kiện sinh hoạt kinh tế gia đình, giúp bé phát triển tốt).

Chế độ dinh dưỡng tốt là chế độ dinh dưỡng cân bằng và hợp lý, đủ các nhóm chất dinh dưỡng, không thiên lệch một nhóm nào. Theo dõi sự tăng trưởng của bé theo biểu đồ tăng trưởng của WHO, nếu bé phát triển tốt là được.

Hỏi: Xin BS cho biết, những cách ăn dặm sai lầm phổ biến nào mà các bà mẹ hay mắc phải? (Thùy Linh - thuylinhpham)

Trả lời: Có nhiều cách ăn dặm sai lầm, trong đó thường gặp là những cách sau:

- Cho bé ăn sớm trước 6 tháng.

- Tự pha bột mà không đủ các nhóm thực phẩm cơ bản (chất bột đường, đạm, béo, vitamin và khoáng chất).

- Cho thêm muối, bột ngọt vào trong chén ăn dặm.

- Thiếu dầu mỡ.

- Lấy nước luộc rau pha bột. Lấy nước hầm xương pha bột không đủ dưỡng chất. 

- Không tiếp tục cung cấp sữa mẹ và sữa công thức cho bé (đây vẫn là nguồn dinh dưỡng chính trong giai đoạn này).

- Không quan sát theo dõi bé trong suốt bữa ăn, đút nhanh, lượng nhiều khiến bé dễ bị mắc nghẹn.

Bác sĩ Dinh dưỡng CK1 Nguyễn Thu Vân trả lời bạn đọc.

Hỏi: Khi bé bắt đầu ăn dặm, có phải cần cho bé ăn bột dạng ngọt trước bột dạng mặn hay không? Nếu đúng thế, nên cho bé ăn bột dạng ngọt trong bao lâu rồi chuyển sang bột mặn? Có nên cho bé dùng nước hoa quả trong quá trình cho bé ăn dặm hay không (bổ sung vitamin từ hoa quả)? (Cẩm Nhung - bonghongnhobtv)

Trả lời: Bắt đầu ăn dặm thì nên cho bé ăn bột dạng ngọt như Ridielac gạo sữa, vì bé vẫn quen thuộc với vị sữa nên dễ chấp nhận hơn. Khi bé được 7 tháng, tập dần cho bé ăn sang bột dạng mặn như Ridielac yến mạch gà đậu Hà Lan.

Sau khi ăn, có thể cho bé ăn trái cây chín mềm như chuối nghiền, xoài nghiền, hạn chế dùng nước ép vì tăng lượng đường mà thiếu chất xơ, không có lợi cho tiêu hóa.

Hỏi: Nếu tôi không muốn dùng các sản phẩm bột ăn dặm chế biến sẵn, muốn tự mình làm bột ăn dặm cho bé, tôi nên dùng loại gạo hay hạt (ngũ cốc) nào để cho bé ăn. Tôi nên cho bé ăn bao nhiêu bữa trong ngày là đủ? (bé 6 tháng). Cảm ơn BS (Cẩm - huyentrangtran)

Trả lời: Một chén bột cần có đầy đủ các nhóm thực phẩm như: nhóm tinh bột (gạo, khoai, sắn, bún, mì...); nhóm hạt (đậu, mè...); nhóm sữa; nhóm trứng;nhóm thịt cá; nhóm rau củ màu sắc đậm (cà rốt, cà chua, gấc...); nhóm chất béo (dầu, mỡ).

Bé 6 tháng chỉ nên tập ăn 1 cữ/ngày là được. Sữa mẹ và sữa công thức vẫn là nguồn cung cấp dinh dưỡng và năng lượng chủ yếu.

Hỏi: Nhiều bà mẹ cho rằng nên nuôi con theo khoa học, do đó mẹ nên cho con bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời. Tuy nhiên, có trường hợp, như tôi chẳng hạn, lượng sữa mẹ không làm bé đủ no, đặc biệt là vào ban đêm, bé hay quấy dù mẹ đã cho bú. Vậy tôi có nên cho bé ăn dặm khi bé mới 4 tháng hay không (Cẩm Nhung - bonghongnhobtv)

Trả lời: Đúng là phải cho bé bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu. Nếu sữa mẹ có ít hoặc không có thì bổ sung cho bé bằng sữa công thức như Dielac Alpha, Dielac Alpha Gold và Dielac Optimum có bổ sung đầy đủ các dưỡng chất cần thiết, hỗ trợ hệ tiêu hóa, tăng hấp thu, hỗ trợ hệ miễn dịch, tăng sức đề kháng cùng chất xơ hòa tan, ngừa tiêu chảy và chống táo bón. Tất cả giúp cho bé tăng trưởng và phát triển toàn diện. 

6 tháng tuổi là thích hợp và an toàn nhất cho bé ăn dặm vì hệ tiêu hóa phát triển hoàn chỉnh, đủ men tiêu hóa thức ăn, hệ miễn dịch thích ứng với thực phẩm; chức năng thận phù hợp; bé tự giữ đầu thẳng, miệng lưỡi phối hợp hoạt động lừa đẩy thức ăn để nuốt dễ dàng. Nếu cho ăn sớm, bé bị rối loạn tiêu hóa gây kém hấp thu, suy dinh dưỡng, dễ nôn ói, sặc nghẹn.

Hỏi: Mẹ tôi và mẹ chồng đều có cùng ý là ăn thịt cóc giúp bé không bị còi xương, lại cứng cáp và tăng cân nhanh. Vì thế, hai mẹ cho con tôi (bé 9 tháng) ăn cháo cóc thường xuyên (cách ngày). Xin BS cho biết điều này có đúng không ạ? (Tùng Châu - phamtungchaulx)

Trả lời: Thịt cóc có nhiều dinh dưỡng, nhưng lại rất độc, dù một liều rất nhỏ mà nếu không biết cách sơ chế sẽ rất nguy hiểm tính mạng.

Ngày nay, để bổ sung dưỡng chất, có rất nhiều loại thực phẩm và sữa công thức, như bột ăn dặm Ridielac, sữa công thức Dielac Alpha, Dielac Alpha Gold, Dielac Optimum.

Hỏi: Thưa BS, con tôi 4,5 tháng tuổi, tôi muốn tập cho bé ăn dặm bột nhưng chồng tôi phản đối vì cho là quá sớm. Xin BS cho biết, bé bao nhiêu tháng thì ăn dặm được? Nên cho bé ăn dặm như thế nào? Loại thực phẩm nào thích hợp? Có thực đơn ăn dặm bắt buộc hay không? Xin cảm ơn BS (Khánh Lâm - thu.swanlake)

Trả lời: 6 tháng tuổi là thời điểm thích hợp và an toàn nhất cho bé ăn dặm vì hệ tiêu hóa phát triển hoàn chỉnh, đủ men tiêu hóa thức ăn, hệ miễn dịch thích ứng với thực phẩm; chức năng thận phù hợp; bé tự giữ đầu thẳng, miệng lưỡi phối hợp hoạt động lừa đẩy thức ăn để nuốt dễ dàng. Nếu cho ăn sớm, bé bị rối loạn tiêu hóa gây kém hấp thu, suy dinh dưỡng, dễ nôn ói, sặc nghẹn.

- Bắt đầu ăn dặm từ bột dạng ngọt như Ridielac gạo sữa sang bột dạng mặn như Ridielac yến mạch gà đậu Hà Lan khi bé 7 - 8 tháng.

- Pha bột tập ăn từ dạng lỏng như sữa cho bé quen dần đến dạng sệt đặc, lượng tập ăn từ ít đến nhiều. Tập ăn nên 1 cữ/ngày, buổi sáng lúc khoảng 9 - 10 giờ.

- Nên tập ăn vào thời điểm bé vui khỏe, không quá đói để dễ dàng theo dõi và quan sát phản ứng cơ thể của bé khi tiếp nhận thức ăn. Nếu ổn định thì tiếp tục cho ăn.Nếu có vấn đề gì thì nên tạm ngưng, tập lại lần sau.Bạn có thể gặp để được các bác sĩ tư vấn.

Hỏi: Con tôi được 4 tháng, cháu không thích uống sữa, phải đút từng muỗng; vì vậy, có người khuyên tôi chuyển qua cho bé ăn dặm. Vậy, tôi nên chọn bột ăn gì và ăn bột sớm như vậy có được không, thưa BS (Nguyễn Bích Chi - bichchinguyen)

Trả lời: Thời điểm an toàn và thích hợp nhất cho bé ăn dặm là khi bé tròn 6 tháng tuổi. Nếu cho ăn sớm, bé sẽ kém hấp thu do hệ tiêu hóa chưa phát triển hoàn chỉnh, bé chưa giữ được đầu vững và lưỡi chưa hoạt động tốt sẽ khó nuốt, dễ nôn sặc.

- Bé 6 tháng bắt đầu cho ăn bột dạng ngọt như Ridielac Gạo - Sữa, khoảng 7 tháng tập ăn bột dạng mặn như Ridielac Yến mạch Gà đậu Hà Lan. Nên pha bột, tập ăn dần từ loãng như sữa đến sệt và đặc dần khi bé ăn quen và nuốt tốt.

Hỏi: Bé nhà em ăn cháo rồi nhưng em không biết cần bổ sung thêm gì cho bé tăng cân, bé ngủ rất ít. Hiện tại bé được 6 tháng, cân nặng 7 kg, cao 67,5 cm.

Trả lời: Bé 6  tháng đã bước vào chế độ ăn dặm. Tuy nhiên, sữa mẹ và sữa công thức vẫn là nguồn dinh dưỡng chủ yếu cung cấp dưỡng chất và năng lượng cho bé phát triển. Nhu cầu sữa cho bé khoảng 700 - 800ml/ngày (sữa mẹ và sữa công thức).

Bé nhà bạn nhẹ cân so với chuẩn. Ngoài ăn dặm, cần uống thêm sữa công thức như Dielac Alpha, Dielac Alpha Gold, Dielac Optimum để bổ sung đầy đủ các dưỡng chất thiết yếu  và năng lượng giúp bé tăng cân và phát triển tốt. Ngoài ra, cần phơi nắng và cho bé ngủ sớm trước 21g. Ngủ đủ giấc giúp bé tăng trưởng chiều cao tối ưu.

Hỏi: Cho tôi hỏi, theo thông tin của sở y tế, nên cho bé ăn dặm 6 tháng bằng bột. Nhưng ông bà cho bé nhà tôi ăn bột từ 4 tháng; 6 tháng cho bé ăn cháo. Nay bé đã 1 tuổi, ăn được cơm. Không biết chế độ ăn uống đó có ảnh hưởng tới tiêu hóa của bé không? (Huynh - comtamngon)

Trả lời: Thời điểm an toàn và thích hợp nhất cho bé ăn dặm là tròn 6 tháng tuổi. Nếu ăn sớm, bé sẽ kém hấp thu do hệ tiêu hóa chưa phát triển hoàn chỉnh, bé chưa giữ được đầu vững và lưỡi chưa hoạt động tốt, sẽ khó nuốt và dễ nôn sặc.

- Bạn có kiểm tra tăng trưởng cân nặng và chiều cao có phù hợp tuổi và giới tính của bé hay không?

- Có thể lượng thức ăn chưa cung cấp đầy đủ dưỡng chất và năng lượng nên bé quấy khóc, khó ngủ. Với bé ở độ tuổi 6 -12 tháng, nguồn cung cấp dưỡng chất và năng lượng chính vẫn là sữa mẹ và sữa công thức.

- Nếu tình trạng trên kéo dài, bạn nên đưa bé đến bác sĩ chuyên khoa Nhi thăm khám trực tiếp, tìm nguyên nhân khắc phục cho bé phát triển tốt bạn nhé.

Hỏi: Thưa BS, gan và óc heo tốt thế nào với sức khỏe của trẻ? Mẹ chồng tôi cứ bảo ăn gì bổ đó có đúng không? (Nguyệt Minh - nguyetminhle)

Gan và óc heo có nhiều dưỡng chất cho bé như vitamin A, chất béo. Tuy nhiên, nên hạn chế dùng nhiều (1 tuần 1 lần) và phải lựa chọn thực phẩm sạch, tránh bị nhiễm giun sán ảnh hưởng sức khỏe của bé.

Bác sĩ Dinh dưỡng Chuyên khoa 1 Nguyễn Thu Vân