Thị trường đồ chơi Trung thu năm 2008: Ngoại áp đảo nội

>> Nhiều đại lý hạ giá bánh trung thu: 1 tháng lương = 5 hộp bánh

Trước thời điểm Trung thu cả tuần, những khu chợ đồ chơi Hàng Mã, Hàng Lược (Hà Nội) đã rực rỡ sắc màu. Chỉ có điều, những loại đồ chơi dân gian dường như ngày một  vắng.

Lác đác đồ chơi dân gian

Thời điểm này, phố Hàng Mã, Hàng Lược và Lương Văn Can (Hà Nội) đã tắc đường từ sáng vì người đi mua đồ chơi cho con, người đi mua hàng về bán lẻ, khách du lịch và cả những cặp đôi đến... chụp ảnh cưới. Và đặc biệt là buổi tối, khu vực này thực sự trở thành “vương quốc” đồ chơi giữa lòng phố cổ Hà Thành. Người đi chơi chen chân san sát như đi hội, tạo thành một khung cảnh lung linh giữa trăng trên trời, đồ chơi dưới đất!

Tuy nhiên, giữa bạt ngàn đồ chơi cho ngày Trung thu cũng không dễ tìm những loại đồ chơi dân gian. Tìm mãi, tôi mới thấy một cụ già bán trống bỏi ngồi ở một góc chợ. Giá một chiếc trống chỉ có 2.000 đồng. Cụ lặng lẽ ngắm những đôi chân bước vội qua và chờ đợi. Nhiều ông bố, bà mẹ dẫn con đi qua mà không hề ghé mắt vào hàng đồ chơi nhỏ. Có ông bố định kéo tay con vào nhưng đứa bé không chịu, kéo tay bố đi. Chợt ông lão tươi tỉnh hẳn lên khi đám học sinh sà xuống quán hàng nhỏ, mỗi đứa chọn cho mình một chiếc và khua lên để thử chiếc nào kêu đanh nhất. Rồi mỗi đứa một câu, chúng hỏi về chiếc trống bỏi, trống quân bằng những ánh mắt thích thú. Sau đó mỗi đứa mua một đôi chiếc vì “bão giá” không mấy ảnh hưởng đến chiếc trống bỏi mà giá vẫn 2.000 đồng như năm trước.

Bà Nguyễn Thị Mân, năm nay đã gần 70 tuổi, bán đồ chơi dạo tại phố Hàng Mã, kể lại: thời trước vào dịp Rằm tháng 8, cả phố như được phủ màu đỏ và hồng từ đầu sư tử, mặt nạ, đèn lồng... Mọi người vừa đi mua đồ, vừa chơi chợ. Còn những em gái được mẹ dạy cho cách làm một số loại bánh, đồ chơi và chó bông bằng bưởi. Trước đây, tôi thường bán đồ chơi dân gian nhưng nay chuyển sang bán đồ của nước ngoài. Đồ chơi dân gian bán chậm lắm mà lại rẻ, lời lãi chả được bao nhiêu. Những thứ đồ chơi dân gian không thu hút được trẻ con mà lại được khá nhiều cặp tình nhân quan tâm. Họ chọn cho nhau những món đồ chơi nhỏ làm quà, thật lãng mạn khi nàng e ấp bên chàng, trong tay một chùm những lồng đèn giấy xếp bé xíu nào đèn hoa sen, đèn con thỏ, đèn kéo quân... với giá khá mềm, từ 5.000 - 7.000 đồng một chiếc.

Dù cho các mặt hàng đồ chơi truyền thống đã cố gắng đa dạng hóa về mẫu mã, màu sắc nhưng vẫn không thể cạnh tranh nổi với hàng sản xuất công nghiệp. Đèn ông sao loại to đến cả mét để các cơ quan, tập thể tổ chức bầy cỗ cho thiếu nhi. Đầu sư tử được dán thêm vải lấp lánh kim sa và Đèn Cù (đèn Ông Sư) được làm bằng sắt thay vì uốn mây tre như trước. Cửa hàng Kim Sâm (29 Hàng Mã) chuyên bán đồ chơi dân gian Việt Nam như các loại đèn lồng, đèn kéo quân, đầu sư tử, mặt nạ chú tễu nhưng khách hàng cũng không nhiều. Duy chỉ có một chút an ủi cho đồ chơi dân gian là đèn trời. Rất nhiều cửa hàng trên các tuyến phố đồ chơi này treo biển “có bán Đèn Trời”. 

Tràn lan đồ chơi ngoại nhập

Những đồ chơi nội tuy đã có những cải tiến nhưng vẫn hoàn toàn lép vế trước một rừng đồ chơi ngoại nhập. Những mặt hàng xuất xứ từ Trung Quốc, Thái Lan vẫn chiếm phần trăm cao hơn và bán chạy hơn đồ thủ công truyền thống làm trong nước. Do mẫu mã và sự nắm bắt nhanh nhạy thị hiếu của các bạn trẻ nên những món đồ chơi ngoại luôn tạo được những cơn sốt theo kiểu “mốt” trong giới trẻ.

Các em gái nhỏ không còn chọn mũ công chúa kim sa nữa mà thay vào đó là các bộ đồ cánh thiên thần, bộ quần áo và đũa nàng tiên với giá không dưới 60.000 đồng một bộ. Một em gái đang mặc trên mình bộ mũ áo phù thuỷ như truyện Harry Potter nằng nặc đòi bác nặn tò he làm cho em một con tò he phù thuỷ!! Cũng trong tình trạng chung, mặt nạ giấy bồi tuy được làm công phu nhưng cũng ít được chọn mua so với các loại mặt nạ nhựa hay mặt nạ kiểu Tuxedo như trong truyện tranh Nhật Bản. Rộ lên trong mùa Trung thu năm nay đó là mốt “Thiên thần – Ác quỷ”, nghĩa là 2 bạn đi cùng nhau thì một bạn sẽ đội vòng tròn trắng trên đầu như Thiên thần, một bạn đội sừng màu đỏ tượng trưng cho Ác quỷ. Vậy là món hàng đồ chơi Trung Quốc đó trở thành hàng “hot” và được các bạn trẻ lùng mua và mọi người cũng không ngạc nhiên khi thấy ngày càng nhiều Thiên thần – Ác quỷ nắm tay nhau dạo phố.

Bộ vòng "Thiên thần - Ác quỷ"

Những mặt hàng đồ chơi “kinh dị” ít được bày bán ở chợ, nhưng nếu người mua yêu cầu hay hỏi mua nhiệt tình thì sẽ được chủ hàng “ưu tiên” dẫn vào chỗ cất hàng để chọn. Vì những thứ như chuột nhũn, mặt nạ kinh dị, hàm răng quỷ, súng phun nước to cực đại, súng AK đạn nhựa... đã được cất kỹ, chỉ dành bán cho những người đã qua tuổi thiếu nhi nhưng vẫn lợi dụng trung thu để nghịch ngợm. Tóc giả cũng là “hot” cho mùa Trung thu năm nay, nếu khéo mặc cả thì một bộ tóc giả dựng đứng, to đùng chỉ có giá 40.000 đồng. Nên cũng dễ hiểu vì sao, cách Trung thu cả tuần, người đi đường thi thoảng lại giật mình vì nhìn thấy mái tóc bù xù như sư tử với đủ các màu vàng đỏ. Còn các em nhỏ có thể khóc thét lên khi đang nhìn ngắm đồ chơi thì xuất hiện một người mang mặt nạ đen xì với hình thù gớm giếc như quái vật.

Tại những gian hàng bán đồ chơi của Trung Quốc rất nhiều người mua. Những mặt hàng như đèn ông sao, đèn cá chép chạy pin luôn bán rất chạy. Đó là những loại đèn làm bằng bìa bóng hoặc bằng nhựa, có thể gấp xếp linh hoạt, chỉ cần ấn nút là có cả ánh sáng và tiếng nhạc.

“Về điểm này thì hàng Việt Nam không thể cạnh tranh nổi với hàng Trung Quốc. Đã nhiều năm nay, cửa hàng tôi không kinh doanh các mặt hàng đồ chơi truyền thống Việt Nam vì hàng còn thô vụng, mẫu mã không phong phú, giá cả và sự tiện dụng không thể bằng hàng Trung Quốc” - bà chủ cửa hàng giải thích.

Khi nước bạn Trung Quốc tiến cử Trung thu làm di sản văn hoá thế giới bằng các chiến dịch quy mô hướng về văn hóa dân gian thì ở ta lại phát triển việc bán đồ chơi hiện đại từ Trung Quốc trong dịp này. Mong rằng các cơ quan quản lý thị trường, các nhà tổ chức hội chợ có thêm định hướng để đồ chơi và trò chơi dân gian lấy chỗ đứng của mình.

Kim Chi - Tiến Dũng