Thời gian vàng sơ cứu khi bị bỏng axít

Nữ sinh bị tạt axít tại TP HCM đang được cấp cứu tại bệnh viện. Ảnh: T.N

Cơ thể bị hủy hoại vì bỏng axít

Mới đây, khi đang tham gia giao thông trên đường Quang Trung, thuộc P.14, Q.Gò Vấp, TP HCM, hai cô gái chở nhau bằng xe gắn máy đã bị hai thanh niên đi trên xe phía sau bất ngờ tấn công bằng axít. Cả hai cô gái đều dính axít nhiều bộ phận trên cơ thể, trong đó cô gái điều khiển xe bị bỏng nặng, còn cô gái ngồi sau bỏng nhẹ. Bệnh nhân được xác định bỏng 4% đến 5% (độ I, II). Bên cạnh đó, bệnh nhân còn bị bỏng lưỡi, bỏng mắt độ 3 - 4. Axít đã tấn công vào giác mạc khiến mắt bệnh nhân bị bỏng trắng, khó giữ được thị lực. Bước đầu, công an xác định vụ việc xuất phát từ mâu thuẫn ghen tuông trong mối quan hệ đồng tính.

Đây chỉ là một trong rất nhiều những trường hợp thương tâm do việc tạt axít gây ra. BS Nguyễn Thống – Trưởng khoa Bỏng (BV Xanh Pôn) cho biết, ngoài các vụ tạt axít do mâu thuẫn cá nhân vẫn có rất nhiều trường hợp bất cẩn dẫn đến bị bỏng axít. Một khi đã bị dính phải thứ hóa chất nguy hiểm đó, việc phục hồi nguyên vẹn vùng bị tổn hại là rất khó khăn.

Axít là chất ôxy hóa nguy hiểm tác động nhanh, hậu quả để lại rất lớn. Axít có nhiều loại, trong đó có 3 loại axít vô cơ mạnh thường gây bỏng đó là axít sunfuric (H2SO4), axít nitric (HNO3) và axít clohidric (HCl). Các axít này có tính ôxy hóa mạnh, nhất là ở nồng độ đậm đặc sẽ gây bỏng, tổn thương nhanh chóng khi tiếp xúc trực tiếp qua da. Tùy theo loại và lượng axít mà nạn nhân có thể bị cấp độ nông hay sâu, bỏng nặng hay bỏng nhẹ.

Khi tác động lên cơ thể, axít sẽ phá hủy cấu trúc mô như da, mỡ, gân, cơ, gây hoại tử từ ngoài vào trong. Chỉ cần dính axít vào da chưa đầy 5 giây có thể khiến nạn nhân bỏng nặng. Nếu không được sơ cứu kịp thời, axít sẽ tiếp tục làm cháy da, tổn thương xương và các bộ phận khác. Trong khi đa phần nạn nhân vụ tạt axít hầu hết đều bị tạt vào vùng mặt, ngực, mắt dẫn đến nguy cơ mù mắt do axít ăn mòn giác mạc và có thể phá hủy một phần hộp sọ nếu axít bị phủ lên đầu.

Với những nạn nhân bỏng axít, việc áp dụng các phẫu thuật ghép da, dùng các vạt da che phủ vùng bị tổn thương cũng chỉ giúp cải thiện phần nào. Khả năng lấy lại hình dạng ban đầu của da là rất khó, gần như là không thể đối với người đã bị bỏng sâu do axít.

Chỉ nên dùng nước sạch sơ cứu bỏng axít

BS Nguyễn Thống khuyến cáo, việc sơ cứu ban đầu đúng cách vô cùng quan trọng giúp nạn nhân giảm đáng kể tổn thương. Việc để axít càng lâu tác hại càng nặng nề. Thông thường người dân không hiểu được quá trình đó cho nên khi bỏng họ kêu la rồi chạy đến bệnh viện ngay vô tình làm mất đi “thời gian vàng” của bệnh nhân. Khâu xử lý ban đầu khi bị bỏng axít là phải rửa ngay dưới vòi nước sạch ngay từ giây đầu tiên. Việc này sẽ giảm đau, phù nề, xung huyết, mức độ sâu của bỏng, đồng thời nó còn hút nóng rát làm giảm mức độ sẹo bỏng. Nếu ngâm trong chậu nước phải thay nước, nếu xả dưới vòi nước phải xả liên tục nhưng phải tránh để axít loang thêm ra các vùng khác trong khoảng 15 phút.

Theo GS.TS Lê Năm – nguyên Giám đốc Viện Bỏng Quốc gia, bỏng axít đa phần là bỏng sâu phải được cấp cứu và điều trị tại bệnh viện nhưng sơ cứu ban đầu rất quan trọng. Việc nên làm trước khi đưa nạn nhân đến bệnh viện là đưa được bệnh nhân ra khỏi vùng bị bỏng và dùng nước sạch dội vào vùng bị tạt axít sẽ giúp hạn chế tối đa quá trình axít hút nước của cơ thể.

Nước có tác dụng với nhiều loại bỏng như bỏng do nhiệt, hóa chất, điện. Tuy nhiên, với bỏng điện phải ngắt được nguồn điện, đưa nạn nhân ra khỏi nguồn điện sau đó mới sử dụng nước. Với bỏng axít nếu còn nguyên quần áo, dội nước lên sẽ hòa loãng được axít rất tốt cho nạn nhân. Nhiều người trong dân gian lo sợ việc xối nước sẽ khiến vết bỏng phồng lên nhưng nếu phồng lên thì chứng tỏ vết bỏng nông, việc điều trị đơn giản hơn còn khi đã bỏng từ độ 4, độ 5 thì vết bỏng sẽ không phồng lên nữa.

Không dùng các loại thuốc mỡ, mỡ trăn để trị bỏng và cũng không chườm đá vì có thể gây tổn thương da, thậm chí dẫn tới bỏng kép, do sự chuyển đổi nhiệt độ quá đột ngột từ trạng thái nóng sang lạnh. Nếu axít bắn vào mắt nạn nhân, cần giữ nạn nhân thật bình tĩnh không để họ dụi mắt hay có bất cứ tác động nào, tránh khiến mắt tổn thương nặng thêm, tăng nguy cơ mù lòa. Cần nhanh chóng nhất có thể dùng nước sạch để rửa. Hãy rửa mắt bằng cách cúi úp mặt xuống nước rồi chớp mắt nhiều lần để rửa axít ra khỏi mắt càng sớm càng tốt. Sau đó, nhanh chóng đưa nạn nhân tới cơ sở y tế.

Các chuyên gia nhấn mạnh, việc tích cực trong điều trị với các nạn nhân bị bỏng do axít chỉ là một phần, bên cạnh đó còn phải hướng dẫn cụ thể sau điều trị sẽ giúp cho bệnh nhân và người nhà ổn định tâm lý trước khi bước ra khỏi bệnh viện. Bởi họ sẽ phải đối diện với tình trạng nhan sắc, hình thể bị biến dạng, ảnh hưởng khả năng lao động và cuộc sống.

Phương Thuận/Báo Gia đình & Xã hội