Thời điểm vàng để test tiểu đường thai kỳ, phương pháp và quy trình xét nghiệm tiểu đường mẹ bầu cần biết

Trao đổi với Pgs.Ts Vũ Bích Nga - Trưởng khoa nội tiết - hô hấp tại bệnh viện Đại Học Y cho biết: 

- Với người có nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ cao cần xét nghiệm ngay trong lần khám thai đầu tiên (trong vòng 3 tháng đầu). 

- Với những người không có nguy cơ cao thì nên xét nghiệm vào tuần thứ 24 đến tuần thứ 28. 

- Với người có nguy cơ mắc bệnh cao nhưng xét nghiệm trong 3 tháng đầu không bị thì đến tuần thứ 24 vẫn phải làm lại xét nghiệm. 

Những mẹ bầu dễ mắc tiểu đường thai kỳ sẽ có một trong các yếu tố sau:

- Bổ sung dinh dưỡng quá đà.

- Chủng tộc châu Á có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

- Thừa cân béo phì trước khi mang thai (chỉ số BMI > 23).

- Có tiền sử gia đình mắc tiểu đường.

- Bị rối loạn đường huyết trước khi mang thai (tiền đái tháo đường).

- Người có tiền sử sinh con to > 4kg hoặc từng có tiền sử tiểu đường thai kỳ.

- Tăng cân quá mức trong thời gian mang thai (>15kg).

- Người có đường trong nước tiểu.

- Người có tiền sử sảy thai, thai lưu không rõ nguyên nhân.

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ diễn ra như thế nào?

Xét nghiệm hai bước: thử glucose dung nạp glucose

Có đến gần 5% phụ nữ mang thai mắc tiểu đường thai kỳ vì chế độ dinh dưỡng không cân đối. Tuần thai thứ 22-24 là thời điểm mẹ bầu cần xét nghiệm tiểu đường thai kỳ. Các bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm thử glucose đầu tiên để sàng lọc các nguy cơ xem có cần kiểm tra tiếp hay không.

Nếu mức glucose huyết tương được đo lường tại thời điểm 1 giờ sau uống là 130 mg/dL, 135 mg/dL, hoặc 140 mg/dL (7,2 mmol/L, 7,5 mmol/L, 7,8 mmol/L) tiếp tục với nghiệm pháp dung nạp glucose.

Tuy nhiên kết quả thử glucose dương tính, chưa thể kết luận được bạn có mắc tiểu đường hay không. Chỉ khoảng 30% phần trăm phụ nữ có kết quả xét nghiệm glucose dương tính thực sự bị tiểu đường thai kỳ. Lúc này, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm dung nạp glucose để có kết quả chắc chắn.

Ở bữa ăn cuối cùng trước khi xét nghiệm, mẹ bầu nên ăn muộn vì phải nhịn ăn vào buổi sáng xét nghiệm mới cho kết quả chính xác. Khi xét nghiệm, mẹ bầu phải uống hết một dung dịch ngọt chứa 100g glucose trong vòng 3 giờ. Sau đó một giờ, các bác sĩ trích máu từ ngón tay để kiểm tra đường huyết và xác định cách cơ thể bạn chuyển hóa đường.

Giá trị đường huyết bất thường sau khi uống dung dịch 100g glucose trong vòng 3 giờ được căn cứ như sau:

Đường huyết lúc đói: 95mg/dl (5,3mmol/l) Sau 1 giờ: > 180mg/dl (10,0mmol/l) Sau 2 giờ: > 155mg/dl (8,6mmol/l) Sau 3 giờ: > 140mg/dl (7,8mmol/l). 

Xét nghiệm 1 bước: dung nạp glucose

Thời điểm tốt nhất để xét nghiệm dung nạp glucose là vào sáng sớm khi bụng đang trống rỗng. Các bác sĩ sẽ lấy mẫu máu để kiểm tra đường huyết lúc đói trước khi mẹ bầu uống một lượng dung dịch glucose khoảng 75g.

Cách một giờ, mẹ bầu sẽ được lấy mẫu máu. Sau 3 lần lấy máu, nếu có 2 kết quả dương tính trở lên, có thể kết luận bạn đã mắc tiểu đường thai kỳ. Các bác sĩ sẽ căn cứ vào giá trị đường huyết bất thường sau khi dung nạp glucose trong 2 giờ để kết luận cuối cùng, giá trị đó lần lượt là:

Đường huyết lúc đói: > 92mg/dl (5,1mmol/l) Sau 1 giờ: > 180mg/dl (10,0mmol/l) Sau 2 giờ: > 153mg/dl (8,5mmol/l)

Lưu ý: Không được ăn uống bất cứ thứ gì ít nhất khoảng 8 tiếng trước khi xét nghiệm và trong quá trình lấy máu kiểm tra cũng không thể ăn.