Thanh Hóa: Sàng lọc trước và sau sinh để bảo vệ "mầm non" tương lai!

Nhận thức rõ được tầm quan trọng của công tác sàng lọc trước sinh và sơ sinh, thời gian qua, tỉnh Thanh Hóa đã tập trung triển khai đồng loạt nhiều hoạt động như: xây dựng kế hoạch và ban hành các văn bản hướng dẫn tư vấn, tầm soát, chẩn đoán và điều trị sớm bệnh tật trước sinh và sơ sinh. Tăng cường tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, thường xuyên cập nhật trên trang thông tin điện tử của huyện và trên hệ thống loa truyền thanh tuyến xã, thôn, khu dân cư; phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức các buổi truyền thông về sàng lọc trước sinh và sơ sinh.

Thông qua việc lồng ghép trong sinh hoạt câu lạc bộ, người dân được cung cấp các sản phẩm truyền thông, tờ rơi, áp phích về đề án. Ngành dân số từ tỉnh đến cơ sở đã xây dựng kế hoạch để triển khai hoạt động lồng ghép trong kế hoạch chung của đơn vị, tham mưu cho UBND tỉnh ban hành kế hoạch thực hiện chương trình mở rộng tầm soát, chẩn đoán, điều trị một số bệnh tật trước sinh và sơ sinh trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đến năm 2030.

Các bệnh viện và trung tâm y tế tại 27 huyện, thị, thành phố trên địa bàn tỉnh đã triển khai thực hiện sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Trong đó, chú trọng công tác tuyên truyền cho bà mẹ mang thai và gia đình sản phụ mới sinh về tầm quan trọng của sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Sàng lọc trước sinh và sơ sinh là hai phương pháp tách biệt, thực hiện trong khoảng thời gian khác nhau và sử dụng các biện pháp khác nhau, nhằm phát hiện những bất thường của trẻ từ khi còn trong bụng mẹ và ngay sau khi trẻ ra đời.

Theo thống kê của Trung tâm Y tế huyện Đông Sơn, từ năm 2020 đến nay có 1.349 trường hợp thực hiện sàng lọc trước sinh; 174 trường hợp lấy máu gót chân sàng lọc sơ sinh. Hay tại Bệnh viện Phụ sản tỉnh, từ năm 2020 đến nay có hơn 1.160 lượt thai phụ đến bệnh viện thực hiện Double test, Triple test; 22 sản phụ thực hiện chọc ối; hơn 2.000 trẻ sơ sinh được thực hiện lấy máu gót chân sàng lọc sơ sinh.

Tại Mường Lát là huyện nghèo, nhiều dân tộc anh em sinh sống, ngôn ngữ bất đồng, dân trí không đồng đều do vậy việc triển khai công tác tuyên truyền về lợi ích của việc khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh gặp nhiều khó khăn. Để nâng cao chất lượng dân số, Trung tâm Y tế huyện đã chủ động tham mưu cho UBND huyện ban hành văn bản và triển khai kế hoạch tổ chức các hoạt động đề án tại 8 xã, thị trấn của huyện. Hằng năm chỉ đạo ban dân số - kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) các xã, thị trấn soạn tin bài phát thanh tuyên truyền nằm trong chương trình thực hiện đề án sàng lọc trước sinh và sơ sinh phát thanh trên các phương tiện thông tin đại chúng được Nhân dân và đối tượng nhiệt tình hưởng ứng.

Ông Lê Quốc Huấn, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Mường Lát, cho biết: Hằng năm, đơn vị đã xây dựng kế hoạch triển khai để phối hợp với Bệnh viện Đa khoa huyện thực hiện tư vấn, lấy mẫu máu gót chân cho trẻ. Đồng thời, thực hiện khám sàng lọc trước sinh cho các sản phụ tại phòng khám dịch vụ của đơn vị; chỉ đạo ban DS-KHHGĐ xã xây dựng kế hoạch, tăng cường công tác truyền thông cho Nhân dân biết về lợi ích của việc khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh thông qua các buổi nói chuyện chuyên đề, sinh hoạt câu lạc bộ tại các xã; lồng ghép, tư vấn trong chiến dịch chăm sóc sức khỏe sinh sản - KHHGĐ cho phụ nữ mang thai 3 tháng đầu và 3 tháng giữa về sàng lọc trước sinh, sơ sinh nhằm tầm soát các dị tật bẩm sinh cho trẻ. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, nhiều chị em đã chủ động đến các cơ sở y tế làm sàng lọc trước sinh, nhiều trường hợp xuất hiện dị tật thông qua sàng lọc đã được các bác sĩ kịp thời hỗ trợ, tư vấn. Trong 2 năm 2020, 2021 và 4 tháng đầu năm 2022, trên địa bàn huyện có 495 người sàng lọc trước sinh; triển khai sàng lọc sơ sinh được 147 mẫu.

Trao đổi với ông Nguyễn Văn Thắng, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh cho biết: Sàng lọc trước sinh là hoạt động can thiệp đối với phụ nữ đang mang thai thông qua các kỹ thuật siêu âm, xét nghiệm máu để chẩn đoán các dị tật bẩm sinh ở thai nhi, như: hội chứng Down, dị tật ống thần kinh, di truyền tế bào, rối loạn chuyển hóa... Còn sàng lọc sơ sinh là hoạt động can thiệp đối với trẻ sơ sinh bằng xét nghiệm máu gót chân trong 48-72 giờ sau khi trẻ chào đời nhằm phát hiện các rối loạn bẩm sinh, di truyền ở trẻ (như: thiếu men G6PD, thiểu năng trí tuệ, suy giáp bẩm sinh...). 

Mục đích của sàng lọc trước sinh là phát hiện sớm các thai dị tật để xử trí kịp thời, tránh sinh ra những đứa trẻ có dị tật, dị dạng không thể chữa trị. Còn sàng lọc sơ sinh nhằm phát hiện sớm trẻ bị bệnh bẩm sinh để có biện pháp can thiệp kịp thời, mang lại hạnh phúc cho nhiều gia đình, góp phần nâng cao chất lượng dân số. 

Theo đó, năm 2022, Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh xây dựng kế hoạch thực hiện với mục tiêu, phổ cập tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn; tầm soát, chẩn đoán, điều trị trước sinh và sơ sinh nhằm giảm thiểu số trẻ em sinh ra bị bệnh tật bẩm sinh, góp phần nâng cao chất lượng dân số. Cụ thể, tỷ lệ bà mẹ mang thai được sàng lọc trước sinh 62%; tỷ lệ trẻ em mới sinh được sàng lọc sơ sinh 45%; tăng tỷ lệ nam, nữ thành niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn lên 5% so với năm 2021; phát triển mạng lưới cung cấp dịch vụ đảm bảo chất lượng..., 

Năm 2022, hoạt động hỗ trợ sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh trên địa bàn tỉnh được triển khai ở 27 huyện, thị, thành phố; hoạt động tư vấn tiền hôn nhân triển khai tại 200 xã/18 huyện, thị, thành phố, gồm thị xã Bỉm Sơn, thị xã Nghi Sơn, các huyện Nga Sơn, Hoằng Hóa, Đông Sơn, Nông Cống, Thiệu Hóa, Thọ Xuân, Vĩnh Lộc, Triệu Sơn, Yên Định, Hà Trung, Như Thanh, Cẩm Thủy, Như Xuân, Thường Xuân, Lang Chánh và Bá Thước, trong đó duy trì hoạt động tại 46 xã và mở rộng thêm 154 xã.