Tàu ngày đêm hút cát, dân lo không còn chốn dung thân

Tàu hút cát trên sông Hồng đoạn qua xã An Tường. Ảnh: HP

Đê bao đối mặt nguy cơ… vỡ!

Xã An Tường trải dọc triền sông Hồng đoạn ngay phía trên cầu Vĩnh Thịnh. Đứng trên chiếc cầu nối đôi bờ Hà Nội - Vĩnh Phúc này bất cứ ai cũng có thể quan sát được những chiếc tàu đang khai thác cát ngay giữa lòng sông. Đoạn sông tấp nập bởi lũ lượt những chuyến tàu bụng đầy cát từ đây chở đi nơi khác. Ở giữa sông có khoảng hơn 10 chiếc tàu áp sát mạn với nhau, neo đậu cố định đang rầm rì hút cát. Theo quan sát của chúng tôi, những chiếc tàu này dựng cả lán ở để công nhân sinh hoạt cố định.

Bà Nguyễn Thị Minh, một người già của làng bên sông than thở: “4 tháng nay rồi. Cát bị hút cả ngày lẫn đêm. Ban ngày tàu về đây ít hơn. Chiều đến đêm thì đông lắm. Tiếng máy nổ ngoài sông vọng vào đinh tai nhức óc. Nhất là những nhà làm mái tôn thì khốn khổ vì tiếng ồn. Những chiếc tàu kia hút cát cả đêm không một phút nghỉ”. Bà Minh bảo muốn biết tiếng ồn “khủng khiếp” đến thế nào thì đến đêm mới rõ. Việc tiếng ồn của hàng chục máy nổ ngoài sông ảnh hưởng đến đời sống người dân, người già như bà Minh không một đêm nào có giấc ngủ yên. Điều mà bà Minh lo nhất là tiếng ồn ảnh hưởng đến việc học hành của con trẻ trong xóm.

Tuy nhiên, hậu quả lớn nhất của việc hàng loạt tàu hút cát tụ về đây là làm xói lở bờ sông. Người dân An Tường lo không thừa bởi chỉ trong mấy tháng, những bãi bồi đã dần biến mất. Có những đoạn sông, nước đã tiến đến đoạn đê bao. Dãy đê bao này chỉ cách nhà dân một con đường.

Chị Vui ở xóm Hòa Bình, thôn Cam Giá, xã An Tường cho biết nhà ở ngay triền sông, đứng ở cổng là chị có thể quan sát thấy hàng loạt tàu hút cát. Chị Vui lắc đầu: “Không biết tàu hút cát kia ở đâu mà tụ về đây đông thế. Trước đây chỉ rải rác vài chiếc. Bây giờ thì ban ngày khoảng chục chiếc, buổi tối phải mấy chục chiếc áp sát nhau, đèn sáng rực cả khúc sông. Ồn lắm”. Chị Vui và hàng trăm hộ dân có nhà sát đường bờ sông nơi đây lo lắng cứ đà này sẽ không xa ngày đất thổ cư bị nước xâm lấn. “Chúng tôi có gửi đơn kêu cứu rồi, báo cáo lên trưởng thôn, lên xã rồi. Nhưng chưa có kết quả”, chị Vui cho biết.

Những chiếc tàu khai thác cát này trước đây hoạt động riêng rẽ nhưng khoảng 4 tháng nay mới tập trung tại đây. Đợt trước, khi đang hút cát ở đoạn sông dưới chân cầu Vĩnh Thịnh, những chiếc tàu này đã bị người dân ở đó phản đối bằng mọi cách. “Ý kiến không được, cảnh báo không được, người làng dưới họ rủ nhau dùng cung tên phóng lửa vào những con tàu kia. Thế là họ đuổi được đấy. Những chiếc tàu khai thác cát bị đuổi đoạn sông dưới lại tiến lên đoạn địa bàn xã An Tường. Người dân ở đây hiền nên không dám làm gì”, một người dân kể.

Nước sông sắp “tấn công” khu dân cư

Nỗi lo lắng được ông Nguyễn Văn Hòa, Trưởng thôn Cam Giá chia sẻ: “Tôi có nghe nói công ty khai thác cát này được cấp phép. Dân ở đây bức xúc lắm nhưng không làm được gì. Thẩm quyền của tôi cũng chỉ truyền đạt ý kiến của người dân lên cấp trên”. Ông Hòa tính trong đợt tiếp xúc cử tri tới đây ông sẽ đưa vấn đề “nóng” này ra kêu cứu.

Nhìn những đợt sóng ì oạp vỗ vào kè đá sát bờ sông, ông Hòa thảng thốt: “Nhà nước không kè bờ đá này 3 năm trước thì chúng tôi mất làng rồi. Mà cứ tình trạng này, nguy cơ mất làng luôn. Lúc đó hàng trăm hộ dân đi đâu?”.

Xã An Tường có 4 thôn giáp sông là Cam Giá, Kim Đô, Thủ Độ, Bích Chu. Đoạn sông Hồng chạy qua Cam Giá là nơi các tàu tập trung hút cát với tần suất lớn nhất. Trưởng thôn Nguyễn Văn Hòa kể, chỉ mấy năm trước đây thôi, mùa nước cạn này những bãi bồi tính từ bờ sông người ta có thể chạy bộ ra phía lòng sông cả trăm mét. Hiện, những bãi bồi cứ nhỏ dần, có bãi đã biến mất, nước đã tiến sát vào bờ kè. Hơn lúc nào hết, khi mùa mưa bão chuẩn bị đến, 160 hộ với 690 nhân khẩu trải dài 270 mét dọc sông Hồng, người thôn Cam Giá đang sống trong sợ hãi.

Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Xuân Thành, Chủ tịch UBND xã An Tường cho biết có một công ty khai thác khoáng sản đang hoạt động ngoài sông có được cấp phép và UBND xã nắm đầy đủ giấy tờ hoạt động của công ty này.

Ông Thành cũng ái ngại về hậu quả của việc khai thác cát ảnh hưởng đến đời sống người dân. “Tuy nhiên, tình trạng bây giờ có thể lẫn lộn giữa có cấp phép và không cấp phép. Điều này địa phương khó lòng phát hiện. Địa phương chúng tôi khi làm việc với họ có yêu cầu phải có chỉ giới cách xa bờ, không được khai thác buổi tối. Nhưng theo phản ánh của người dân, có lúc họ khai thác cả đêm”.

Ông Thành cũng nhiều lần chỉ đạo Công an xã ra lập biên bản hành vi khai thác cát buổi tối, nhưng đơn vị khai thác chống chế rằng họ sửa máy. “Chúng tôi làm đúng theo thẩm quyền, nếu sai quy định chúng tôi lập biên bản họ. Tuy nhiên việc cấm khai thác cát thì vượt quá thẩm quyền của xã”, ông Lê Xuân Thành cho biết.

Hà Phương/Báo Gia đình & Xã hội