Thanh Liêm (Hà Nam): Hàng nghìn hộ dân khổ sở vì… mỏ đá

Khói bụi mù mịt từ các mỏ đá, nhà máy xi măng trên địa bàn xã Thanh Thủy. Ảnh: Đỗ Lực

Trời mưa, trong nhà cũng như ngoài trời

Phản ánh đến Báo Gia đình & Xã hội, người dân ở 5 xã: Thanh Hải, Thanh Nghị, Thanh Tân, Thanh Thủy và thị trấn Kiện Khê (thuộc huyện Thanh Liêm) cho biết, nhiều năm qua, cuộc sống của họ bị đảo lộn, môi trường sống bị ô nhiễm nặng nề bởi khói bụi từ các mỏ đá và nhà máy xi măng. Nghiêm trọng hơn là tình trạng nổ mìn khai thác đá làm hàng trăm ngôi nhà bị nứt nẻ, gãy mái khiến nhà bị dột, thấm nước mỗi khi trời mưa.

Có mặt tại thôn Đồng Ao (xã Thanh Thủy), chúng tôi mới thấu hiểu được nỗi khổ của người dân nơi đây. Vừa bước chân vào đầu thôn, chúng tôi không khỏi giật mình bởi cây cỏ, nhà cửa… đều bị phủ kín bởi lớp bụi trắng xóa như bụi phấn. Chiếc xe đưa chúng tôi vào thôn cũng được phủ kín một lớp bụi trắng sau 1 giờ đồng hồ dừng chân. Chỉ cho chúng tôi xem những vết nứt to, chạy ngang dọc theo chiều dài của ngôi nhà, chị Phạm Thị Hiền (ở thôn Đồng Ao) cho biết, gia cảnh khó khăn, tích cóp mãi gia đình mới xây được căn nhà. Những tưởng ngôi nhà sẽ là nơi che nắng, che mưa nhưng niềm vui “ngắn chẳng tày gang” khi căn nhà khang trang mới được hoàn thành, đưa vào sử dụng trong một thời gian ngắn đã bị nứt nẻ, xuống cấp nghiêm trọng, mỗi khi trời mưa nước chảy róc rách trong nhà.

“Ở địa phương có hàng chục doanh nghiệp khai thác đá, mỗi khi họ nổ mìn phá đá các nhà xung quanh rung chuyển ầm ầm như có động đất. Ban đầu vết nứt xuất hiện nhỏ, nhưng theo thời gian vết nứt to dần, đến nay vết nứt to nhất cũng được khoảng 10cm. Để khắc phục tình trạng trên, gia đình tôi phải dùng vải bạt che chắn nhưng cũng không ăn thua, vá chỗ này lại dột chỗ khác. Ngôi nhà xây dựng khang trang bằng mồ hôi nước mắt của cả nhà nhưng giờ đây không biết nó sập khi nào”, chị Hiền nói.

Không chỉ gia đình chị Hiền mà còn có đến hàng trăm hộ dân ở 2 thôn Đồng Ao và thôn Đồng Tho (xã Thanh Thủy) cũng gặp cảnh tương tự. Họ đau xót, lo lắng không biết bao giờ ngôi nhà của mình bị sập. Người dân đã nhiều lần kiến nghị lên chính quyền địa phương nhưng sự việc vẫn chưa được giải quyết. “Nhà mới sửa xong được một thời gian nhưng chẳng ăn thua vào đâu bởi các doanh nghiệp khai thác đá nổ mìn liên tục. Nhiều hôm cả gia đình đang ăn cơm, nhà rung lên liên hồi, trẻ nhỏ sợ quá còn phải chạy ra ngoài vì sợ bị sập. Hàng ngày, chúng tôi lau chùi sạch sẽ nhà cửa, đóng cửa kín mít nhưng chỉ cần 1 tiếng sau tất cả đồ đạc trong nhà đã phủ bụi trắng xóa”, một người dân thôn Đồng Ao nói.

Hàng trăm hộ dân bị nứt nhà do nổ mìn

Dư chấn của những vụ nổ mìn khai thác đá khiến hàng trăm ngôi nhà bị nứt nẻ.

Hàng vạn người dân ở các xã: Thanh Hải, Thanh Nghị, Thanh Tân và thị trấn Kiện Khê cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Nhà cửa nứt nẻ, ô nhiễm khói bụi, tiếng ồn khiến không ít người dân bỏ quê đi “tha hương cầu thực” nơi khác. Người dân nơi đây bức xúc khi tình trạng cấp phép khai thác mỏ đá tràn lan, mỗi năm lại có nhiều doanh nghiệp khai thác đá được khai sinh, lợi nhuận bỏ túi doanh nghiệp nhưng hậu quả nặng nề từ môi trường thì người dân phải gánh chịu. “Cố cả đời người chúng tôi mới xây được ngôi nhà, chưa được hưởng thì đã nứt toác, có nguy cơ sập xuống bất cứ lúc nào. Doanh nghiệp đến khai thác tài nguyên gây ô nhiễm, hư hỏng nhà dân nặng nề là vậy, chúng tôi có ý kiến thì họ hứa hẹn đền bù nhưng rồi có thấy hỗ trợ gì đâu”, bà Lan (ở thôn Đồng Ao) nói.

Ông Cao Đức Hồng - Phó Chủ tịch HĐND xã Thanh Thủy cho biết, cả xã Thanh Thủy phải gánh chịu hậu quả nặng nề về môi trường khi trên địa bàn xã có đến 30 doanh nghiệp khai thác đá. Ô nhiễm môi trường từ bụi đá khiến trẻ nhỏ, người già, người khỏe mạnh cũng thường xuyên mắc các bệnh về phổi. Chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là hơn 500 hộ dân với hàng nghìn nhân khẩu ở 2 thôn Đồng Ao và Đồng Tho, không chỉ hít khói bụi, người dân ở đây còn bị nứt nẻ nhà cửa do nổ mìn. “Nổ mìn lớn rất là nhiều, chẳng biết cơ quan chức năng cấp phép như thế nào nhưng nổ mìn lớn quá, cách xa hàng trăm mét mà trụ sở UBND xã cứ rung lên rầm rầm”, ông Hồng nói.

Lý giải cho việc doanh nghiệp khai thác đá làm nứt nhà dân nhưng đến nay các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương vẫn không đưa ra được giải pháp khắc phục cụ thể, ông Hồng cho hay, ông cùng toàn thể bà con đã rất nhiều lần kiến nghị trong các kỳ họp HĐND. Sự việc đẩy lên đỉnh điểm khi cuối 2015, không chịu được những tác động xấu về môi trường do mỏ đá gây ra, người dân đã tụ tập đông người phản đối, lãnh đạo tỉnh Hà Nam đã trực tiếp xuống đối thoại với người dân, nhưng vẫn chỉ là giải pháp tình thế, đến nay mọi việc vẫn chưa được giải quyết.

Đỗ Lực