Thành công trong việc thực hiện Nghị quyết 21-NQ/TW về công tác dân số tại Nam Định

Thành công của chính sách DS-KHHGĐ đã hạn chế được bùng nổ dân số; hình thành cơ cấu dân số "vàng"; chất lượng dân số được nâng lên… qua đó tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ tài nguyên, môi trường nước ta. Tuy nhiên, thành tựu lớn cũng sinh ra những thách thức mới: mức sinh rất khác biệt giữa các vùng, các tỉnh, thành phố; mất cân bằng giới tính ở trẻ em đã ở mức nghiêm trọng; di dân diễn ra mạnh mẽ và Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân số.

Những xu hướng dân số mới như trên đặt ra câu hỏi: chính sách dân số của nước ta hơn nửa thế kỷ qua – đặt KHHGĐ là trọng tâm – liệu có còn thích hợp? Nếu cần thay đổi thì phải thay đổi như thế nào?

Trên cơ sở nhận thức đầy đủ và sâu sắc những xu hướng mới của dân số cũng như tác động to lớn của những xu hướng này đến sự phát triển bền vững của đất nước, Nghị quyết số 21 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII đã xác định 5 quan điểm nền tảng cho công tác dân số hiện nay; trong đó đặc biệt chỉ rõ phương hướng: "Tiếp tục chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hoá gia đình sang dân số và phát triển. Công tác dân số phải chú trọng toàn diện các mặt quy mô, cơ cấu, phân bố, đặc biệt là chất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ hữu cơ với các yếu tố kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo đảm phát triển nhanh, bền vững".

Nhằm tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức do tình hình dân số mang lại, Nghị quyết 21 đã cụ thể hóa việc chuyển "trọng tâm", thông qua việc đề ra 6 nhóm mục tiêu toàn diện, bao trùm các mặt quy mô, cơ cấu, phân bố; đặc biệt là chất lượng dân số với 23 chỉ tiêu cụ thể.

Thực hiện chủ trương của Nghị quyết 21 về công tác dân số trong tình hình mới, tỉnh Nam Định đã đạt được những thành tự đáng kể sau hơn 3 năm triển khai.

Với sự vào cuộc và chỉ đạo quyết liệt của các cấp ủy Đảng, chính quyền và sự phối hợp của các ngành, đoàn thể, những năm qua, công tác dân số tỉnh Nam Định đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Các cơ quan chức năng, các địa phương đẩy mạnh thực hiện công tác DS-KHHGĐ, duy trì mức sinh hợp lý, khống chế tốc độ gia tăng dân số, cải thiện tình trạng SKSS, từng bước nâng cao chất lượng dân số.

Hàng năm, tỉnh Nam Định đều hoàn thành và vượt mức hầu hết các chỉ tiêu nhiệm vụ công tác DS-KHHGĐ. Năm 2020, toàn tỉnh có 27.815 trẻ được sinh ra, giảm 161 trẻ so với năm 2019; tỷ suất sinh giảm 0,13%o so với năm 2019 (đạt chỉ tiêu kế hoạch); trong đó, 5.479 trẻ là con thứ 3 trở lên, giảm 284 trẻ so với năm 2019; tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên giảm 0,9%). Tỷ số giới tính khi sinh là 114 bé trai/100 bé gái (đạt chỉ tiêu kế hoạch). Toàn tỉnh có 55.374 cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ mới chấp nhận sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại, đạt 96,59% kế hoạch giao.

Trong 6 tháng đầu năm 2021, Chi cục Dân số - KHHGĐ đã cố gắng triển khai các hoạt động ngay từ đầu năm để phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu giao, nhất là chỉ tiêu về giảm sinh. Toàn tỉnh có 10.844 trẻ được sinh ra, giảm 146 trẻ so với cùng kỳ năm 2020; trong đó, 2.530 trẻ là con thứ 3 trở lên, tăng 142 trẻ so với cùng kỳ năm 2020 (tăng 1,6%). Tỷ số giới tính khi sinh là 115,5 bé trai/100 bé gái.

Ước tính 6 tháng đầu năm 2021, toàn tỉnh có thêm 33.836 cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ chấp nhận sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại, đạt 61% kế hoạch năm. Trong đó: 4.572 ca đặt dụng cụ tử cung, 1.614 ca tiêm thuốc tránh thai, 39 ca cấy thuốc tránh thai, 13.422 người uống thuốc tránh thai, trên 15 nghìn người sử dụng bao cao su…

Cùng với quyết liệt thực hiện các chỉ tiêu KHHGĐ, các đơn vị, địa phương tiếp tục triển khai có hiệu quả các đề án, mô hình nâng cao chất lượng dân số như: Đề án: "Tư vấn và khám sức khoẻ tiền hôn nhân"; "Sàng lọc trước sinh và sơ sinh"; "Can thiệp, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh"; "Tư vấn và chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng"… góp phần nâng cao chất lượng dân số.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác dân số của tỉnh còn đối diện với nhiều khó khăn, thách thức, như mức sinh chưa ổn định, tỷ số giới tính khi sinh vẫn ở mức cao; quy mô dân số lớn và tiếp tục tăng "già hoá dân số".

Bởi vậy, để thực hiện tốt những mục tiêu mà Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về "Công tác dân số trong tình hình mới" đề ra, tới đây Nam Định sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, nhân dân về công tác dân số. Tiếp tục nâng cao chất lượng dân số toàn diện về quy mô, cơ cấu, chất lượng và phân bố dân cư. Triển khai và mở rộng thực hiện các đề án, dự án, mô hình đã được phê duyệt. Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác dân số, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ công tác dân số trong tình hình mới.

H.N