Thanh Hóa: Kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh góp phần nâng cao chất lượng dân số

Đẩy mạnh công tác truyền thông – giải pháp quan trọng nâng cao nhận thức người dân về MCBGTKS

Trong những năm qua, được sự quan tâm của các cấp ủy đảng, chính quyền, sự phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể cũng như việc triển khai thực hiện hiệu quả nhiều đề án của trung ương, của địa phương đã góp phần nâng cao chất lượng dân số, đưa công tác Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ngày càng phát triển. Tuy nhiên, tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh ở tỉnh ta vẫn còn cao, nếu không kiểm soát hiệu quả sẽ mang đến những hậu quả, hệ lụy khó lường trong tương lai.

Một trong những đề án đang được triển khai tại tỉnh Thanh Hóa đó là Đề án “Kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh”. Đề án nhằm đẩy mạnh truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức chuyển đổi hành vi về bình đẳng giới, nêu cao vai trò của người phụ nữ trong gia đình và xã hội; chú trọng truyền thông về thực trạng, nguyên nhân, hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS), tạo dư luận phê phán các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi.

Đồng thời tuyên truyền nâng cao đạo đức nghề nghiệp, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ y tế, chấm dứt tình trạng lạm dụng khoa học công nghệ để lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, tạo chuyển biến rõ nét ở những vùng có tỷ số giới tính khi sinh cao.

Trong giai đoạn 2016-2020, đề án được triển khai trên địa bàn 200 xã, thị trấn của 20 huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh. Với sự vào cuộc của các cấp ủy Đảng, chính quyền, các ban, ngành đoàn thể và sự cố gắng nỗ lực của cán bộ trong toàn hệ thống DS-KHHGĐ từ tỉnh đến cơ sở, đề án “Kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh” đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Công tác truyền thông được triển khai kịp thời, đa dạng với nhiều hình thức phong phú, có tác động tích cực đến nhận thức của nhân dân và các ban, ngành đoàn thể các cấp trong việc kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh và đưa tỷ số giới tính khi sinh đạt chỉ tiêu đề ra.

Cần sự vào cuộc của toàn hệ thống chính trị

Theo số liệu thống kê dân số hàng năm, tỷ số giới tính khi sinh năm 2016 là 115; năm 2017 là 117; năm 2018 là 116, năm 2019 là 115; đến năm 2020 tỷ số giới tính khi sinh giảm còn 113,5 bé trai/100 bé gái. Mặc dù tỷ số giới tính khi sinh tại tỉnh Thanh Hóa vẫn còn khá cao so với mức trung bình của cả nước nhưng qua số liệu hàng năm thì tỷ số giới tính khi sinh đã giảm dần cho thấy sự nỗ lực, vào cuộc của cả hệ thống chính trị, nhận thức của người dân cũng đã dần nâng lên.

Bên cạnh những kết quả đạt được, tình trạng MCBGTKS tại tỉnh Thanh Hóa vẫn xảy ra, nguyên nhân chính được chỉ ra là do ảnh hưởng của văn hóa phương đông nên tư tưởng trọng nam hơn nữ vẫn còn rất nặng nề, mặt khác do chuẩn mực mỗi cặp vợ chồng sinh đủ 2 con đã tạo áp lực các cặp vợ chồng vừa mong muốn có con ít lại vừa mong muốn có con trai; điều kiện về khoa học công nghệ y học ngày càng phát triển tạo thuận lợi cho các cặp vợ chồng lựa chọn giới tính thai nhi trong khi lực lượng thanh tra chuyên ngành dân số còn thiếu, chưa đủ mạnh, chính sách xử lý vi phạm đối với hành vi. Bên cạnh đó, một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa thực sự quan tâm chỉ đạo sát sao công tác kiểm soát MCBGTKS do chưa nhận thức đầy đủ về hậu quả, hệ lụy của MCBGTKS, vai trò trách nhiệm trong việc ngăn ngừa, giải quyết vấn đề MCBGTKS…

Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Thanh Hóa tiếp tục đưa ra nhiều giải pháp khống chế có hiệu quả tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh, tiến tới đưa tỷ số giới tính khi sinh trở lại mức cân bằng tự nhiên, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh và cả nước, phấn đấu mục tiêu giảm tốc độ tăng tỷ số giới tính khi sinh dưới mức 112 vào năm 2025. Đề án “Kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh” tiếp tục được triển khai thực hiện, mở rộng ở 249 xã/27 huyện, thị xã, thành phố.

Để đạt được mục tiêu trên, các hoạt động truyền thông, cung cấp thông tin, tư liệu, sản phẩm truyền thông tiếp tục được chú trọng; duy trì hoạt động và nâng cao chất lượng của các câu lạc bộ không sinh con thứ ba, giúp nhau phát triển kinh tế; tăng cường kiểm tra, giám sát việc triển khai các hoạt động của đề án, thực thi các quy định của pháp luật về nghiêm cấm việc cung cấp dịch vụ liên quan đến lựa chọn giới tính khi sinh.

Từ sự quan tâm của các cấp ủy đảng, chính quyền, sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể; công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã đạt được nhiều kết quả trên các lĩnh vực: quy mô, cơ cấu, chất lượng và phân bố dân số. Về quy mô dân số, năm 2021, tỉnh ta có 3.680.525 người, tỷ số giới tính khi sinh 113,5/100; tỷ suất tăng dân số tự nhiên là 9,8‰; mức giảm sinh 0,1 ‰.

Trong 6 tháng đầu năm 2022, tỷ số giới tính khi sinh là 114,6/100, vẫn ở mức khá cao so với cả nước. Ngành Dân số Thanh Hóa triển khai nhiều giải pháp nâng cao công tác DS-KHHGĐ, trong đó tiếp tục triển khai có hiệu quả nhiều đề án trong nhiều lĩnh vực do ngành phụ trách, trong đó có Đề án “Kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh”. Chi cục DS-KHHGĐ đã tham mưu, chỉ đạo và hướng dẫn triển khai các hoạt động như nhân bản 40.091 tờ rơi về giới, bình đẳng giới cấp cho các đối tượng phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ; truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng nhằm cung cấp các thông tin về giới tính khi sinh, bình đẳng giới; tăng cường công tác chỉ đạo kiểm tra giám sát các hoạt động tại địa bàn triển khai thực hiện đề án.

Ở các địa phương, các Trung tâm Y tế phối hợp với UBND các xã triển khai thành lập câu lạc bộ phụ nữ không sinh con thứ 3 cho đối tượng là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đã sinh đủ 2 con. Đồng thời lồng ghép tổ chức buổi nói chuyện chuyên đề, nội dung nhằm cung cấp các kiến thức về bình đẳng giới, về giới tính khi sinh, hậu quả, hệ lụy của việc lựa chọn giới tính khi sinh; kinh nghiệm nuôi con ngoan, trò giỏi, chăm sóc ông bà người cao tuổi trong gia đình, chia sẻ kinh nghiệm về phát triển kinh tế gia đình.

Tại huyện Yên Định, để nâng cao chất lượng công tác dân số, những năm qua, Trung tâm Y tế huyện Yên Định đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của người dân, từng bước khống chế tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh và tỷ lệ sinh con thứ 3. Yên Định là địa phương đang thực hiện Đề án “Kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh”.

Chị Lê Thị Thu, Trường phòng Dân số và Truyền thông giáo dục sức khỏe, Trung tâm Y tế huyện Yên Định cho biết: Căn cứ hướng dẫn của tỉnh, Trung tâm Y tế huyện Yên Định xây dựng kế hoạch thực hiện đề án “Kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh. Năm 2021, đề án được triển khai tại 12 xã, đến năm 2022 triển khai tại 14 xã. Theo kế hoạch, trong tháng 8 đến tháng 10, Trung tâm Y tế huyện chỉ đạo trạm y tế phối hợp với UBND xã thành lập câu lạc bộ không sinh con thứ 3 nhằm nâng cao nhận thức chuyển đổi hành vi về lựa chọn giới tính khi sinh của nhóm đối tượng trong độ tuổi sinh đẻ, người có uy tín trong cộng đồng.

Tại thành phố Thanh Hóa, là địa bàn rộng, đông dân cư, những năm qua, công tác DS-KHHGĐ luôn được quan tâm. Thành phố đang triển khai thực hiện Đề án “Kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh” ở 11 đơn vị là Quảng Hưng, Hoằng Quang, Hoằng Đại, Thiệu Vân, Đông Tân, Đông Vinh, Đông Hải, Quảng Phú, An Hưng, Tân Sơn, Hàm Rồng. Để các nội dung, nhiệm vụ được thực hiện thống nhất và đảm bảo đúng tiến độ, Trung tâm Y tế thành phố xây dựng kế hoạch thực hiện đề án năm 2022.

Các hoạt động truyền thông về dân số và phát triển được Trung tâm Y tế thành phố Thanh Hóa phối hợp với các Trạm Y tế tổ chức dưới nhiều hình thức như nói chuyện chuyên đề, viết tin bài và tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh phường xã, treo được băng zôn tại các trục đường lớn; tuyên truyền qua các kênh truyền thông mạng xã hội như Zalo, Facebook, TikTok… Trong 6 tháng đầu năm 2022, thành phố và các phường, xã đã tổ chức viết 23 tin, bài tuyên truyền về chủ đề giới và mất cân bằng giới tính khi sinh; thực hiện 80 lần phát thanh trên hệ thông truyền thanh của phường, xã.

Thành phố Thanh Hóa đã và đang tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo cấp ủy đảng, chính quyền các cấp đối với công tác dân số và phát triển; phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo thực hiện công tác Dân số và phát triển phường, xã; củng cố đội ngũ cán bộ thực hiện nhiệm vụ dân số tại các Trạm Y tế và phố, thôn; Tổ chức hướng dẫn, đào tạo, tập huấn cung cấp kiến thức chuyên môn nghiệp vụ đối với cán bộ làm công tác dân số và phát triển phường, xã và phố, thôn; Đẩy mạnh tuyên truyền về các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và của thành phố trong công tác dân số và phát triển, sớm đưa tỷ số giới tính khi sinh trở lại mức cân bằng tự nhiên.