Thót tim với những ca tự ý thay phác đồ điều trị tiểu đường

Thăm khám cho một bệnh nhân bị rối loạn đường huyết tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương. Ảnh: T.Quỳnh

Suýt gặp thần chết vì tự ý thay phác đồ

Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nội tiết Trung ương tiếp nhận bệnh nhân T.T.T (61 tuổi, ở Thường Tín, Hà Nội) trong tình trạng hôn mê sâu, suy hô hấp, mất nước nặng, huyết áp tụt chỉ còn 75/50 mmHg; kèm theo xuất hiện tình trạng nhịp tim nhanh, rối loạn dao động từ 90-130 lần/phút. Ngay lập tức, các bác sĩ và điều dưỡng kíp trực tiến hành cho bệnh nhân thở máy hỗ trợ, làm khí máu, truyền dịch nhanh để nâng huyết áp qua hai đường truyền tĩnh mạch ngoại biên.

ThS.BS Nguyễn Minh Tuấn (Phó Trưởng khoa Cấp cứu) - người trực tiếp thực hiện ca cấp cứu cho bệnh nhân T cho biết, đây là trường hợp tăng đường huyết hiếm gặp đối với bệnh nhân tiểu đường vì đường máu của bệnh nhân lúc vào viện tăng cao lên đến 62 mmol/L (gấp 10 lần ngưỡng bình thường), suy gan, suy thận, toan chuyển hóa nặng kèm theo rối loạn điện giải. Lúc này, tính mạng bệnh nhân bị đe doạ nếu không nhanh chóng được xử trí kịp thời.

Khai thác bệnh sử của bệnh nhân T cho thấy, bệnh nhân đã điều trị bệnh tiểu đường được 17 năm. Dù là bệnh mãn tính, phải tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chỉ định, nhưng suốt 7 ngày trước khi vào viện cấp cứu, bệnh nhân lại bỏ thuốc hoàn toàn. Điều này khiến đường huyết tăng cao không thể kiểm soát, dẫn tới tình trạng nguy kịch.

Đây không phải là trường hợp hiếm gặp khi bệnh nhân tự ý không tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ. ThS.BS Nguyễn Ngọc Thiện (Phó Trưởng khoa Chăm sóc bàn chân, Bệnh viện Nội tiết Trung ương) cho biết, trung bình mỗi tháng Khoa phải tiếp nhận và xử lý 2-3 ca mắc tiểu đường bị bỏng với những mức độ nặng nhẹ khác nhau.

Đơn cử, mới đây ông T.N.H (42 tuổi, ở Hàng Bè, Hà Nội) vào viện cấp cứu trong tình trạng sốt cao, sưng nề tấy đỏ lan tỏa toàn cổ chân, đường huyết tăng cao nhiễm Ceton niệu. Năm ngoái, ông H được chẩn đoán tiểu đường typ 2. Chủ quan, ông H thường xuyên bỏ thuốc. Hai tuần trước khi vào viện, ông H bị sưng nề mắt cá trong bàn chân trái. Đáng nói, ông không tới viện khám mà tự ý ngâm chân bằng nước đun nóng cùng hỗn hợp lá lốt, gừng, muối không rõ nhiệt độ 2 lần/ngày. Sau khoảng 2 ngày, chân ông H bắt đầu xuất hiện tình trạng bong da, loét bỏng rộp và chảy mủ nhiều tại vị trí bị tổn thương, sốt cao sưng tấy đỏ bàn chân, chảy dịch hôi vàng trong và có dấu hiệu lan rộng nhanh. Khi được gia đình đưa vào viện, ông H có dấu hiệu mệt mỏi, sốt cao kèm sưng nề tấy đỏ cẳng cổ bàn chân lan lên 1/2 bàn chân, đường huyết cao 27,7 mmol/l kèm theo nhiễm ceton niệu.

Cũng ngâm chân bằng “thần dược” lá hỗn hợp chữa biến chứng bàn chân do tiểu đường, bệnh nhân N.V.D (61 tuổi, ở Mỹ Đức, Hà Nội) phải đến viện vì vết thương ở chân bị bỏng sâu, chảy dịch hôi thối, lan rộng. Vào tới viện, vết thương của bệnh nhân D đã nhiễm trùng, hoại tử sâu rộng, rất nghiêm trọng. Còn bệnh nhân V.A.L (59 tuổi, ở Sơn La) đã phải “từ biệt” bàn chân do biến chứng bỏng quá nặng, hoại tử sâu và không còn dấu hiệu phục hồi. Trước đó, ông L đã tự ý ngâm chân vào loại nước tương tự ông H, ông D trên đây.

Những lý do đơn giản đe dọa mạng sống bệnh nhân tiểu đường

BS Trần Văn Đồng, Khoa Điều trị tích cực (Bệnh viện Nội tiết Trung ương) cho biết, sau Tết, số lượng bệnh nhân mắc tiểu đường phải nhập viện cấp cứu có gia tăng. BS Đồng cho hay, không ít bệnh nhân tiểu đường đã phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng đường máu tăng cao. Nặng hơn nữa, có những bệnh nhân phải nhập viện trong tình trạng hôn mê, nguy cơ tử vong cao vì những lý do tưởng chừng như đơn giản: Thói quen sinh hoạt, ăn uống bị xáo trộn, quên uống thuốc, hết thuốc, ngại thử đường máu...

Một trong biến chứng nặng của bệnh nhân đái tháo đường là hôn mê do tăng đường huyết. Có hai thể hay gặp là hôn mê do nhiễm toan ceton và hôn mê tăng áp lực thẩm thấu. Đây là những biến chứng cấp tính nguy hiểm nhất của bệnh đái tháo đường. Đặc trưng của bệnh là thiếu hụt insulin nặng và đường máu tăng quá cao làm cơ thể rơi vào tình trạng mất nước, rối loạn điện giải, nhiễm toan, hôn mê. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh nhân có thể dẫn đến tử vong.

“Trong khi hôn mê nhiễm toan ceton (thường xảy ra ở bệnh nhân đái đường typ 1) có diễn biến nhanh trong vòng 24h, thì hôn mê tăng áp lực thẩm thấu (thường xảy ra ở bệnh nhân đái tháo đường typ 2) lại có diễn biến thầm lặng với các biểu hiện: Đái nhiều, khát nước, sụt cân vài ngày trước khi nhập viện”, BS Đồng nói.

Các chuyên gia khuyến cáo, với bệnh nhân và người nhà bệnh nhân tiểu đường, biểu hiện sớm nhất của tình trạng này là đường máu của bệnh nhân tăng dần, dẫn đến đái nhiều (nước tiểu màu vàng hoặc vàng sậm), khát nước, sụt cân, mệt mỏi, buồn nôn, nôn. Một số triệu chứng thần kinh như: Lơ mơ, ngủ gà, hôn mê. Ngay khi người bệnh tiểu đường có các biểu hiện trên kèm theo thử đường máu nhanh thấy tăng cao (trên 13,9 mmol/L) thì người nhà cần nhanh chóng đưa bệnh nhân vào viện cấp cứu.

Quỳnh An